کتاب صوتی دوچرخه کردی اثر آلسا لایت بورن؛ برنده مدال طلای IPPY

سفری به دل آدم‌ها با یک دوچرخه! در کتاب صوتی دوچرخه کردی اثر آلسا لایت بورن که یک رمان بر اساس داستان واقعی است با معلمی آمریکایی، روانه‌ی کردستان عراق می‌شوید. زنی که با دوچرخه‌سواری از میان روستاها می‌گذرد، با زنان آشنا می‌شود و زیرلایه‌های فرهنگی، محدودیت‌ها و زخم‌های یک جامعه‌ی جنگ‌زده را به چشم می‌بیند. این رمان اجتماعی و تاریخی که برنده‌ی مدال طلای جایزه کتاب ناشر مستقل شده، قهرمانی را به تصویر می‌کشد که از دل سنت‌های دشوار و رنج‌های گذشته‌ی سرزمینی دور عبور می‌کند تا به خودش برسد.

درباره‌ی کتاب صوتی دوچرخه کردی

گاهی برای شناختن یک سرزمین غریبه فقط کافی است از مسیرهای معمول فاصله بگیرید و از دریچه‌ی دوستی و انسانیت به جهان تازه‌ای وارد شوید که دیگر در آن یک توریست یا مهاجر غریبه نیستید، بلکه تبدیل می‌شوید به یکی از ساکنان منطقه. این همان کاری است که ترزا می‌با دوچرخه‌اش در کردستان عراق انجام داد. و آلسا لایت بورن (Alesa Lightbourne) با الهام از این تجربه کتاب صوتی دوچرخه کردی (The Kurdish Bike) را نوشت.

شما با این اثر شنیداری نشر صوتی ترانه‌ی پدرام با صدای دلنشین ویکتوریا براری، زهرا فدایی، مژگان نوایی، محمد کربلایی و جمعی دیگر از گویندگان، با ترزا قدم به سفری می‌گذارید که حاصل تجربه‌ای فراموش‌نشدنی از فرهنگ، دوستی، زنان و زندگی در کردستان عراق است.

دوچرخه‌ای برای کشف حقیقت؛ یک رمان بر اساس داستان واقعی

همه چیز از یک آگهی در سال 2010 شروع می‌شود؛ آگهی‌ای که معلمان داوطلب را برای تدریس در کشوری جنگ‌زده فرا می‌خواند. ترزا ترنر، معلم آمریکایی در پاسخ به این آگهی راهی شمال عراق می‌شود تا در مدرسه‌ای تدریس کند که فرزندان خانواده‌های مرفه و بانفوذ کُرد عراق در آن درس می‌خوانند اما ماجرای اصلی رمان دوچرخه کردی از اینجا شکل نمی‌گیرد.

جرقه‌ی اصلی داستان آلسا لایت بورن آن‌جایی روشن می‌شود که ترزا درمی‌یابد حقیقت آن چیزی نیست که در مدرسه می‌بیند و زندگی واقعی مردم کردستان، جایی در بیرون از این مدرسه است. این می‌شود که یک دوچرخه می‌خرد تا از مسیر جاده‌های حاشیه‌ای به سمت روستاهای اطراف حرکت می‌کند. جایی که حقیقت، سیاه‌تر از هر زمان دیگری رخ نشان می‌دهد و ترزا نمی‌داند دیدن این حقایق، زندگی‌اش را برای همیشه تغییر می‌دهد و از او آدم دیگری بسازد.

زخم‌های پنهان خشونت علیه زنان در یک رمان اجتماعی

در کتاب صوتی دوچرخه کردی، ترزا از در یک دنیای دور از دسترس عبور می‌کند و در این جهان متفاوت با خانواده‌ای محلی آشنا می‌شود که این شناخت او را به زیرِ پوست زندگی زنان کُرد می‌برد؛ زنانی که از نسل‌کشی صدام حسین جان سالم به در برده‌اند و امروز هم با وجود خشونت، فقر و فشارهای اجتماعی همچنان می‌خندند، دوستی می‌کنند، عشق می‌ورزند و اهل مهمان‌نوازی‌اند.

در این داستان واقعی و سرشار از حقیقت، دوچرخه، دروازه‌ای رو به فرهنگ کردی می‌گشاید. برای همین، رمان دوچرخه کردی فقط روایتگر خاطرات یک معلم خارجی در خاورمیانه نیست، زیرا آلسا لایت بورن از دل روایتی ماجراجویانه، یک رمان اجتماعی می‌آفریند و در آن تصویری انسانی ترسیم می‌کند که هنوز از درد زخم‌های دوران حکومت صدام حسین لبریز است و زندگی زنان روستا با قتل‌های منسوب به ناموسی، ناقص‌سازی اندام جنسی و انواع محدودیت‌های سنتی آمیخته است.

روایت آلسا لایت‌بورن؛ از رنج تا امید

با وجود حقایق سیاهی که در کتاب صوتی دوچرخه کردی موج می‌زند، آلسا لایت بورن روایتش را با زهر غم تلخ نمی‌کند، بلکه آن را با دوستی، محبت، سخاوت و طنازی می‌آمیزد تا تصویری تلخ و شیرین همچون خود زندگی را نقش بزند. از این روست که رمان با وجود مسائل اجتماعی دردناک، نقطه‌ی روشن امید را به ما می‌نمایاند.

