کابوسها، زندگی روزمرهی زناناند و کتاب سرخ اثر هدی انصاری ما را به اعماق این خواب و خیالات دعوت میکند. در این رمان، با زنانی آشنا خواهیم شد که هر کدام به نوعی تحت ستم و ظلم و آزارند و شرح رنج خود را روایت میکنند. رئالیسم جادویی و فضایی کابوسوار و سیاه بر فضای بسیاری از این قصهها حکمفرماست.
دربارهی کتاب سرخ
گردن زن بر روی آهن سرد و زمخت قرار گرفته است. میانسال به نظر میرسد. موهایش نقرهای و سپید شده و در آن شب سیاه بیشتر از ماه میدرخشد؛ موهایی که تا چند دقیقهی دیگر به رنگ خون درمیآیند و بر زمین میافتند. زن دیگری با شکم برآمده و فرزندی که در وجودش روزبهروز بیشتر از قبل رشد میکند، پشت پنجره ایستاده و زن در حال تقلا برای بقا را تماشا میکند. مردمی که معلوم نیست این وقت شب از کجا آمدهاند نیز در اطراف زن گیسونقرهای ایستادهاند و سکوت کردهاند و بر وحشت کتاب سرخ افزودهاند؛ وحشتی که هدی انصاری در داستانهای کوتاه و اجتماعیاش از تزریق آن به وجود ما دریغ نمیکند.
این رمان اپیزودیک کوتاه از هدی انصاری روایتی از ظلم، تبعیض و زنستیزی در جایجای تاریخ و سرزمینهای گوناگون است؛ از زنکُشی به بهانهی «ساحرهسوزی» پیش از انقلاب فرانسه و شکنجهی بردگان زن آفریقایی تا نادیدهانگاشتن زنان و محرومیتهای زنان در جامعهی ایران و سنت زنستیز حاکم بر ذهنیت مردم. این داستانها چیزی شبیه کابوس هستند؛ کابوسی که بارها آنها را در واقعیت دیدهایم و در خبرها خواندهایم.

جای تردید نیست که قصههای کوتاه کتاب سرخ فقط گوشهای از زنستیزی در جهان را بر ما نمایان میکنند و با این حال میتوانیم در این داستانها حس و حال هر زن، هنگام قرار گرفتن در موقعیتهای ظالمانه و هولناک را نظاره کنیم.
کتاب سرخ؛ روایتی تکاندهنده از عشق و خشونت
مرد در داستان باغ زیتون کتاب سرخ، عاشق است و البته قاتل. او سالها تصور میکرد زن عاشق اوست، اما بعد از مهاجرت زن از شهر کوچک به شهر بزرگ و دور شدن از محیط قدیمی، انتخاب کرد که بهآرامی از مرد فاصله بگیرد و دیگر او را نبیند. زن حق داشت عاشق مرد نباشد. حق داشت که کس دیگری را برای زندگی خود انتخاب کند و از او باردار شود، اما این چیزی نبود که مرد بتواند آن را درک کند.
او حالا قاتل است. هنگامی که نتوانست بپذیرد، زن با او هیچ نسبتی ندارد و نمیخواهد با این مرد ازدواج کند، سر زن را به نیمکت سنگی میکوبد و به شکم او آنقدر لگد میزند تا هم خود و هم بچهی درون شکمش بمیرند. این نوع عشقورزی مردانی است که جواب رد میشنوند و مقبول معشوق خود نیستند.
زنان و تجربهی مشترک رنج در داستانهای هدی انصاری
کتاب سرخ نشر چشمه چند مؤلفهی ثابت را در داستانهای کوتاه خود تکرار میکند و مهمترین آنها زن باردار و قرار گرفتن او بر روی امواج سیال تاریخ است. در داستان کوتاه آسمان با یک بردهی سیاهپوست آفریقایی در زیرزمین کشتی اسیر شدهایم.
او و سایر همنژادان و دوستانش در حال مرگاند و میدانند که جانشان برای هیچکس اهمیتی ندارد. این زن قرار است به آمریکا برسد و بهعنوان بردهای که حتی معلوم نیست دقیقاً باید برای چه کسی و کجا کار کند، بیگاری را تحمل کند.
او به عزیزانش میاندیشد. به خانوادهای که از دست داده و به رنجهای زنانهاش که حالا دیگر دارد آنها را از یاد میبرد. این زن و باقی زنانی که در مجموعهداستان سرخ حضور دارند، از مردانی که خود را مالک جان و زندگی زنان میدانند آسیب میبینند. هر کدام به نوع خاصی. یک نفر با مورد بیتوجهی و توهین قرار گرفتن و دیگری با به قتل رسیدن.
با خرید کتاب سرخ اثر هدی انصاری به زندگی زنانی وارد میشویم که میدانیم تحت ظلم و ستم هستند، اما باز هم قرار است شوکه، خشمگین و محزون شویم.
کتاب سرخ برای شما مناسب است اگر
- به داستانهای اجتماعی که دارای رگههایی از رئالیسم جادویی هستند و خیال و حقیقت را در هم آمیختهاند، علاقه دارید.
- میخواهید چند نمونه از داستانهای کوتاه که در دستهی ادبیات زنانه قرار میگیرند و شما را با وضعیت زنان در دورههای مختلف تاریخ و سرزمینهای مختلف آشنا میکنند، مطالعه کنید.
در بخشی از کتاب سرخ میخوانیم
همین چند ماه قبل که فهمید باردار شده است آرزو کرده بود که صاحب دختر شود، دختری شبیه به خودش؛ زیبا، شاد، پرتکاپو، بااعتمادبهنفس، قوی و باسواد. بارها، با قلبی مملو از یقین، حضورش را تصور کرده بود؛ درخشان و زیبا. درست همان وقتهایی که موقتاً از استفراغ فارغ میشد و دهان و صورتش را میشست، در آینه صورت زرد و چشمان بیحالش را میدید و به خودش دلداری میداد: «این حال خرابم ارزش به دنیا آمدن دخترم را دارد.» حال چنین ملالآنگیز بارِ اندوه این خبر را به دوش میکشید. او دختری به دنیا میآورد آسیبپذیر که در خود توانایی محافظتش را نمیدید. با به دنیا آوردنش، او را در معرض گزند و رنج قرار میداد. از همآغوشیاش احساس گناه میکرد.
با بیتابی، ناخودآگاه حرکتی به دستانش داد که گویی برای انکارْ افکارش را از سرش دور میکرد. سر روی فرمان گذاشت و به خودش یادآوری کرد که این پریشانفکریها حاصل کمخوابی و تغییرات هورمونی دورهی بارداری است، اما چیزی گنگ به او نهیب میزد که غیر از این است و خود را نفریبد. چیزی از پستوی پنهان حافظهاش سرک میکشید که قصد رخنمایی نداشت و بیشتر به وهم و خیال میمانست.
سر از روی فرمان برداشت و به سرخی باشکوه درختان چشم دوخت. اگر روزی دخترش او را مؤاخذه کند، چگونه آرامش وجدان یابد؟ چه بهانهای برای خودخواهیاش بیاورد؟ او خودخواهانه و برای ارضای نیاز مادریاش پای انسان دیگری را به دنیا کشیده بود.
بله

















