کتاب ایران در پنج روایت اثر سید جواد میری از نشر نقد فرهنگ

سید جواد میری در کتاب ایران در پنج روایت تلاش دارد تا از طریق بازخوانی اندیشه‌های پنج متفکر معاصر، تصویری چندلایه از مفهوم ایران، ایرانیت، زبان و هویت ملی در اختیار خواننده قرار دهد. نویسنده بر این نکته تاکید دارد که هویت ملی ایرانی در طول تاریخ، مفهومی ثابت نبوده و در دوره‌های مختلف به شکل‌هایی گونه‌گون ادراک شده است.

درباره‌ی کتاب ایران در پنج روایت

سید جواد میری در کتاب ایران در پنج روایت، اندیشه‌های علی شریعتی، مرتضی مطهری، جلال آل‌احمد، عبدالحسین زرین‌کوب و شاهرخ مسکوب را در نسبت با مسائلی مثل هویت ملی، زبان، فرهنگ و تاریخ ایران، مورد بررسی قرار می‌دهد. این افراد هرکدام مواضع و تعاریف متفاوت و بعضا متضاد از مفاهیمی همچون ایرانیت، رابطه‌ی اسلام و ایران، جایگاه زبان فارسی و نحوه‌ی مواجهه با تنوع فرهنگی و زبانی در ایران داشته‌اند و همین امر مطالعه‌ی آرای گوناگون آن‌ها را بدل به تجربه‌ای جالب و آموزنده می‌کند.

از موضوعات محوری مد نظر سید جواد میری در این کتاب، بررسی رابطه‌ی میان زبان و هویت ملی است. زبان در این اثر صرفا ابزاری ارتباطی تعریف نشده، بلکه به‌عنوان ماهیتی در ارتباط با پیوستار تاریخی و فرهنگی یک جامعه در طول تاریخ، مورد توجه قرار گرفته. مسئله‌ی زبان مادری، تنوع زبانی در ایران و جایگاه زبان ترکی در ایران، از جمله موضوعاتی‌اند که در تحلیل روایت‌ها و خوانش‌های مختلف درباره‌ی هویت ایرانی، مورد توجه قرار می‌گیرند.

از زبان مادری تا جایگاه زبان فارسی در شکل‌گیری هویت ایرانی

سید جواد میری در کتاب ایران در پنج روایت تلاش کرده تا مسئله‌ی هویت ایرانی را از دوگانه‌های کلی‌نگر و ساده‌انگارانه دور کند و آن را به‌سان پدیده‌ای چندوجهی و پیچیده مورد تحلیل قرار دهد. او با رویکردی انتقادی، روایت‌ها و خوانش‌های مختلفی که در خصوص مفهوم ایران و ایرانیت شده را کنار هم قرار داده تا نشان دهد که هر برداشت از مفهوم هویت ملی، تحت تاثیر شرایط تاریخی، اجتماعی و فرهنگی خاصی بوده است.

شاهرخ مسکوب یکی از اندیشمندانی است که دیدگاه‌هایش در این کتاب مورد بررسی قرار گرفته؛ سید جواد میری مدعی است که در اندیشه‌های شاهرخ مسکوب، زبان فارسی به عنوان یکی از عناصر مهم شکل‌دهنده‌ی حس ملی و پیونددهنده‌ی تجربه‌ی تاریخی ایرانیان مطرح شده است.

خرید کتاب ایران در پنج روایت شما را با اثری روبه‌رو می‌کند که با رویکردی انتقادی و تحلیلی، به بررسی مفهوم هویت ملی ایرانی می پردازد. این کتاب با بازخوانی دیدگاه‌های متفکران معاصر، خواننده را با برداشت‌های گوناگون از نسبت میان ایران، زبان، فرهنگ و تاریخ آشنا می‌کند و زمینه‌ای برای درک عمیق‌تر پیچیدگی‌های هویت ایرانی فراهم می‌سازد. این اثر توسط انتشارات نقد فرهنگ منتشر شده است.

کتاب ایران در پنج روایت برای شما مناسب است اگر

• می‌خواهید با دیدگاه‌های متفاوت متفکرانی مانند عبدالحسین زرین‌کوب و شاهرخ مسکوب درباره‌ی ایران و ایرانیت آشنا شوید.
• می‌خواهید رابطه‌ی میان زبان، هویت ملی، زبان مادری و تنوع زبانی در ایران را از منظری تحلیلی مورد بررسی قرار دهید.
• به مطالعه‌ی نقش زبان فارسی، تاریخ و فرهنگ در شکل دادن به هویت ایرانی علاقه دارید.

در بخشی از کتاب ایران در پنج روایت: بازخوانی روایت‌های شریعتی، آل احمد، مطهری، زرین کوب و مسکوب می‌خوانیم

به نظر من دو قرن سکوت پرسشی را مطرح می‌کند که کماکان پرسش قاطبه‌ی روشنفکران و اصحاب علوم انسانی و حتی سیاست‌ورزان در ایران کنونی نیز هست و آن پرسش این است که برای فهم ایران چه مؤلفه‌هایی را باید محوری بپنداریم؟ به سخن دیگر، هنگامی‌که از ایران سخن می‌گوییم دقیقاً مرادمان چیست؟ آیا لحظه تاریخی معینی در ذهن ما ارجاع به «ایران» دارد یا ایران به معنای سرزمین کنونی است که دارای مرزهای مشخص سیاسی است؟ آیا ایران یک رخداد اسطوره‌ای است یا اشارت به ظهوری در دوره‌ای خاص از تاریخ دارد؟ آیا ایران بر سنت خاصی از اندیشه استوار است یا ایران در برابر یونان، روم، هند، چین و جهان سامی تحدید می‌شود؟ آیا ایران با سنت شاهانش تعریف می‌گردد یا با سنن دینی گوناگونش؟ آیا ایران مجموعه‌ی این‌هاست یا خیر؟ آیا ایران را در حوادث تاریخی‌اش باید جستجو کرد یا ایران را ذاتی است لایتغیر؟ البته پاسخ به این پرسش‌ها بسیار مهم است و به نظرم دو قرن سکوت به نوعی تلاشی برای ایجاد پرسش درباره‌ی ایران است. ولی آنچه خود این پرسش را محل «پرسش» قرار می‌دهد، اهمیتی است که تاریخ‌نگاری عصر پهلوی (و حتی اواخر عصر قاجار) به «دوره باستانی ایران» می‌دهد و تلاش می‌کند اکنون را در آیینه باستان تفسیر و تحدید کند. این مسئله‌ای است که به‌عنوان یکی از مفروضات سترگ، ذهن ایرانی را مشغول به خود کرده و زرین‌کوب نیز غیر‌متأملانه این مفروض را درونی کرده است و برای فهم ایران، «دوره باستان» را از منظر خالص بودن ایرانیت «تفکیک» کرده و به‌گونه‌ای تاریخ ایران را مفهومینه کرده که گویی هر‌چه در پسا- باستان رخ داده، از درصد ایرانیت کمتری برخوردار بوده است.