بله
متفکر مارکسیست مشهور، تونی کلیف در کتاب جهانی برای فتح، زندگی و خاطرات سیاسی خود را از تولد در خانواده‌ای صهیونیست تا تبدیل شدن به یکی از چهره‌های مهم جریان انترناسیونالیسم، مارکسیسم و به‌ویژه تروتسکیسم در بریتانیا بازگو می‌کند. اثر حاضر فراتر از یک زندگی‌نامه‌ی شخصی رفته و با روایتی جذاب، نشان می‌دهد که چگونه زندگی و تجربیات شخصی تونی کلیف، بر عقاید و مبارزات او تاثیرگذار بوده‌اند.
درباره‌ی کتاب جهانی برای فتح
کتاب جهانی برای فتح اثر تونی کلیف، خودزندگی‌نامه‌ی یکی از بنیان‌گذاران و چهره‌های اصلی جریان منتهی به حزب کارگران سوسیالیست بریتانیاست که در سال 1917 و با اسم عبری یگائل گلوکشتاین در اسرائیل زاده شد. او یکی از تاثیرگذارترین متفکران و فعالان چپ‌گرای بریتانیا بود که عمده شهرت خود را مدیون تاسیس حزب کارگران سوسیالیست و نقد اتحاد جماهیر شوروی به‌عنوان یک حکومت سرمایه‌داری دولتی بوروکراتیک است.
منظور تونی کلیف از اصطلاح سرمایه‌داری دولتی بوروکراتیک، نظامی است که در آن، باوجود مالکیت دولتی، کارگران کماکان از وسایل تولید خود جدا بوده و به این ترتیب، تحت سلطه‌ی ساختاری بوروکراتیک هستند. به زعم او، مالکیت دولتی تنها شرط سوسیالیسم نبوده و مسئله‌ی اصلی، نقش مرکزی کارگران در کنترل روند تولید است؛ دیدگاهی که مخالفت طرفداران سیاست‌های شوروی و به‌ویژه رویکرد استالین در اداره‌ی کشور را برانگیخت.
از تولد در خانواده‌ای صهیونیست تا گرایش به مارکسیسم
یگائل گلوکشتاین که بعدها نام خود را به تونی کلیف تغییر داد، در سال 1917 در اورشلیم زاده شد. او در کتاب جهانی برای فتح توضیح می‌دهد که خانواده‌‌اش، از یهودی‌های لهستانی طرفدار صهیونیسم بودند؛ اما خود او از همان ابتدا با مشاهده‌ی وضعیت زندگی مسلمانان در اراضی اشغالی و تجربه‌ی فقر، استعمار و نابرابری، به فعالیت‌های سیاسی روی آورده و به مرور زمان، به سوسیالیسم انقلابی گرایش پیدا کرد.
عمده‌ی فعالیت‌های تونی کلیف، مربوط به دوران زندگی او در بریتانیا هستند؛ از جمله تاسیس انجمن‌ها و سازمان‌های مختلفی که در بین آن‌ها، حزب کارگران سوسیالیست بریتانیا از شهرت بیشتری برخوردار است. این حزب دنباله‌روی مکتب تروتسکیسم بوده و باور دارد که جامعه‌ی سوسیالیستی، جامعه‌ای است که در آن کارگران کنترل امور اجتماعی و اقتصادی را در دست دارند. راه‌حل پیشنهادی آن‌ها برای رسیدن به این نوع جامعه، مبارزات و اعتصاب‌های کارگری، شبکه‌سازی و سازمان‌یابی کارگران و در نهایت ایجاد حزب انقلابی می‌باشد.
تجربه‌های سیاسی تونی کلیف در مسیر مبارزه
افکار و نظریه‌های تونی کلیف که در کتاب جهانی برای فتح به آن‌ها پرداخته شده، از زندگی واقعی جدا نیستند؛ خاطرات او مملو از تلاش‌ها و فعالیت‌های سیاسی هستند که او پی‌درپی برای تشکیل گروه‌های مختلف انجام داد و منجر به شکست‌هایی شد که در نهایت منجر به تبعید پنج ساله‌ی او به شهر دوبلین در ایرلند شدند.
یکی از ایده‌های محوری کتاب جهانی برای فتح تونی کلیف، عمل‌گرایی سیاسی است. او معتقد است که نظریه‌ی سیاسی فقط هنگامی که با عمل همراه شود می‌تواند معنا پیدا کند. بازتاب این ایده را می‌توان در فعالیت‌های سیاسی او مشاهده کرد؛ بخش زیادی از خاطرات او مربوط به سازمان‌دهی سیاسی کارگران و فعالیت‌هایش برای بهبود وضع معیشتی آنان است.
