کتاب جهان هزار و یک شب اثر آندره شدل با ترجمه جلال ستاری از نشر مرکز

کتاب جهان هزار و یک شب گشت‌وگذاری شیرین بین چند مقاله و جستار ادبی درباره‌ی قصه‌های شهرزاد است که از بین اساتید ادبی کشورهای مختلف دنیا گردآوری شده‌اند. آندره شدل، ژان کوکتو، آندره میکل و گروه نویسندگان این مقالات، جهان خوش رنگ و لعاب هزار و یک شب را از زاویه‌ی کمترپرداخته‌شده و تازه‌تری و به مخاطب علاقه‌مند به ادبیات کلاسیک نشان می‌دهند.

درباره‌ی کتاب جهان هزار و یک شب

روزی استادی می‌گفت تمام قصه‌های دنیا قبلاً یک بار در هزارویک شب نوشته شده‌اند. اگر حتی این وصف را هم نپذیریم، باید اعتراف کنیم که بسیاری از الگوهای آشنا و پرتکرار ادبیات داستانی حتماً از این شاهکار تاریخی گرته‌برداری شده‌اند. خواندن هزارویک‌شب از گروه نویسندگان مطرح دنیای پژوهش ادبی، فقط تجربه‌ی مرور یک کتاب نیست، با گشودن این اثر گویی به کتابخانه‌ای عظیم از قصه‌ها پا خواهیم گذاشت.

وقتی آتش خشم و غضب پادشاه تن عالم را به لرزه در می‌آورد، چه جادویی می‌تواند بر قدرت قهرآمیز او چیره شود و آن را همچون کودکی آرام در بستر بخواباند؟ کسانی که به داستان‌های هزارویک شب سر زده باشند جواب این سؤال را خود می‌دانند. تنها جادوی روایت و ادبیات است که می‌تواند سخت‌ترین سنگ‌ها را هم آب کند. ژان کوکتو (Jean Cocteau) از نویسندگان کتاب جهان هزار و یک شب نشر مرکز در نوشتار خود از این نیروی افسونگر ادبیات بیشتر می‌گوید.

سفری به ناخودآگاه جمعی با قصه‌های شهرزاد و آندره شدل

هم خوانندگان حرفه‌ای ادبیات و هم آن‌هایی که فقط از روی تسلی روان به سراغ قصه و داستان می‌روند می‌دانند که جایگاه هزارویک شب در بین سایر آثار شناخته‌شده از ادبیات کلاسیک خاص و بدون رقیب است.

بنابراین با تمام سادگی روایت‌ها و قلم بی‌غل و غش این داستان‌های کوتاه نمی‌توان آن‌ها را فقط ابزاری برای سرگرمی دانست. در بخش‌های بعدی کتاب جهان هزار و یک شب یکی دیگر از مؤلفان یعنی آندره شدل (Andre Chedel) به درستی بر ارزش روانشناختی قصه‌های شهرزاد در حافظه‌ی نسل‌ها اشاره می‌کند و جایگاه آن را در ژرفای ناخودآگاه جمعی بازمی‌شناسد.

جادوی هزارویک‌شب: از ساختار روایی تا ارزش‌های تمدنی

با این که تحلیل روانکاوانه‌ی داستان‌های هزارویک شب یکی از جذاب‌ترین مباحثی است که می‌توانید با خرید کتاب جهان هزار و یک شب مطالعه کنید، اما باید گفت که گستره و تنوع مباحثی که در این مجموعه مقالات ادبی دنبال می‌کنید بسیار بیش از این حرف‌هاست.

نمادپردازی بی‌نظیری که در داستان‌های هزارویک شب گنجانده شده، ارزش تمدنی و اخلاقی این قصه‌ها، ساختار روایی تودرتوی داستان‌ها و هویت شرقی از دیگر موضوعات دنبال‌کردنی است نویسندگان این مجموعه پژوهش‌های ادبی به شما عرضه می‌کنند.

پس اگر مایلید تا دنیای هزارویک شب را فراتر از اثری صرفاً داستانی دنبال کنید، کتاب جهان هزار و یک شب نشر مرکز، که با ترجمه‌ی جلال ستاری به دستتان می‌رسد، می‌تواند فرصت خوبی برای تمرین این نگاه ژرف باشد. در هر ده مقاله‌ی ادبی این آثار قرار است ماجرای شهرزاد قصه‌گو را با تأکید بر یک سوژه‌ی خاص بازنگری کنیم.

کتاب جهان هزار و ی شب برای شما مناسب است اگر

• از مرور کردن مقالات ادبی خوشتان می‌آید و دوست دارید مطالب تازه‌ای از این دسته نوشته‌ها بیاموزید.
• می‌خواهید پژوهش‌های ادبی بیشتری درباره‌ی ادبیات فولکلور و حکایت‌ها و افسانه‌های مشترک ملل بخوانید.
• از مرور تحلیل‌های روانشناختی درباره‌ی آثار ادبی معروف و تجزیه و تحلیل ساختار داستان‌ها به لحاظ کهن‌الگوها لذت می‌برید.

در بخشی از کتاب جهان هزار و یک شب می‌خوانیم

نخست نکته‌اى را ذکر مى‌کنیم که در باب همه قصه‌ها، مستقل و فارغ از هر خاستگاهى که ممکن است داشته باشند، صادق است و آن اینکه معمولاً زناشویى‌ها در افسانه‌ها، همواره قرین سعادت و خوشبختى است. بدین معنى که شاهزاده خانم و ملکزاده، فرزندان بسیار مى‌یابند و سال‌هاى متمادى که پایانى ندارد، در خوشبختى کامل به سر مى‌برند. و این بدین معنى است که خودآگاهى و ناخودآگاهى، هماهنگ شده و اراده و هوش به هم پیوسته‌اند و این هماهنگى و یگانگى موجب مى‌شود که کارها با شادى و نشاط انجام گیرد.

شاهزاده خانم قصه «زیباىِ خفته در جنگل» از پرو و یا قصه «اسب آبنوس» هزار و یک شب، نمایشگر خاطراتى هستند که در کُنه ناخودآگاهى‌مان غنوده‌اند و شاهزاده‌اى که ملکزاده را از خواب بیدار مى‌کند، صورت آدم‌نماى بیدارى پاره کوشاى خودآگاهى است. همچنین به تصویر دیگرى باز مى‌خوریم که مبیّن کشف ناخودآگاهى است و آن رخنه کردن در غار و مغاک است که در همه قصه‌ها، نماد سرّلى بیدوست، همچنین اژدهاى نگاهبانش که مانع از ورود به غار مى‌شود.

مال و خواسته‌اى که در اطاق‌ها انباشته شده‌اند (در قصه پرو و گاه در هزار و یک شب) و خاصه در غارها، نماد دانایى‌اند و مؤید کشفیات و الهاماتِ تعلیمى باطنى.

جانوران در قصه‌ها، نقشى حائز اهمیت دارند. پرندگان در قصه‌هاى شرقى فراوانند و غالبا نماد روح‌اند و با خُردى و ملاحت، انسان‌ها را با هم آشتى مى‌دهند. در قصه «فریزاد گلخنده»، مرغ سخنگو (و نیز مرد کهنسال)، نماد فرزانگى‌اند که مترادفِ معرفتى جهانى است و اگر مرغان درشت‌پیکر باشند (چون رخ در سفرهاى سندباد)، بدشگون‌اند.