کتاب مدلی برای راهنمایی معلمان در شناسایی و آموزش دانش آموزان مستعد در مدرسه

کتاب مدلی برای راهنمایی معلمان در شناسایی و آموزش دانش آموزان مستعد در مدرسه بر اساس الگوی افتراقی گانیه که بین ماهیت تیزهوشی و استعداد تفاوت قائل است طراحی شده و می‌تواند به عنوان درسنامه دوره‌های ارتقای حرفه‌ای معلمان و مدیران مدارس استفاده گردد.

تحقیقات در زمینه روانشناسی و آموزش دانش‌آموزان تیزهوش در طول تاریخ همیشه مورد اهمیت بوده است، به ویژه جوامعی که به اعتلا و پیشرفت خود توجه دارند، به افراد باهوش خود اهمیت ویژه‌ای ‌می‌دهند. عدالت آموزشی اقتضاء می‌کند بدنه اصلی جامعه از آموزش و پرورش عمومی با کیفیت استفاده کند، اما کودکانی که به توجه و کمک بیشتر در یادگیری نیاز دارند، تحت پوشش آموزش‌های خاص قرار گیرند.

به همین ترتیب لازم است کودکان باهوش نیز آموزش‌ها و آمادگی‌های لازم برای ایفای نقش محوری در جامعه و ایجاد پویایی در جوامع تحصیلی و شغلی پیرامون خود را کسب کنند. نویسندگان در کتاب مدلی برای راهنمایی معلمان در شناسایی و آموزش دانش آموزان مستعد در مدرسه (Gifted and talented education) معتقدند که توجه به کودکان سرآمد، نخبگان و فرزانگان جامعه، همواره رمز بقا و پیشرفت جوامع است. کشورهایی که به این گروه توجه لازم را مبذول نمی‌کنند نه تنها در حال توقف هستند، بلکه روز به روز سیر قهقرایی را می‌پیمایند و فاصله آن‌ها از دیگر کشورها بیشتر می‌گردد.

از سوی دیگر، عدم تشخیص به موقع، عدم مناسب‌سازی برنامه‌های درسی و بی‌اعتنایی به مسائل عاطفی و اجتماعی این دانش آموزان مصداق بارز هدر دادن منابع ملی یک ملت است. در ایران سالانه تعداد زیادی از این کودکان بدون تشخیص و شناسایی به موقع و بدون تخصیص امکانات ویژه و مناسب با سطح هوشی بالا رها می‌شوند یا نیازهای عاطفی و آموزشی آن‌ها بی‌پاسخ می‌ماند.

امروزه مهم این است که حضور این دانش آموزان در مدارس عادی یا مدارس ویژه، همراه با شناسایی توانمندی‌ها، خدمات رسانی عاطفی و مناسب‌سازی برنامه درسی باشد؛ چرا که عدم موفقیت و ناکامی این دانش‌آموزان، شکست همه جامعه است؛ جامعه‌ای که به وضوح به رشد و شکوفایی امیدوار کننده‌ترین دانش‌آموزان خود نیاز دارد.

در بخشی از کتاب مدلی برای راهنمایی معلمان در شناسایی و آموزش دانش آموزان مستعد در مدرسه می‌خوانیم:

از نظر بعضی معلمان دو اصطلاح «هوش» و «استعداد» کمی مبهم به نظر می‌رسند. آیا اگر در مورد دانش آموزان «تیزهوش» صحبت می‌کنیم، به معنای آن است که بعضی دانش‌آموزان تیزهوش نیستند؟ آیا این نشان می‌دهد که برخی دانش‌آموزان از «ارزش» کمتری نسبت به بقیه برخوردارند؟ آیا تمام دانش‌آموزان به نحوی تیزهوش نیستند؟

بیایید نگاه دقیق‌تری به این موضوع داشته باشیم. در ابتدا به موضوع ارزش می‌پردازیم شناسایی یک دانش‌آموز به عنوان تیزهوش به معنای آن نیست که او ارزش بیشتری نسبت به دانش‌آموزان دیگر دارد، همان‌طور که شناسایی یک دانش‌آموز که از نظر تکاملی یا جسمانی ناتوان است به معنای ارزش کمتر او نسبت به بقیه نیست. شناسایی دانش‌آموزی که ویژگی‌های یادگیری بسیار متفاوتی نسبت به اکثر هم کلاسی‌هایش دارد نه فقط مسئله بسیار ارزشمندی است، بلکه بسیار ضروری می‌باشد. دانش‌آموزان تیزهوش و دانش‌آموزان دچار ناتوانی رشدی، دارای نیازهای یادگیری متفاوتی نسبت به بیشتر هم کلاسی‌هایشان هستند و معلمان باید به این نیازها پاسخ دهند. کمک به این دانش‌آموزان یک امتیاز یا انتخاب اضافی نیست، بلکه بک تعهد حرفه‌ای است