کتاب مبانی ترجمه

کتاب مبانی ترجمه نوشته‌ی جولیان هاوس که از به روزترین آثار در بخش‌های معرفی مطالعات ترجمه و ابعاد آن محسوب می‌شود، به ارائه گرایش‌های جدید در بخش ترجمه و روش‌شناسی ترجمه می‌پردازد.

هدف جولیان هاوس (juliane house) از تالیف کتاب حاضر آشنا نمودن شما با برخی دیدگاه­‌های مهم و جریان‌­های اساسی در حوزه مطالعات ترجمه بوده است. شما برای خواندن این کتاب نیازی به اطلاعات قبلی در مورد ترجمه نخواهید داشت. البته این بدان معنا نیست که در این اثر ارائه مسائل مربوط به ترجمه بیش از حد ساده‌سازی شده، به­ گونه‌­ای­ که اطلاعات آن تحریف ­شده باشد. بلکه، آنچه شما در کتاب مبانی ترجمه می‌خوانید دربرگیرنده مطالبی معتبر و روشن خواهد بود.

در کتاب مبانی ترجمه (Translation: The Basics) به شرح موضوعات اصلی مانند «نسبیت زبانی و ترجمه»، «امکان‌پذیری و امکان‌ناپذیری ترجمه»، «ترجمه و جهانی شدن»، «اخلاق در ترجمه» و... پرداخته شده است.

فصل اول به جنبه­‌های معمول منفی و مثبت ترجمه می‌­پردازد و ماهیت ترجمه را اساساً به مانند نوعِ ثانوی ارتباط توصیف می­‌کند که شامل دو مرحله است: مرحله اول که مترجم متن مبدأ را دریافت و درک می‌­کند و مرحله دوم که تفسیر مرحله اول در یک متن مقصد ارائه می­‌شود.

فصل دوم به مفهوم «توانش ترجمه» یا توانایی­ که هر مترجم حرفه­‌ای باید داشته باشد، می­­‌پردازد. توانش ترجمه شامل سه بخش است: توانش درک متن مبدأ، توانش در انتقال پیام از زبان مبدأ به زبان مقصد و کسب تسلط بر منابع زبان مقصد.

در فصل سوم، به ترجمه از دیدگاه‌­های مختلف پرداخته می‌شود. فصل چهارم به نقش فرهنگ و ایدئولوژی در ترجمه می‌­پردازد و در فصل‌های بعدی به مواردی مانند پرسش دیرینه درباره چه وقت و چرا ترجمه امکان‌­پذیر می‌باشد، چگونه متوجه شوید یک ترجمه خوب است، در ذهن مترجمان موقع ترجمه کردن چه می‌گذرد؟ می‌پردازد.

در بخشی از کتاب مبانی ترجمه می‌خوانیم:

توانش ترجمه در خلأ شکل نمی‌­گیرد. درست همان­گونه که عمل ترجمه باید به ­عنوان موقعیتی که در آن ترجمه اتفاق می­‌افتد، در نظر گرفته شود، توانش مترجم نیز باید با توجه به نیاز­های مطرح ­شده در بافتِ موقعیتِ ترجمه مورد ارزیابی قرار گیرد. چنین دیدگاهی با الگوی ارزیابی کیفیت ترجمه مطابقت دارد که در ادامه در فصل هفتم بدان پرداخته خواهد شد. بنابراین تقویت توانش ترجمه از توانش اصلی در «ترجمه طبیعی» که دو زبانه‌­ها به­ طور معمول در اختیار دارند، شامل بسط گستره بافت‌های موقعیتی می‌­شود که در آن فرد ترجمه‌­ای را انجام می‌­دهد که یک کارکرد ارتباطی خاصی را تحقق می­‌بخشد.

به ­عبارت دیگر، تجربۀ قرار گرفتن در معرض گستره فزاینده‌­ای از موقعیت‌­های ترجمه برای تقویت توانش ترجمه بسیار مهم است. رویکرد موقعیت ­محور به توانش ترجمه بدین معناست که گستره بافت­‌هایی که مترجم توانایی اداره آن‌ها را دارد، به­ طور حداکثری افزایش می‌­یابد. چنین دیدگاهی نیز مطابق با دیدگاه‌­های جدید تقویت توانش زبانی در زبان دوم است که بر بهره‌­مندی از تجربۀ طیف وسیعی از بافت­‌های موقعیتی که در آن زبان مورد استفاده و تأمل قرار گرفته و بر مواردی که شباهت­‌ها و تفاوت­‌های بین زبان مادری و زبان جدید باید مورد توجه واقع شده و سپس نهادینه شوند، تاکید دارد.