بله
کتاب تولد دوباره در سایه مرگ اثر انریکه بنکل شما را به جایی می‌برد که آدم‌ها را فقط در اعداد خلاصه می‌کنند. این نویسنده‌ی لهستانی تجربیات خودش را از حضور در اردوگاه کار اجباری نازی‌ها در قالب یک خود زندگی‌نامه نوشته است. خاطراتی که بوی درد، خون، گرسنگی و رنج می‌دهند. این کتاب قصه‌ی مردان، زنان و کودکانی را تعریف می‌کند که روزهای زیادی در شرایط طاقت‌فرسایی زندگی و فشارهای جسمی و روانی زیادی را تحمل می‌کردند.
درباره‌ی کتاب تولد دوباره در سایه مرگ
اگر از بازمانده‌های آشوویتس که تعداد خیلی زیادی هم نیستند کسی را دیدید، خوب او را به یاد بسپارید. آن‌ها بازمانده‌ی نسلی هستند که برای زنده ماندن جنگیدند و توانستند از محرومیت‌های غذایی شدید، شکنجه‌های روانی و خشونت جان سالم به در ببرند. یکی از این اعضای مقاومت، انریکه بنکل است؛ نویسنده‌ی کتاب تولد دوباره در سایه مرگ. کسی که برای اولین بار چهل سال بعد از پایان جنگ جهانی دوم خاطراتش را بازگو کرده است. آن هم در پاسخ به سوال دخترش؛ چرا «10279ب» روی دستت تتو شده؟
روایت‌های تلخ این کتاب از دل گتوهای نازی‌ها آغاز می‌شود؛ منطقه‌های شهری حفاظت‌شده‌ای که برای نظارت بر یهودی‌ها ایجاد شده بوه. انریکه از خاطرات خودش در گتوی شهر ووچ می‌نویسند. از یک زمستان سرد در سال 1940 که رفتار آلمان‌ها رفته‌رفته با آن‌ها تندتر می‌شد. نصب سیم‌های خاردار در اطراف گتو و ممنوع کردن استفاده از تراموا برای یهودیان از نخستین تلاش‌های جداسازی یهودیان از همشهری‌ها و همسایه‌های خودشان بود. در انتها هم یک تابلو در جای‌جای این منطقه با همه اتمام حجت کرد: «ترک محدوده‌ی گتو مجازات مرگ دارد!»
خاطرات جنگ؛ افزایش خشونت نازی‌ها
کتاب تولد دوباره در سایه مرگ در ساختار یک مصاحبه و سؤال‌وجواب، خاطرات دردناک بیشتری را تعریف می‌کند. آیا امکانی برای فرار وجود داشت؟ این پرسشی است که مصاحبه‌کننده از انریکه بنکل می‌پرسد و او اینطور جواب می‌دهد که خشونت نازی‌ها در سال‌های 1941 تا 1943 بیشتر و تحمل زندگی در گتوها سخت‌تر شده بود، اما آن‌ها خبر نداشتند که قرار است به جایی خطرناک‌تر بروند؛ اردوگاه‌های کار اجباری.
سال 1944 تخلیه‌ی گتوی ووچ شروع شد و تعداد زیادی از یهودیان لهستانی مجبور به ترک شهرشان شدند؛ به مقصد اردوگاه کار اجباری و کشتار جمعی آشویتس - بیرکِناو. هیچ‌کسی نمی‌دانست چه چیزی پشت دیوارهای این اردوگاه‌ها قرار دارد. هیچ‌کس روحش هم خبر نداشت که ممکن است روزی از فرط فشارهای روانی و جسمی ممکن است آرزوی مرگ بکند. البته اگر مأموران اس اس تا قبل از آن زنده‌شان گذاشته باشند!
