کتاب پژوهشی در قصه اصحاب کهف اثر جلال ستاری؛ نشر مرکز

کتاب پژوهشی در قصه اصحاب کهف نوشته‌ی جلال ستاری پژوهشی درباره‌ی یکی از مشهورترین قصه‌های کهن دینی است که در گذر زمان در فرهنگ‌های مختلف بازتعریف شده است. ستاری در این اثر، به تحلیل اسطوره‌شناختی روایت اصحاب کهف می‌پردازد و ریشه‌ها، روایت‌های مشابه و لایه‌های معنایی آن را واکاوی می‌کند.

درباره‌ی کتاب پژوهشی در قصه اصحاب کهف

داستان اصحاب کهف ابتدا در جهان مسیحیت شکل گرفته، سپس در عالم اسلام، با ویژگی‌ها و جهان‌بینی متفاوت، بازروایت شده است. در کتاب پژوهشی در قصه اصحاب کهف جلال ستاری تفاوت داستان اصحاب کهف در مسیحیت و اسلام را بررسی کرده، لایه‌های پنهان قصه را آشکار می‌کند و به پیام رمزی و معنایی آن نزدیک می‌شود.

جلال ستاری در این پژوهش، روایت مسیحی، روایت اسلامی و نمونه‌هایی از درازخوابی‌هایی را که در تاریخ ادبی جهان وجود دارد، نقل می‌کند. وی رد پای این قصه را از جهان مسیحیت تا جزایر کومور و اندونزى و از حبشه تا اسکاندیناوى دنبال می‌کند. سپس لایه‌های روایی و معنایی داستان را واکاوی و معنای نهفته و پیام رمزی قصه را جست‌وجو می‌کند.

اصحاب کهف در آیینه‌ی عرفان و اسطوره

اصحاب کهف یکی از داستان‌هایی است که در عرفان اسلامی معانی ضمنی گسترده‌ای می‌یابد و حکم رمز و اشاره‌ای برای سالکان طریقت دارد. جلال ستاری در فصلی از کتاب پژوهشی در قصه اصحاب کهف با عنوان «در وراءِ حجاب»، به فهم تعبیرات عرفانی از این قصه می‌پردازد و معانی آن را در اشعار مولانا یا اقوال دیگر مشایخ صوفیه بازگو می‌کند.

جلال ستاری، اسطوره‌شناس، پژوهشگر و نویسنده‌ی برجسته‌ی ایرانی، بخش مهمی از آثار خود را به بررسی اسطوره‌ها، قصه‌های کهن، آیین‌ها و بازتاب آن‌ها در ادبیات و فرهنگ اختصاص داده است. کتاب پژوهشی در قصه اصحاب کهف نیز در امتداد همین رویکرد نوشته شده و نمونه‌ای از تلاش او برای عبور از روایت ظاهری یک داستان و رسیدن به لایه‌های تاریخی، اسطوره‌ای و معنایی آن است.

این کتاب با رویکردی علمی و پژوهشی یکی از قصص مشترک میان سنت‌های مسیحی و اسلامی را هدف قرار داده و لایه‌های اسطوره‌ای، ادبی و رمزی آن را نشان می‌دهد. جلال ستاری در این کتاب از روایت آشنای داستان اصحاب کهف در قرآن فراتر می‌رود و ریشه‌های کهن آن را آشکار می‌کند. مطالعه‌ی این کتاب برای شناخت شیوه‌ی پژوهش و نگاه اسطوره‌شناختی ستاری نیز حائز اهمیت است.

خرید کتاب پژوهشی در قصه اصحاب کهف نشر مرکز انتخاب مناسبی برای کسانی است که به مطالعات اسطوره‌شناختی و نقد و تحلیل قصه‌ها و اسطوره‌های کهن علاقه‌مند هستند.

کتاب پژوهشی در قصه اصحاب کهف برای شما مناسب است اگر

• به کتاب‌های جلال ستاری و پژوهش‌های او درباره‌ی اسطوره‌ها و قصه‌های کهن علاقه دارید.
• مطالعه درباره‌ی تحلیل اسطوره‌شناختی و لایه‌های معنایی داستان‌های کهن برایتان لذت‌بخش است.
• علاقه‌مندید درباره‌ی تفاوت روایت مسیحی و اسلامی قصه‌ی اصحاب کهف بدانید.

در بخشی از کتاب پژوهشی در قصه اصحاب کهف: داستان هفت خفتگان می‌خوانیم

نمونه‌هایى از درازخوابى بسانِ خوابِ اصحاب کهف، در تاریخ ادبى جهان مى‌توان یافت. به عنوان مثال در کتاب: سال 2440 (LAn 2440) که زیرعنوانش Rêve sil en fut Jamais است و منسوب است به لویى سباستین مرسیه (17401814Louis Sébastien Mercier,) ولى بى‌نام نویسنده، در 1770 در لندن به چاپ رسیده، آدم اصلى داستان در سال 1770 به خواب مى‌رود و در سنه 2440 بیدار مى‌شود و مى‌بیند که پاریس و کلاً جهان و بشریت دگرگون شده‌اند و دورانِ حکومتِ عقل فرا رسیده است.

در رمان جانور بزرگ (La Grande Bête) The MasterBeast اثر Horace W. Newte نیز که به سال 1907 انتشار یافت، کسى در سال 2020 از خواب بیدار مى‌شود و مى‌بیند که نظامِ حکومت انگلستان، دیکتاتورى سوسیالیستى است و مردم ستمکش، سیه‌روز و در رنج و تعب‌اند.

امّا داستانِ غریبى از ساموئل بکت به‌نام Dépeupleur 206Le از بعضى جهات و خاصه بدین سبب که اسطوره غار (افلاطون) را به شیوه‌اى نو باز مى‌سازد، از لحاظ موضوع سخنمان، به‌ویژه شایان اعتناست.

درون استوانه‌اى به پیرامون 50 متر و پهناى ِ 16 متر، دویست تن از زن و مرد و کودک و نوجوان و بزرگسال و کهنسال، هریک در جایى به مساحتِ یک متر مربع ساکن‌اند. نور خفیفِ زردرنگى درون استوانه را نیمه‌روشن مى‌کند، امّا به سبب تاریکى و فشردگى، آدم‌ها به‌سختى قادر به تمییز مصاحبان خوداند، چنانکه زن و شوهر در فاصله دو پایى از هم، قادر به تشخیص یکدیگر نیستند. پانزده نردبان را به فواصل نامنظّم به جدار استوانه تکیه داده‌اند و آدم‌ها از آن‌ها بالا مى‌روند تا به بیست تاقچه‌اى که در قسمت فوقانى جدار ردیف شده‌اند و بعضى با راهرویى به هم مربوطند، برسند. شایع است که راه بیرون‌شویى هست. امّا این آدم‌ها، همه مغلوب («Vaincu») و سربه‌زیر اند. آناناز زمانى تصوّرناپذیر تا ابد، بى‌آرامش و خواب و رؤیا، سرگشته و سرگردان خواهند زیست. آیا دیر یا زود، در استوانه، از سر خشم و خشونت، آشوب و بى‌نظمى روى نخواهد داد؟ امّا هیچ‌کس حتى پرسشى نمى‌کند. از این جماعت شکست‌خورده، نخستین کس در گذشته‌اى دور که به یاد کس نمانده، سرش را خم کرده است و این وضع همچنان باقى است.