بله
کتاب درمانگری متمرکز بر بهبود رابطه: معالجه با همدلی و گفت‌وگوی صمیمی اثر رابرت اف ساکا، به ارائه‌ی راهنمایی سازمان یافته و جامع برای انجام درمانگری متمرکز بر بهبود رابطه زوجین می‌پردازد.
گوناگونی مشکلات زیستی - روانی - خانوادگی - اجتماعی درمان‌جویان از یک سو و تنوّع دیدگاه‌ها و جهت‌گزینی‌ها در شیوۀ مداخلۀ ارائه دهندگان خدمات سلامت روانی از سوی دیگر در به وجود آمدن شمار گوناگون روش‌های مشاوره و درمان مؤثّر بوده است. امروزه گزینش شیوۀ مداخلۀ درخور از سوی مشاورین، روان‌شناسان و روان‌پزشکان برای حلّ گرفتاری‌ها و مشکلات درمان‌جویان گسترش قابل توجّهی یافته است. ارزش تأثیر ماهیت چالش و مشکل مراجعین در گزینش درست شیوۀ مداخلۀ کارآمد بر متخصّصین پوشیده نیست. دربارۀ اختلالاتی که بر پایۀ مجموعۀ تشخیصی و آماری انجمن روان‌پزشکی آمریکا (DSM) یا دیگر مجموعه‌های مرتبط مشخّص شده‌اند، نتیجۀ کارآزمایی‌های بالینی در تهیۀ فهرست پیشنهادی مداخلات مبتنی بر شواهد و در نتیجه آسان شدن گزینش شیوۀ مداخله کارگر بوده است. پرواضح است که مراجعه به متخصّصین برای معالجۀ اختلالات روان‌شناختی تبیین کنندۀ همۀ دلایل مراجعه به آنان نیست. دامنۀ گرفتاری‌ها و مشکلات فردی و میان فردی که در ضعف عملکرد شخص، زوجین و خانواده مؤثّر هستند بسیار گسترده است. عدم مهارت افراد در الزام برخورداری از زندگی توأم با رضایت فردی و میان فردی دشواری‌ها و مشکلات گوناگونی را پیش می‌آورد که معالجۀ آنان سزاوار گشودگی در گزینش و به کارگیری درمان‌های فراخور و مؤثّر است.
تا اندازه‌ای که به درمان فردی مربوط است، درمان‌های وجودی، متمرکز بر افزایش بینش، تغییر رفتار، اصلاح شناخت و مداخلات دارویی، بسته به مهارت درمانگر و به‌کارگیری خردمندانه، در معالجۀ بسیاری از گرفتاری‌ها و مشکلات فردی مؤثّر خواهند بود. همچنین الگوهای گوناگونی برای به کارگیری در مشاوره و درمان گروه، خانواده درمانی و زوج درمانی گسترش یافته و بیشتر آن‌ها بر پایۀ رویکردهای روان‌شناختی اصلی و شناخته شده ساخته شده‌اند. از میان این رویکردها، چنین به نظر می‌رسد که زوج‌درمانی کارآمد، وابسته به استفاده از مداخلاتی است که رابطۀ زوجین به‌عنوان مراجع مقّدم تلقّی شود؛ چه در همۀ جهان بیشتر گرفتاری‌ها و مشکلات زوجین که پای آنان را به پیشگاه متخصّصین ارائه دهندۀ خدمات سلامت روانی می‌کشاند، با کژ کارکردی رابطۀ میان آنان در اندازه قابل توجّهی همبسته بوده و حلّ مسائل، تعارضات و مشکلات رابطه یا دستیابی به بخش بزرگ اهداف درمان یکسان است. درمانگری متمرکز بر بهبود رابطه ازجمله الگوهای درمان است که بر پایۀ ماهیت گرفتاری‌ها و مشکلات زوجین ساخت یافته و مداخله در راستای بهبود رابطه در رأس کاربست‌ها و اهداف آن قرار دارد.
زوج درمانی متمرکز بر بهبود رابطه، بخشی از برنامۀ بهبود رابطۀ خانواده در درمان خانواده است. گونه‌های دیگر درمانگری متمرکز بر بهبود رابطه برای والدین و کودکان، نوجوانان و همۀ اعضای خانواده طرّاحی شده است. همۀ این روش‌ها بر ارزش‌های همسانی تکیه‌دارند: گشودگی، روراستی و شفقت. نشان دادن فهم عمیق اهمیّت این ارزش‌ها در این کتاب به عهدۀ دکتر رابرت اف ساکا (Robert F. Scuka) است. همچنین وی گونه‌ای چهارچوب روابط میان فردی را که توسّط درمانگری متمرکز بر بهبود رابطه ایجاد شده شفّاف کرده است. این چهارچوب در نائل آمدن زوجین به دانش عمیق دربارۀ خودشان، شریک رابطه و تعامل‌های میان آنان نقشی بسیار تعیین کننده به عهده دارد؛ به آنان در اخذ تصمیم‌های دشوار برای تغییر نگرش‌ها و رفتارهای ناکارآمد یاری می‌رساند. این چهارچوب در یاری‌رسانی به آن‌ها در ایجاد رابطۀ توأم با رضایت و برآوردن نیازهای ارتباط نقشی حیاتی دارد.