انریکه بنکل در ادامه نیز از روزهای سخت و فشارهای زیاد می‌گوید؛ روزهایی که جز صدای شلیک، بوی باروت و شکنجه چیزی نداشت. شما می‌توانید با خرید کتاب تولد دوباره در سایه مرگ که توسط داویت میناسیان ترجمه شده و به همت نشر کتاب دانیال به چاپ رسیده است، سرگذشت این کارگران اردوگاه‌های کار اجباری نازی‌ها را در قالب روایتی مستند بخوانید.
کتاب تولد دوباره در سایه مرگ برای شما مناسب است اگر
- به خواندن سرگذشت‌نامه‌ها و زندگی‌نامه‌های بازماندگان جنگ‌ها علاقه دارید.
- از خواندن کتاب‌هایی درباره‌ی هولوکاست و اردوگاه‌های کار اجباری متأثر می‌شوید.
- می‌خواهید درباره‌ی تاریخ جنگ جهانی دوم و جنایت‌های نازی‌ها مطالعه کنید.
در بخشی از کتاب تولد دوباره در سایه مرگ می‌خوانیم
نمی‌خواهم وارد جزئیات پیچیده‌ی اختلافات میان دو کشور شوم، اما به طور خلاصه باید بگویم که آلمان توقعاتی داشت که برای همگان روشن بود؛ درخواست‌هایی که به دلیل پیمان‌های نظامی میان لهستان، انگلیس و فرانسه پذیرفته نشد و در نهایت، شعله‌های جنگ جهانی دوم را برافروخت. این اتفاق در اول سپتامبر 1939 رخ داد.
وقایع با چنان شتابی پیش رفتند که پس از درگیری‌های نظامی، آلمانی‌ها در کمتر از یک ماه توانستند لهستان را به اشغال درآورند. دو هفته پس از آغاز جنگ، شهر ما نیز به دست ارتش آلمان نازی افتاد. تا پیش از اشغال، شهر ما طعم تلخ جنگ را نچشیده بود. تنها یک شب را در زیرزمین ساختمانی که در آن زندگی می‌کردیم پناه گرفتیم؛ صدای تبادل آتش توپخانه‌ها چنان مهیب بود که گویی دنیا در حال فروپاشیدن است.
جامعه‌ی یهودی که ما عضوی از آن بودیم، به شدت نگران بود. نیمی از جمعیت شهر، به‌ویژه جوانان، در برابر تهدید نازی‌ها، راه شرق را برای یافتن پناهگاه در پیش گرفتند؛ منطقه‌ای که بعدها به اشغال ارتش سرخ درآمد. رهبران جامعه‌ی ما نیز همراه آنان رفتند، زیرا شایعه شده بود که با ورود ارتش آلمان، احتمال تیرباران آن‌ها وجود دارد. اما خانواده‌ی ما، خود را به دستان سرنوشت سپرد. نتوانستیم به ترک شهر فکر کنیم، زیرا پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌هایمان با ما زندگی می‌کردند و هرگز نمی‌توانستیم، به‌ویژه در آستانه‌ی زمستان، آن‌ها را تنها بگذاریم.
اگرچه آلمانی‌ها در ابتدا تمام چهره‌ی واقعی خود را نشان ندادند، اما کم‌کم وحشی‌گری‌شان عیان شد و قوانین نژادپرستانه و ضدسامی خود را وضع کردند.
با اشغال شهر ووچ، زندگی روزمره‌ی مردم دستخوش تغییراتی بنیادین شد. تبعیض نژادی از همان نخستین لحظات جاری بود. هنوز کنیسه‌ی خودمان را به یاد می‌آورم؛ اثری باشکوه از معماری و نمونه‌ای رنگین از فرهنگ ما، جایی که من عضو گروه کُر آن بودم. آنجا را به آتش کشیدند و سه روز تمام شعله‌های آتش در آن زبانه کشید. سرانجام با دینامیت، آنجا را به طور کامل ویران کردند. یک فرمانده‌ی آلمانی، کنیسه‌ی ما را به تلی از آوار تبدیل کرد و همه‌ی ما در اندوهی عمیق فرو رفتیم.
