بله
مازا منجیست در کتاب پادشاهی در سایه به جنگ دوم ایتالیا و اتیوپی و مقاومت مردم این کشور در برابر ارتش فاشیست ایتالیا می‌پردازد. این رمان آفریقایی با بازآفرینی یک دوره‌ی پرآشوب تاریخی، تنها روایتگر یک جنگ نیست، بلکه شرح زیست انسان‌هایی است که در میانه‌ی خشونت و خون، تلاش می‌کنند هویت، سرزمین و خاطرات خود را حفظ کنند.
درباره‌ی کتاب پادشاهی در سایه
در تصویر بی‌پیرایه‌ای که مازا منجیست در کتاب پادشاهی در سایه از پیامدهای جنگ ارائه می‌دهد، چیزی که اهمیت می‌یابد، تجربه‌ی افراد عادی و رنج‌هایشان است. این داستان تاریخی در دو دوره‌ی زمانی روایت می‌شود؛ سال‌های حمله‌ی ایتالیا به اتیوپی در دهه‌ی 1930 و سال 1974، زمانی که بازماندگان دوران دهشتناک جنگ، به آن روزهای دشوار می‌نگرند.
محور اصلی روایت، زندگی هیروت است؛ زنی اتیوپیایی که سال‌ها پس از پایان جنگ، دوباره با خاطرات و زخم‌های گذشته‌اش روبه‌رو می‌شود. بازگشت او به گذشته، تنها یادآوری چند خاطره‌ی تلخ نیست، بلکه تلاشی است برای زنده نگه داشتن یاد کسانی که نامشان به فراموشی سپرده شده است.
در روایت‌های تاریخی رایج، این فرماندهان و شاهان، سیاست‌مداران و ژنرال‌ها هستند که نامشان در جنگ‌ها شنیده می‌شود، اما مازا منجیست در کتاب پادشاهی در سایه به سراغ زنانی می‌رود که در کنار مردان، در برابر اشغال کشورشان توسط نیروهای ایتالیایی مقاومت کردند. زنان اتیوپیایی در این داستان تنها شاهدان منفعل نبرد نیستند، بلکه آن‌ها در پشتیبانی از نیروهای مقاومت، رسیدگی به مجروحان و حتی حضور در صحنه‌ی مبارزه نقشی فعال دارند.
بهای سنگین آزادی؛ زخم‌هایی که جنگ بر جا می‌گذارد
زمینه‌ی تاریخی این رمان ضد جنگ به حمله‌ی ایتالیای فاشیستی به اتیوپی در سال 1935 بازمی‌گردد. مازا منجیست با بازسازی فضای سیاسی و اجتماعی آن دوران، نشان می‌دهد که استعمار و سلطه، تنها به اشغال سرزمین و اراضی یک کشور محدود نمی‌شود، بلکه حوزه‌ی تاثیرش به زندگی فردی و روابط انسانی و دیگر ساحت‌های روانی و خصوصی افراد هم می‌رسد.
آنچه به مقاومت مردم اتیوپی در کتاب پادشاهی در سایه اهمیت می‌بخشد، تنها مبارزه‌ی نظامی آن‌ها نیست؛ بلکه تلاش خستگی‌ناپذیرشان برای حفظ کرامت و هویت خود در برابر نیرویی است که قصد سلطه بر آن‌ها را دارد. بااین‌حال، این مقاومت به‌سادگی به دست نمی‌آید و مردم بهای سنگینی برای آن می‌پردازند؛ از زخم‌ها و آسیب‌های جسمی گرفته تا تروماها و جراحات روحی که هرکدام به شکلی زندگی و سرنوشت آن‌ها را برای همیشه تحت تاثیر خود قرار می‌دهد.
مازا منگیست و روایت زنانه از تاریخ جنگ ایتالیا و اتیوپی
شخصیت‌های مختلف داستان هرکدام با خاطراتی زندگی می‌کنند که گذر سال‌ها نتوانسته آن‌ها را از میان ببرد. تروما و جنگ در این رمان تاریخی، حتی پس از گذشت سالیان دراز، همچنان در ذهن و زندگی کسانی که آن را تجربه کرده‌اند حضوری زنده دارد. خاطرات تلخ گذشته به بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی آن‌ها تبدیل شده و مواجهه با این تروماها و احساسات سرکوب شده، بخشی مهم از مسیر شخصیت‌های داستان را شکل می‌دهد.
خرید کتاب پادشاهی در سایه، شما را با نمونه‌ای درخشان از ادبیات آفریقا مواجه می‌کند که در آن مازا منگیست تلاش کرده ضمن بازخوانی بخشی از تاریخ استعماری آفریقا از خلال جنگ ایتالیا و اتیوپی، از پیامدهای جنگ و آسیب‌هایش بر زندگی و سرنوشت انسان‌هایی بگوید که درگیر آن شده‌اند. او در این رمان زنانه نشان می‌دهد که آثار جنگ با پایان درگیری‌ها از میان نمی‌روند و می‌توانند سال‌ها در خاطرات و زندگی بازماندگان باقی بمانند. این اثر توسط الهه شمس‌نژاد به فارسی ترجمه شده و نشر جمهوری آن را منتشر کرده است.
