کتاب روزگار سخت

کتاب روزگار سخت اثر چارلز دیکنز، در سال 1854 منتشر شده و حاصل مشاهدات دیکنز درباره وضع صنعت در شهر منچستر و پرستون ‌و زندگی کارگران و روابط‌شان با کارفرمایان است.

هم عنوان کتاب و هم روند داستان روزگار سخت (Hard Times)، هر دو نشانگر علاقه و آشنایی دیکنز به دردها و آلام مردمان عادی است. به‌طور کلی داستان‌های او و بالاخص «روزگار سخت» پر از نشانه‌هایی از عادات، رسوم، ساختار اجتماعی و حوادث دوران خود است. با اندکی دقت و مطالعه در زندگی نویسنده و روند ادبیات انگلیس در نیمه قرن نوزدهم به وضوح می‌بینیم که چرا و چگونه آثار او اینگونه طرفدار داشته و دارد.

تامس گرادگریند، نمونه صاحب صنعت تسلط‌‌جوی و اهل شهر کوکناون از مراکز صنعتی، «مردی است کاملاً اهل عمل» که به چیزی جز واقعیات و آمار عقیده ندارد و فرزندان خود لویز و تام جوان را با سرکوب کردن بی‌رحمانه جنبه‌های ذوقی و آرمانی طبیعت‌شان تربیت می‌کند.

لویز را به همسری کارخانه‌داری خسیس و حقه‌باز به نام جوسایا باندربی می‌دهد که سی سال از او بزرگتر است و خلق‌و‌خویی بس خشن دارد و از آن قماش آدم‌هایی است که تمدن صنعتی به وجود می‌آورد.

لویز تا اندازه‌ای از آن جهت به این زناشویی تن در می‌دهد که تربیتی که پدرش به او داده، او را وقیح و بی‌اعتنا بار آورده و تا اندازه‌ای هم به این جهت که می‌خواهد به برادرش، که تنها کسی است که او دوست دارد، کمک کند. برادر او کارمند باندربی است.

روزگار سخت، چه از لحاظ سبک و چه از لحاظ اندیشه، متأثر از کارلایل است و همانطور که راسکین به درستی گفته است، به ادبیاتی مشاجره‌آمیز که ظهور صنعت به وجود آورده، تعلق دارد. گیلبرت کیث چسترتون درباره این کتاب گفته است: «شاید این تنها باری باشد که چارلز دیکنز (Charles Dickens)، در حال دفاع از خوشبختی فراموش کرده است خوشبخت باشد.» در واقع، موضوع اجتماعی کتاب به دیکنز اجازه نداده، که هنر خود را در تشریح جزئیات و ظریف‌کاری‌ها به جلوه درآورد.

در بخشی از کتاب روزگار سخت می‌خوانیم:

از اهمیت سرقت بانک چه قبل از این ماجرا و چه بعد از آن، حتى اندکى هم در فکر صاحب آن تأسیسات کاسته نشده بود. با لاف و گزاف سعى داشت به همه ثابت کند که چه‌گونه دقیق و فعال است و به عنوان یک مرد فوق‌العاده، خود ساخته و تاجرى اعجوبه و برخاسته از میان لجن‌ها، که مى‌بایستى به او از ونوس هم، که از دریا برخاسته بود، بیش‌تر احترام گذاشت، خود را بشناساند و همگان بدانند که او اجازه نمى‌دهد مشکلات خانوادگى‌اش او را از رسیدگى به مسائل تجارى باز دارد. در نتیجه در اولین هفته‌هاى بازگشت به زندگى مجردى حتى شلوغ کارى را از حد معمول هم گذراند و در رابطه با تحقیقات انجام شده در اطراف سرقت چنان جار و جنجالى به راه انداخت که مأمورین مسئول. این پرونده آرزو مى‌کردند که‌ اى کاش چنین سرقتى هرگز اتفاق نیفتاده بود.