دکتر اسکیوکا دریافته بسیاری از درمانگران که با مراجعین انفرادی احساس سراسر راحتی دارند از کار با زوجین گریزان‌اند؛ به این دلیل که هنگام نشست‌ها مهار تعامل‌ها از دست‌شان خارج می‌شود. دکتر اسکیوکا در کتاب درمانگری متمرکز بر بهبود رابطه (Relationship Enhancement Therapy) به طور بسیار ظریف نشان داده که چگونه درمانگری متمرکز بر بهبود رابطه، این مشکل را می‌زداید. همچنین وی توضیح می‌دهد چگونه درمانگری متمرکز بر بهبود رابطه موضوع رازداری میان هر کدام از زوجین و درمانگر را در رویارویی با هر کدام از آن‌ها پیش می‌برد. وی توضیح می‌دهد درمانگری متمرکز بر بهبود رابطه نه تنها مشکلات را می‌زداید چه بسا همچنین استخراج و دستیابی به اهداف مثبت زوجین را فراهم می‌آورد. او اهمیّت نشان دادن همدلی برابر را به هر دو طرف رابطه نشان می‌دهد و با دقّت و تمام و کمال به کار بستن فنون بهبود رابطه مانند زدایشگری و شدن و ضرورت ایجاد شفّافیت عوامل مثبت زمینه‌ساز که متأثّر از تعارض‌ها و مشکلات مدفون شده‌اند را پوشش می‌دهد. او گوش به زنگی و انگیختگی برای تغییر رفتار یک فرد را که هنگام رسیدن درمان متمرکز بر بهبود رابطه به اعتماد جادوئی رخ می‌دهد، توضیح می‌دهد؛ اعتماد جادوئی هنگامی روی می‌دهد که یکی از زوجین با اطّلاع از رنجیدگی خود از رفتار همسرش هم‌زمان دوست داشتن وی را نیز تجربه می‌کند. وی نشان می‌دهد چگونه از پرسشنامۀ روابط در درمانگری متمرکز بر بهبود رابطه استفاده کنیم و چیزهای دیگری که هر فرد برای دانستن چگونگی بدل شدن به درمانگر مؤثّر در بهبود رابطه بدان نیازمند است.
در بخشی از کتاب درمانگری متمرکز بر بهبود رابطه می‌خوانیم:
هنگامی که زوجین برای نخستین بار روی مسئله‌ای گفت‌وگو می‌کنند که احتمالاً برای دستیابی به چاره‌ای ویژه 1636، موافقت، یا طرح یک اقدام مستلزم ورود به مرحلۀ دوم است، درمانگر باید به منظور شناسایی زمان مناسب برای ورود به مرحلۀ 2 فرآیند را به گونۀ فعّال موردبررسی قرار دهد. سه نشانگر (شاخص) وجود دارد که آمادگی زوجین را برای ورود به حلّ مشکل/ تعارض اعلام می‌کند. اول، هر شخص همه آنچه را که لازم است دربارۀ احساسات، نگرانی‌ها و امیال خود، دربارۀ مسئلۀ موجود، بیان کند به‌علاوۀ احساس درک شدگی‌اش را بیان کرده باشد. دوم، زوجین دربارۀ آنچه می‌خواهند به موضعی مشترک رسیده باشند. سوم، زوجین به‌گونه‌ای کاملاً طبیعی مهیّای ورود به حالت چاره‌جویی1637 شده باشند.
هنگامی که درمانگر درمی‌یابد که همۀ این شرایط برای کاربردی کردن فراهم آمده است، باید توضیح دهد که این‌ها شاخص‌هایی هستند که زوجین را برای پیشروی به‌سوی مرحلۀ 2 گفت‌وگو محق می‌کنند. سپس درمانگر از هر شخص می‌پرسد که آیا احساس درک شدگی و آمادگی برای ورود به حالت چاره‌جویی می‌کند یا نه. اگر هردوی آنان موافق بودند که احساس درک شدگی کرده‌اند، آنچه را که خواهان گفتنش بودند را گفته‌اند و برای ورود به مرحلۀ چاره‌جویی آماده هستند، درمانگر به آنان کمک می‌کند که گذر به مرحلۀ 2 گفت‌وگوی خود را آغاز کنند. اگر هر یک از زوجین اعلام کند که چیزهای بیشتری دربارۀ احساسات، نگرانی‌ها، یا امیال خود برای بیان کردن دارد، مادامی‌که همه آنچه را که نیاز به گفتنش هست نگفته باشند در مرحلۀ 1 گفت‌وگو باقی خواهند ماند. پس از گفته شدن همه گفتنی‌ها درمانگر گذر به سوی مرحلۀ دوم گفت‌وگو را از سر می‌گیرد.