جوایز و افتخارات کتاب پادشاهی در سایه
- نامزد جایزه‌ی بوکر در سال 2020
- نامزد جایزه‌ی کتاب لس آنجلس تایمز در سال 2019
- نامزد جایزه‌ی HWA Gold Crown در سال 2020
- از بهترین کتاب‌های سال نیویورک تایمز، NPR، Time و...
نکوداشت‌های کتاب پادشاهی در سایه
- اثری زیبا و ویرانگر درباره‌ی زنانی که تلاش می‌کنند جهانی در حال فروپاشی را، همچنان سرپا نگه دارند. این شخصیت‌های خستگی‌ناپذیر راهشان را به رویاهایتان پیدا خواهند کرد و خاطراتتان را تسخیر خواهند کرد. (مارلون جیمز، نویسنده‌ی پلنگ سیاه، گرگ سرخ)
- از اثرگذارترین روایت‌هایی که از ترس و وحشت جنگ خوانده‌ام؛ کتابی که با بیانی شگفت‌آور، وحشتی هولناک را ترسیم می‌کند و واژه‌ها را چنان با چیره‌دستی در ذهن می‌نشاند که امکان فراموشی‌شان، ممکن نیست. کتاب پادشاهی در سایه اثری برخاسته از خشم است، خشمی که به واسطه‌ی شفقت، نیرو و شکوهی عظیم یافته است. داستانی که به ما یادآوری می‌کند در جنگ، هیچ برنده‌ای وجود ندارد. (آمیناتا فورنا، نویسنده‌ی Happiness)
کتاب پادشاهی در سایه برای شما مناسب است اگر
- به تاریخ معاصر آفریقا، به‌ویژه جنگ دوم ایتالیا و اتیوپی و مقاومت مردم این کشور در برابر اشغال و استعمار علاقه‌مند هستید.
- مطالعه‌ی داستان‌هایی درباره‌ی نقش زنان در جنگ و مقاومت و تجربه‌ی متفاوت آن‌ها از وقایع تاریخی برایتان جالب توجه است.
- به ادبیات زنان و آثاری علاقه‌مندید که به روایت تاریخ از دید شخصیت‌های عادی می‌پردازند.
- رمان تاریخی و اجتماعی ژانر موردعلاقه‌ی شماست.
در بخشی از کتاب پادشاهی در سایه می‌خوانیم
فقط کافی بود اتور از صف خارج شود و یک قدم از کامیون پست دور شود تا خودش را در خانه تصور کند. خودش را در خیال ببیند درحالی‌که مادرش در حال آشپزی است، با پدرش دور میز آشپزخانه نشسته‌اند و روی کاغذِ سفیدی خم شده‌اند و مدادی که تازه تراشیده شده آن جا روی میز آماده نوشتن است و اِتور ترس آن را دارد که اشتباه بنویسد. خیلی خب، پسر خوب، پسر عزیزم، نشون بده ببینم چطوری الفبا رو می‌نویسی. پدر اتور دستش را می‌گیرد و روی صفحه‌ی کاغذ می‌برد. هر حرف را بین دو نقطه می‌نویسد، خطی مستقیم و ظریف با حلقه‌هایی چون بادکنک بالای هر حرف. ببین اتور فکر کن هر حرف شکلِ یه فکره. بذار مثل آب رودخانه که جاری می‌شه، بذار دستت خودش بره. تسلیم نشو. یاد می‌گیری که همراه با فکرت پیش بری. تو یه روزی باید افکارت رو با خطی که واضح و خواناست، بنویسی.
اتور به پاکت نامه نگاه می‌کند. آن‌همه سال انتظار به او فشار می‌آورد. در زانوهایش احساس ضعف می‌کند و با وجود باد خنکی که می‌وزد عرق کرده است. تمرکزش را از دست داده و آن‌قدر چشمانش را می‌مالد که سبب سوزش آن می‌شود. دوباره به دستش نگاه می‌کند، کف دستش باز است: از زمانی که سوار کلئوپاترا شده و برای جنگ اعزام شده، این اولین نامه‌ای است که از پدرش دریافت کرده است. تمام پیغام‌های قبل از این را مادرش از زبان او می‌رساند: پدرت دلش برات تنگ شده، پدرت یه نقشه‌ی اتیوپی خریده، پدرت می‌گه خیلی دوستت داره، پدرت می‌پرسه این گزارش‌هایی که درمورد حمله‌های جدید می‌دن حقیقت داره، پدرت هر شب قبل از اینکه بخوابه اسم تو رو می‌بره.
صدای موتور کامیون پست و دودی که از اگزوزش بیرون می‌زند او را آزار می‌دهد و اتور به طرف ساختمان غذاخوری می‌رود و به دیوار آن تکیه می‌دهد.