سرآغاز حزب کارگران سوسیالیست از زبان بنیان‌گذار آن
یکی از مهم‌ترین فعالیت‌های تونی کلیف که بخش زیادی از کتاب جهانی برای فتح به آن اختصاص داده شده، مربوط به گروه سوسیالیست ریویو (Socialist Review Group) و ماهنامه‌ی این گروه است. بسیاری از اعضای این نشریه که در سال 1950 آغاز به کار نمود، اعضای سازمان جوانان حزب کارگر بریتانیا بودند و رویکردی پروپاگاندا محور را در پیش گرفته بودند؛ به همین علت در سال‌های ابتدایی فعالیت خود، موفق به تاثیرگذاری در روند مبارزه‌ی طبقاتی نشدند، اما به لطف تلاش و ممارست تونی کلیف و اعضای دیگر، به یکی از احزاب سیاسی مهم بریتانیا بدل گشتند.
تونی کلیف موفق شد تا به‌مرور، گروه کوچک خود را به یکی از احزاب مهم بریتانیا یعنی حزب کارگران سوسیالیست تبدیل کند که سال‌ها پس از مرگ او کماکان به فعالیت خود ادامه می‌دهد. نویسنده در خلال روایت داستان زندگی خود در کتاب جهانی برای فتح، حوادث و اتفاقات مهمی مثل مبارزات و اعتصابات کارگران در بریتانیا و تحولات سیاسی دهه‌های 1960 تا 1990 را با نثر شخصی و صمیمی مخصوص به خود بازگو می‌کند.
خرید کتاب جهانی برای فتح از انتشارات مردم‌نگار را به تمامی علاقه‌مندان به تاریخ جنبش کارگری، سوسیالیسم و کمونیسم و چهره‌های مهم این جریان پیشنهاد می‌کنیم. برگردان فارسی اثر حاضر برعهده‌ی نیکزاد زنگنه بوده است.
کتاب جهانی برای فتح برای شما مناسب است اگر
- به تاریخ کمونیسم، سوسیالیسم، انترناسیونالیسم و فعالیت‌های احزاب کارگری علاقه‌مند بوده و می‌خواهید با سرگذشت یکی از چهره‌های اصلی این جریان آشنا شوید.
- به‌دنبال منبعی برای پژوهش درباره‌ی تاثیر زندگی و تجربیات شخصی تونی کلیف بر افکار و آرای او هستید.
- می‌خواهید تاریخچه‌ی تاسیس و فعالیت حزب کارگران سوسیالیست بریتانیا را از زبان بنیان‌گذار آن دنبال کنید.
در بخشی از کتاب جهانی برای فتح: خودزندگینامه انقلابی تونی کلیف، از صهیونیسم تا انترناسیونالیسم می‌خوانیم
در نتیجۀ هشت سال حاکمیت تمامیت‌خواهی استالینیستی، حتی یک حزب انقلابی در سراسر مجارستان وجود نداشت. به‌علاوه زمانی هم برای توسعۀ چنین حزبی وجود نداشت. در 11 دسامبر 1956، یعنی سی روز پس از پایه‌گذاری «شورای کارگری بوداپست بزرگ»، همۀ اعضای آن دستگیر شدند. کارگران با افزایش گسترۀ اعتصاب نسبت به این بازداشت واکنش نشان دادند. در 15 دسامبر برای تحریکات منجر به اعتصاب، مجازات اعدام در نظر گرفته شد و این حکم روی کاغذ باقی نماند. رهبران اعتصاب‌ها بی‌درنگ اعدام شدند. به انقلاب مجارستان زمانی برای پیشرفت داده نشد. حضور حدود 200,000 سرباز روسی با 3000 تانک به پیروزی ضد انقلاب منجر شد.
در طول هفتۀ نخست انقلاب مجارستان، من به‌ندرت توانستم چشم بر هم بگذارم. عملاً تمام شب را بیدار می‌ماندم و به رادیو گوش می‌کردم. اکنون فرض بر این بود که بسیاری از کمونیست‌هایی که از آدم‌کشی روسیه بیزار شده بودند، به اردوگاه ما بپیوندند، اما این اتفاق نیفتاد. حدود 10,000 نفر در واکنش به رویدادهای مجارستان «حزب کمونیست بریتانیا» را ترک کردند. از این بین تنها 5 نفر به گروه ما پیوستند. واقعیت این است که نیروهای سیاسی دیگری در میدان بودند که برای استالینیست‌های سرخورده جذابیت بیشتری داشتند. از جملۀ آن نیروها می‌توان اول به ایزاک دویچر و سپس به «اتحاد کارگران سوسیالیست» جری هیل اشاره کرد.
