کتاب فلسفه تمدن نوین اسلامی

کتاب فلسفه تمدن نوین اسلامی به قلم رضا غلامی، شامل ده جلسه درس‌گفتار است و هر جلسه به موضوعات مختلفی چون مفهوم و مولفه اصلی تمدن، تمایزات، تعریف و مراحل تمدن نوین اسلامی، ادوار تاریخی تمدن اسلامی و... می‌پردازد.

مسئله‌ای که در سال‌های اخیر ذهن بسیاری از اندیشمندان را به خود مشغول کرده، تمدن نوین اسلامی است. مسئله‌ای که از مباحث بسیار مهم و جدی روز محسوب می‌شود.

البته باید در نظر داشت هستند کسانی که ظرفیت‌های منحصر بفرد اسلام ناب برای تمدن‌سازی را نادیده گرفته و خود را از ورود به این ساحت محروم می‌کنند اما این مبحث چنان منطق قوی‌ای دارد که علاوه بر دفاع از خویش، نظر مخاطبان فرهیخته را نیز به خود جلب می‌کند.

این کتاب با اینکه فقط یک مقدمه است و جای خالی اثر مورد نظر را کاملاً پر نکرده است لکن با شفاف‌سازی بحث تمدن نوین اسلامی و صورت دهی علمی به آن، باب تأملات بنیادی در این عرصه را باز کرده است بطوریکه از بطن این کتاب ده‌ها مسئله و موضوع مطالعاتی قابل استخراج می‌باشد.

آنچه مسلم است، امروز موانع فراوانی در برابر شکل‌گیری تمدن نوین اسلامی قرار دارد اما به برکت انقلاب اسلامی، امکان قرار گرفتن در مسیر تمدن نوین اسلامی فراهم شده است. با این حال باید دقت نمود که ورود در این مسیر کاری است بس دشوار و پیچیده که در شرایط عادی مقدمات آن مهیّا نمی‌شود.

در بخشی از کتاب فلسفه تمدن نوین اسلامی می خوانیم:

بعثت پیامبر اکرم (ص) مصادف با سال 610 میلادی، یعنی اواسط قرون وسطی و اوج گمراهی و سیاهی در غرب است. البته در آن مقطع، امپراتوری روم، لااقل در کنار امپراتوری ایران باستان، یکی از امپراتوری‌های بزرگ و اثرگذار محسوب می‌شد اما وجود این امپراتوری، با همۀ جلال و شکوه ظاهری‌اش، نفی کنندۀ شرایط سیاه غرب و بن‌بست‌هایی نیست که غربِ مسیحی در آن مقطع با آن روبه‌رو بود. همین تاریکی و بن‌بست، به‌ نوعی دیگر دربارۀ تمدن ایران هم صادق است.

یعنی بعثت پیامبر (ص) مصادف است با حاکمیت خسرو پرویز ساسانی در ایران و ظهور انواع بی‌عدالتی‌ها و نارضایتی‌های اجتماعی که بعداً همین شرایط، زمینۀ ورود سهل و سریع اسلام به ایران، گرایش خودجوش و گستردۀ ایرانیان به اسلام و سرنگونی کم‌ هزینۀ امپراتوری ساسانی به‌دست مسلمانان را فراهم کرد.

بر همین اساس، حرف بنده این است که توصیف دوران پیش از بعثت به‌ عنوان دوران جهالت، صرفاً اختصاصی به شبه جزیرۀ حجاز ندارد بلکه باید گفت، نشانه‌های این جهالت در قالب‌های گوناگون در اقصی نقاط جهانِ آن روز قابل مشاهده است؛ در‌ واقع، مسیحیت به عنوان آخرین دینِ پیش از اسلام، به ‌دلیل تحریف‌های گسترده و تبدیل آن به فرق متکثر و بعضاً معارض و همچنین، به‌ دلیل عملکرد دستگاه فاسد کلیسایی در اوج ضعف و ناکارآمدی قرار دارد و این موضوع در کنار مظالم وسیع سایر قدرتمندان و وجود روحیۀ ظلم‌پذیری در میان مردم، عملاً شرایط سقوط آزاد را برای انسان پدید آورد.