کتاب رهنمودهایی برای تدریس مهارت شنیداری با رویکردی عملی

کتاب رهنمودهایی برای تدریس مهارت شنیداری با رویکردی عملی نوشته جک سی ریچاردز و آنه برنز، درصدد است که برای معلمان و مربیان نمایی منسجم و کامل از ماهیت مهارت شنیداری در زبان دوم فراهم کند و کاربردهای عملی پژوهش‌های انجام‌ شده در این حوزه را بررسی کند.

نیاز روز افزون به اطلاعات و منابع آموزشی مهارت‌های شنیداری زبان دوم و نیز پیدایش رویکردهای جدید به ماهیت این مهارت که ریشه در پژوهش‌های رشته‌ی زبانشناسی کاربردی دارند، بر اهمیت کتاب رهنمودهایی برای تدریس مهارت شنیداری با رویکردی عملی (Tips for teaching listening: a practical approach) می‌افزاید.

در دیدگاه‌های سنتی، مهارت شنیداری عمدتا نوعی تسلط به مهارت‌های مجزا، همانند تشخیص اشکال کوتاه‌ یافته‌ی کلمات و عناصر انسجام متنی قلمداد می‌شد، و باور براین بود که این مهارت‌ها باید در رأس توجه آموزش کلاسی قرار گیرند. اما رویکردهای اخیر آموزش مهارت شنیداری مبتنی بر رشته‌ی روانشناسی شناختی هستند و بر مفاهیم پردازش جز به کل و کل به جز و نقش طرح‌واره‌ها و دانش قبلی در درک مطلب تأکید فراوانی دارند.

توانایی شنیداری از جمله مهارت‌های مهم اکتساب زبان، در هر دو زبان اول و دوم، محسوب می‌شود. در حقیقت، می‌توان اذعان کرد که توانایی شنیداری پیش‌زمینه‌ی طبیعی یادگیری زبان و دیگر مهارت‌های آن است. بنابراین، توانایی خوب شنیدن و شناخت مهارت‌های لازم آن برای همه‌ی زبان‌آموزان ضروری است. غالبا معلمان تمایل فراوانی به بهبود مهارت‌های شنیداری شاگردان خود دارند، اما مطمئن نیستند چگونه این کار را به بهترین نحو انجام دهند. این کتاب نظرات و دیدگاه‌های مختلفی را هم در مورد فرآیندها و هم فرآورده‌های شنیداری ارائه می‌دهد. فرآیند شنیداری به تفکر در مورد ماهیت توانایی شنیداری و مهارت‌ها و راهکارهای مورد استفاده در رشد آن اطلاق می‌شود. فرآورده‌های شنیداری نیز شامل انواع تعاملات و متون شنیداری هستند که زبان‌آموزان غالبا در درون و بیرون محیط کلاس با آن‌ها سروکار دارند.

پروفسور جک سی ریچاردز (Jack Croft Richards)، نویسندۀ این کتاب، از اساتید و مشهور و نامدار در زمینه زبان‌های خارجی و زبانشناسی در دنیا می‌باشد.

وی در بسیاری از همایش‌ها و کنفرانس‌های بین‌المللی در زمینه‌های زبان‌شناسی و روش‌های آموزش زبان نقش بسزایی داشته‌اند، بطوریکه بسیاری از مقالات وی به زبان‌های گوناگون و جهانی ترجمه شده و از آن بهره می‌برند.

در بخشی از کتاب رهنمودهایی برای تدریس مهارت شنیداری با رویکردی عملی می‌خوانید:

در طی دهۀ اخیر، توجه رویکردهای پژوهشی مربوط به شنیدن و آموزش آن از محصول شنیداری به فرآیند شنیداری تغییر یافته است. همگام با این جهش، امروزه بر «یادگیری نحوه‌ی شنیدن» (در مقابل «شنیدن جهت یادگیری»؛ واندرگریفت، 2004) تأکید می‌شود.

تفاوت شنوندگان متبحر با شنوندگانی که مهارت زبانی کمتری دارند آن است که دستۀ اول آگاهی بیشتری از راهکارها دارند، متناسب با اهداف شنیداری خود راهکارها را انتخاب می‌کنند و بر اساس عملکرد شنیداری خود، راهکارها را بازبینی و اصلاح می‌کنند (گاه، 2008؛ مندلسون، 1995). افزون بر این، موفق‌ترین شنوندگان، مجموعه‌ای از راهکارهای فراشناختی و شناختی را به کار می‌گیرند (فصل 3). بر اساس پژوهش‌های اخیر (گاه، 2002؛ واندرگریفت، 2003) آموزش راهکارهای فراشناختی، همچون درخواست از زبان‌آموزان جهت به وضوح اندیشیدن در مورد پیش‌بینی، نظارت، حل مسئله، و ارزیابی شنیدن خود، امر بسیار مهمی در آموزش مهارت شنیداری محسوب می‌شود. همچنین پژوهش‌ها نشان داده‌اند که راهکارهایی همانند پرسش سوالات پیش - شنیداری یا تمرکز مجدد پس از تقلیل علاقه به متن نیز منجر به پردازش اطلاعاتی عمیق‌تری می‌شود (ایمهف، 2001). از این‌ رو، آموزش راهکار می‌تواند به توانایی‌های شنیداری زبان‌آموزان کمک بسیاری بکند و آن‌ها را برای شنیدن در فضای بیرون از کلاس آماده کند.