کتاب نظارت و راهنمایی آموزشی در مدارس امروز

کتاب نظارت و راهنمایی آموزشی در مدارس امروز به قلم علی حسن زاده فروغی، راهنمایی عملی در اختیار راهنمایان، مدیران و معلمان مدارس قرار می‌دهد تا بتوانند به کمک آن کار خود را بهبود ببخشند.

ناامید کننده است زمانی که می‌بینید مدیران و راهنمایان آموزشی زمان زیادی را (غالباً با علاقه و پشتکار) صرف فعالیت‌هایی می‌کنند که کمتر موجب بهبود کیفیت تدریس معلمان می‌شود. تحقیقات اخیر نشان داده است که کیفیت آموزش تنها عامل مهم در پیشرفت شاگرد است. تدریس خوب واقعاً اهمیت دارد. سال‌های سال‌ این عقیده رایج بود که عوامل خارج از مدرسه تعیین کنندۀ اصلی موفقیت شاگرد بودند. این عوامل عبارتند از: طبقۀ اجتماعی، هوش ذاتی، زمینۀ خانوادگی، قوای محرکۀ جامعه، فشار همسالان و... امّا اکنون محقق شده است که تدریس خوب می‌تواند بر تمام مشکلاتی که شاگردان با آن وارد مدرسه می‌شوند غلبه نماید، و دانش آموزانی که در فقر پرورش می‌یابند محکوم به شکست نیستند. تحقیقات اخیر به وضوح نشان داده است که تفاوت فاحشی بین عملکرد شاگردانی که فقط سه سال متوالی معلمانی مؤثر داشته‌اند و شاگردانی که در همین مدت معلمانی غیر مؤثر داشته‌اند دیده شده است. تدریس خوب به تمام شاگردان کمک می‌کند، اما بعضی از شاگردان از‌این کمک بیشتر سود می‌برند و بعضی دیگر کمتر.

همۀ تحقیقات انجام شده به‌ این نتیجه رسیده‌اند که تقریباً تمام والدین با‌ این اصل موافق هستند که: مهم‌ترین تلاش یک مدیر و راهنمای آموزشی آوردن تدریس خوب در کلاس‌هاست. وقتی که معلمان کلاس‌ها افرادی غیر مؤثر و در سطح متوسط باشند شاگردان از موفقیت بیشتر فاصله می‌گیرند. تدریس خوب آن است که قابلیت کم کردن فاصله‌ها را داشته باشد. اما بهترین روش برای بهره‌مندی شاگرد از تدریس مؤثر چیست؟ پاسخ ساده و صریح: «حذف معلمان غیر مؤثر». کارساز است امّا چون مستعفی و استخدام کردن معلمان عمل ساده و متداولی نیست‌، کتاب نظارت و راهنمایی آموزشی در مدارس امروز (Educational surveillance and guidance in modern schools) راهکارهایی را برای حمایت و بهبود کار معلمان شاغل اعم از معلم بسیار مؤثر یا معلم تقریباً مؤثر ارائه می‌نماید‌.

آنچه پس از مطالعه این کتاب می‌آموزید:

- کمک به معلمان در کار تدریس در کلاس درس
- کمک به معلمان از طریق برنامه‌های ضمن خدمت.
- کمک به معلمان در کار مدیریت کلاس (یا کلاسداری)
- مشاهده تدریس معلم در کلاس درس به وسیله ناظران
- کمک به معلمان در کار طراحی آموزشی برای هر جلسه کلاس
- کمک به معلمان در کار ارزشیابی معلمان (به وسیله خود و دیگران)

در بخشی از کتاب نظارت و راهنمایی آموزشی در مدارس امروز می‌خوانیم:

ناظر موفق شخصی است که دائم با مردم در تماس است. او باید دارای صفات حسن خلق، صمیمیت، صبر و شوخ‌طبعی باشد که‌ این صفات در کار تدریس نیز لازم می‌افتد. به عنوان یک عامل خدمتگزار برای توسعه و بهبود، ناظر تعلیماتی باید با روحی که مشاوران آن را روح ارتباط کمکی می‌نامند درآمیزد، از‌ این گذشته ناظر تعلیماتی احتیاج به نوعی قوه متقاعد کنندگی و اشتیاق گسترده دارد تا باعث شود معلمان برای بهتر و بیشتر شدن کیفیت موجب تغییرهایی شوند.

ناظر تعلیماتی باید شخصی زبانزد و صاحب نظر باشد، شخصی باشد که دیگران را به تفکر درباره راه‌های جدید و بهتر انجام دادن کارها وا دارد. در عین حال احتیاج به انتقال به حالتی را دارد که خودش برای آن ارزش قائل است و نیاز دارد که عقاید دیگران را بخواهد و باید از انتقال‌این احساس که “او جوابگوی همه مسائل معلمان است” بپرهیزد. ناظر تعلیماتی که یاور معلمان می‌باشد قادر است آن چنان محیط آزادی به وجود آورد که ابراز عقیده هر یک از اعضای آن محیط با ارزش به حساب آمده و مورد احترام قرار گیرد.

از‌ این‌ها گذشته، ناظر باید تمایل به تغییر داشته و بطور دائم باعث بهبود و توسعه بشود. اگر ناظر که مسؤولیت اصلی او بهبود بخشیدن به اوضاع است از وضع موجود راضی باشد باید مطمئن باشد که معلمان نیز چنین خواهند بود. ناظر باید قادر باشد با تغییر زندگی کند و معلمان را در جرح و تعدیل نیازهای در حال تغییر جامعه و کودکان و جوانان کمک نماید. برای اجرای این رسالت ناظر باید قادر باشد در روابط با فرد فرد اشخاص و همچنین در‌ ایجاد روابط گروهی بطور مؤثر عمل نماید.