کتاب آدمکش کور اثر مارگارت اتوود (برنده‌ جایزه بوکر)

کتاب آدمکش کور، رمانی پیچیده و تودرتو است که مارگارت اتوود، نویسنده‌ی کانادایی، با نوشتن آنْ جایگاه خود را به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین نویسندگان معاصر تثبیت کرد. این اثر که در سال 2000 موفق به دریافت جایزه‌ی بوکر شد، از ساختار داستان در داستان بهره برده است. خاطرات کودکی تا پیری آیریس، زنی 80 ساله، داستان دو عاشق مرموز با عشقی پنهانی و چند داستان علمی تخیلی که مردِ داستان دوم برای معشوقه‌اش تعریف می‌کند، با ظرافت در هم تنیده شده‌اند.

درباره‌ی کتاب آدمکش کور

آیریس چیس گریفین، در آستانه‌ی هشتادسالگی تصمیم گرفته خاطراتش را از کودکی تا پیری بنویسد. این روایت اصلی کتاب آدمکش کور است. اما رمان مستقل دیگری در دل این روایت پیش می‌رود و آن متن کتابی است که ظاهرا نوشته‌ی لورا، خواهر آیریس است و درباره‌ی زن و مردی است که به دلیل تحت تعقیب بودنِ مرد، همدیگر را در مکان‌های پنهانی ملاقات می‌کنند. در این دیدارها مرد برای زن محبوبش داستان‌هایی علمی تخیلی تعریف می‌کند. مارگارت اتوود از این طریق جریان روایی سومی می‌سازد که رمانش را به اثری خوش‌ساخت و معمایی تبدیل می‌کند.

یکی دیگر از فرم‌های خلاقانه که به گره‌گشایی‌ها و پیشبرد داستان کمک می‌کند، بریده‌هایی از متن روزنامه‌ها، گزارش‌ها و مقاله‌های اجتماعی است. این تکه‌های اخبار و اطلاعات علاوه بر روشن کردن حقایق، به بعد تاریخی و واقع‌گرایانه‌ی رمان غنا می‌بخشند و تلفیقی موفق از ژانر تاریخی با ژانرهای ادبی، گوتیک، عاشقانه و علمی تخیلی می‌سازند. رازهای خانوادگی، روابط عاشقانه‌ی مبهم، خودکشی، قصه‌پردازی‌های فانتزی، رویدادهای تاریخی و... به‌خوبی با هم هماهنگ شده‌اند تا لذت کشف و تحلیل را برای خواننده فراهم کنند.

لایه‌های تاریک یک درام عاشقانه

آیریس چیس گریفین، راوی اصلی اما غیرقابل اعتماد داستان است. او در سن هشتادسالگی و در آستانه‌ی مرگ شروع به نوشتن خاطراتش کرده اما هرچه پیش می‌رود، خاطرات متناقض یا متفاوتی را به یاد می‌آورد که جهت و معنای داستان را تغییر می‌دهند. صحنه‌ی اول رمان آدمکش کور ماجرای خودکشی لورا، خواهر کوچک‌تر آیریس را بازگو می‌کند، مرگی مبهم که آغازگر پرسش‌های بسیاری است.

شخصیت اثرگذار دیگری که عامل بحران‌های زیادی می‌شود، آلکس توماس است. او یک فعال سیاسی چپ‌گراست که فراری و تحت تعقیب است. لورا و آیریس هر دو با این مرد رابطه‌ای پنهان و پیچیده دارند که به مرور برای خواننده روشن‌تر و قابل فهم می‌شود.

قلم شاعرانه اما ساختارمند مارگارت اتوود

مارگارت النور اتوود، نویسنده‌ی بزرگسال و کودک، شاعر و منتقد ادبی، دانش‌آموخته‌ی دانشگاه تورنتو و دانشگاه هاروارد است. او تاکنون بیش از 30 کتاب در قالب‌ها و ژانرهای گوناگون نوشته و تسلط و مهارت خود را در خلق آثاری عمیق، ساختارمند و متفاوت به رخ کشیده است. اتوود بارها جوایز معتبری را از آن خود کرده است؛ از جمله جوایز من‌بوکر، آرتور سی. کلارک، فرانتس کافکا و آستریاس اسپانیا.