ترزا، فقط واقعیت‌های خاورمیانه را نمی‌شناسد، بلکه در مسیر این سفرها با خودش نیز مواجه می‌شود. او برای شناخت زنان دیگر به زندگی‌شان قدم می‌گذارد اما هر چه پیش‌تر می‌رود، بیش از پیش خودش و نهان وجودش را می‌شناسد. این است که به تدریج مرز میان «ما» و «آن‌ها» رنگ می‌بازد و انسانیت پررنگ می‌شود تا در نهایت با پرسش‌هایی تازه درباره‌ی آزادی، انتخاب، ایمان، فرهنگ و معنای تعلق رویارو شویم.

یک روایت زنانه از از سفری میان دو فرهنگ

کتاب دوچرخه کردی انتشارات خانه‌ی رود که ناهید رسولی آن را به فارسی ترجمه کرده، با الهام از واقعیت، روایتی را پیش رویمان قرار می‌دهد که فارغ از دیدگاه‌های شرقی یا غربی و یا نگاه‌های زنانه و مردانه، یک رمان تاریخی و اجتماعیِ بدون قضاوت خلق می‌کند و در این روایت زنانه به خوبی نشان می‌دهد که مسائل فرهنگی پیچیده‌تر از یک تقابل ساده است. داستانی که نه‌تنها پرده‌ی حقیقت را کنار می‌زند بلکه مسیری را برای خودشناسی و تازه کردن نگاه‌ها کهنه می‌گشاید.

پس اگر آماده‌اید که با یک دوچرخه ساده به جاده‌ای برسید که به دل فرهنگ، عشق، رنج و رازهای انسانی باز می‌شود با خرید کتاب صوتی دوچرخه کردی می‌توانید همراه زنی آمریکایی رکاب بزنید و در کردستان، جایی میان دو فرهنگ، با آدم‌هایی روبه‌رو شوید که نگاهتان به زندگی را تغییر می‌دهند؛ سفری داستانی با صدای گرم ویکتوریا براری و جمعی از گویندگان خوش‌صدا که پایانش شما را همان آدمِ ابتدای مسیر باقی نمی‌گذارد.

جوایز و افتخارات کتاب دوچرخه کردی

• دریافت مدال طلای جایزه کتاب ناشر مستقل (IPPY) برای بهترین داستان منطقه‌ای در سال 2017
• کسب مقام نخست بخش داستان در North Street Book Awards در سال 2018
• مدال برنز بهترین داستان فرهنگی از Readers’ Favoriteدر سال 2018
• ترجمه به چندین زبان و انتخاب محبوب باشگاه‌های کتابخوانی

نکوداشت‌های کتاب دوچرخه کردی

• یک رمان پنج ستاره که بدون شک برای علاقه‌مندان به داستان‌های خاورمیانه جذاب خواهد بود. (Manhattan Book Review)
• آلسا لایت بورن در رمان دوچرخه کردی با نثر سینمایی‌اش رنج مردم کُرد در دوران حکومت صدام حسین را به تصویر می‌کشد؛ رنجی که در تار و پود داستان تنیده شده است. داستانی درباره‌ی مادری، خواهرانگی و هویت ملی که نظر مخاطبان بسیاری را به خود جلب خواهد کرد. (BookLife)

کتاب صوتی دوچرخه کردی برای شما مناسب است اگر

• اهل خواندن رمان اجتماعی هستید و می‌خواهید یک رمان درباره‌ی خشونت علیه زنان و مشکلات جوامع جنگ‌زده بخوانید.
• شیفته‌ی داستان‌ها و رمان‌های الهام گرفته از واقعیت هستید و می‌خواهید یک رمان تحسین‌شده از ادبیات آمریکا با الهام از یک داستان واقعی بخوانید.
• از داستان‌های بین فرهنگی استقبال می‌کنید و دلتان می‌خواهد در خلال پیگیری یک رمان تاریخی با نگاه غرب به خاورمیانه و گوشه‌ای از تاریخ عراق آشنا شوید.
• از خواندن رمان بادبادک‌باز خالد حسینی لذت برده‌اید و دوست دارید با خواندن رمان دیگری با فضای مشابه این لذت را دوباره تجربه کنید.

در بخشی از کتاب صوتی دوچرخه کردی می‌شنویم

غروب فردای آن روز در خانه‌ی پت را زدم، داشت برای شام بیسکوئیت می‌پخت. پیش‌بند بسته بود. چهل سالی می‌شد ندیده بودم کسی برای آشپزی پیش‌بند ببندد. با این پیش‌بند شده بود عین دانا رید اما نسخه‌ی شلخته‌اش. ظاهرش مثل غذای خانگی‌ای که الان داشت می‌پخت، خوشایند بود.

«چطوری می‌شه از پیاده‌روی‌های شبانه با مادام قسر در رفت؟»

دست‌های آردیش را با پیش‌بندش پاک کرد و به من اجازه‌ی ورود داد.