زبانی شاعرانه اما دقیق و پرجزئیات، لحنی کنایی و تلخ و اشاراتی تامل‌برانگیز از ویژگی‌های قلم مارگارت اتوود است که با خرید کتاب آدمکش کور با آن مواجه می‌شوید. محوریت شخصیت‌های زن در داستان‌های این نویسنده از دیگر ویژگی‌های شاخصی است که رویکرد او را در موضوع دغدغه‌های زنان آشکار می‌سازد و در اثر پیش رو نیز امتداد دارد. این بار تکیه‌ی او بر تاریخ بعد دیگری به ساختار رمانش اضافه کرده و آن را برای خوانندگان صبور، باهوش و تحلیلگر بسیار لذت‌بخش‌تر کرده است. نشر جمهوری امکان مطالعه‌ی این رمان جذاب را با ترجمه‌ی سید حبیب گوهری راد فراهم کرده است.

جوایز و افتخارات کتاب آدمکش کور

• برنده‌ی جایزه‌ی بوکر در سال 2000
• برنده‌ی جایزه‌ی همت در سال 2000
• برنده‌ی جایزه‌ی ایمپک دوبلین در سال 2002

نکوداشت‌های کتاب آدمکش کور

• آدمکش کور اتوود اولین رمان فوق‌العاده‌ی هزاره‌ی جدید است. (Newsday)
• پرکشش... خوش‌پرداخت... داستان‌پردازی هنرمندانه و ماهرانه‌ای دارد که در سراسر رمان دیده می‌شود... (نیویورک تایمز)
• درخشان و باشکوه... مارگارت اتوود واقعا شاعر است... و البته داستان‌سرایی قدرتمند. تقریبا هیچ‌کدام از جمله‌هایش با وجود ریتم سریع و خشکی که دارد، بی‌کارکرد و کسل‌کننده نیست. هر جمله وضوح تصویری بزرگ و مبهم را بیشتر می‌کند. (جان آپدایک، نیویورکر)

کتاب آدمکش کور برای شما مناسب است اگر

• کتاب‌های مارگارت اتوود مانند سرگذشت ندیمه، وصیت‌ها یا بانوی پیشگو را مطالعه کرده‌اید و دوست داشته‌اید.
• داستان‌هایی که تلفیقی از چند ژانر و سبک نوشتاری‌اند برایتان جذاب‌اند.
• به رمان‌هایی با ساختار پیچیده و چندلایه علاقه دارید و برای کشف ابهامات و پیچیدگی‌های داستان‌ها صبر و حوصله‌ی کافی دارید.
• یک رمان تاریخی با عناصر ژانر گوتیک و پس‌زمینه‌ای عاشقانه برایتان جالب است.

در بخشی از کتاب آدمکش کور می‌خوانیم

دوست دارد به کشوها و قفسه‌ها نگاهی بیندازد. نه برای برداشتن چیزی. بلکه تنها نگاه کند و بفهمد مردم دیگر چگونه زندگی می‌کنند. مردم واقعی. مردمی که حقیقی‌تر از او هستند. دوست دارد همین کار را با او نیز انجام دهد. به غیر از این‌که مرد نه قفسه‌ی لباس دارد و نه کشو. هیچ کدام از این‌ها مال او نیستند. هیچ چیز برای پیدا کردن وجود ندارد. هیچ چیز برای لو رفتن نیز موجود نیست. تنها چمدانی فرسوده و مندرس آبی‌رنگ که همیشه همان‌طور که قفل است در زیر تخت قرار دارد.

جیب‌هایش توانایی روشن کردن چیزی را ندارند. چندبار آن‌ها را بررسی کرده است. (دلش نمی‌خواست جاسوسی کند تنها می‌خواست بداند چیزهایی که در جیبش دارد چه چیزهایی هستند و چه شکلی‌اند.) یک دستمال آبی با حاشیه‌ی سفید، پول خرد، دو ته سیگار پیچیده شده در کاغذ مومی که لابد آن‌ها را برای صرفه‌جویی نگه داشته بود. یک چاقوی جیبی قدیمی، دو دکمه که حدس زد دکمه‌های پیراهنش بودند. برای دوختشان به او پیشنهادی نداد، چرا که مرد متوجه می‌شد او جیب‌هایش را بررسی کرده است. دوست داشت فکر کند می‌تواند به او اعتماد کند. یک گواهینامه‌ی رانندگی که به نام او نبود. یک شناسنامه که آن هم به اسم او نبود. نام‌های متفاوت. دوست دارد با شانه‌ای دانه ریز از سر تا پایش را شانه کند. دقیق همه جایش را جستجو کند. آن را سرازیر و خالی کند.

مرد شبیه به خواننده‌ی آهنگ‌های غمگین رادیویی با صدایی آهسته و لغزان شعری را زیر لب زمزمه می‌کند. زن به آرامی می‌خندد: این شعر را از کجا یاد گرفتی؟

شعر معشوقه‌ی سابقم است. به این فضا می‌آمد.