کتاب فرهنگ نظامی پژوهی: درباره آثار نظامی گنجوی

کتاب فرهنگ نظامی پژوهی به قلم زینب نوروزی، اثری جامع در حوزه‌ی پژوهش و نقد ادبی است که به شکلی تخصصی آثار نظامی گنجوی را واکاوی می‌کند. این مجموعه که از 560 مقاله درباره‌ی نظامی و سروده‌های او تشکیل شده، منبعی ارزشمند برای محققان است و زمینه‌ای محکم برای نقد جدی و ارزیابی عمیق جایگاه این شاعر بزرگ پارسی‌گو فراهم می‌آورد.

درباره‌ی کتاب فرهنگ نظامی پژوهی

زینب نوروزی در کتاب فرهنگ نظامی پژوهی دست به گردآوری مقالاتی درباره‌ی نظامی گنجوی و آثار او زده است. این مقالات که بین سال‌های 1300 تا 1380 نگاشته شده‌اند، از آن جهت حائز اهمیتند که عقبه‌ی نقد آثار این شاعر را روشن می‌کنند و می‌توانند به عنوان پلی عمل کنند تا در آینده پژوهش‌گران دیگر با استناد به آن‌ها این مسیر را ادامه دهند یا تحولات آن را بررسی کنند. برای آنکه تحقیقات آتی در زمینه‌ی آثار نظامی گنجوی، این شاعر گرانمایه، دستخوش پراکندگی و گسست نشود، دسترسی به پیشینه‌ی مکتوب و منسجم این پژوهش‌ها ضرورتی انکارناپذیر است.

بررسی آثار نظامی از آن جهت حائز اهمیت است که جایگاهش در تاریخ ادبیات پارسی، فراتر از یک شاعر برجسته، به‌مثابه یکی از بنیان‌گذاران روایت شاعرانه شناخته می‌شود. نفوذ او بر شاعران پس از خود چنان گسترده بوده که بدون شناخت دقیق آثارش، فهم بسیاری از جریان‌های بعدی شعر فارسی ممکن نیست. از این رو، کتاب فرهنگ نظامی پژوهی می‌تواند برای پژوهشگران نقطه‌ی آغاز مهمی باشد تا هم مسیر شکل‌گیری این تأثیر را بشناسند و هم ارزش ادبی و فکری میراث نظامی را روشن‌تر ببینند.

فرهنگ نظامی پژوهی، شناسنامه‌ی علمی برای آثار نظامی گنجوی

زینب نوروزی در کتاب فرهنگ نظامی پژوهی با گردآوری 560 مقاله، بستری روشمند برای سنجش ارزش علمی و ادبی هر مقاله فراهم کرده است تا نقد آثار نظامی با تکیه بر معیارهای دقیق صورت بگیرد. این اثر در هفت فصل تنظیم شده که فصل نخست آن به کلیات خمسه اختصاص دارد و در فصول بعدی، مقالات مرتبط با هر کتاب به تفکیک بررسی شده‌اند. فصول اصلی این مجموعه شامل بررسی مقالات پیرامون مخزن الاسرار، خسرو و شیرین، لیلی و مجنون، هفت پیکر، اسکندرنامه و دیوان نظامی است. در این کتاب تلاش شده است تا با دسته‌بندی موضوعی و مشخص کردن رویکردهای تحلیلی، از پراکندگی آرا جلوگیری شود.

خرید کتاب فرهنگ نظامی پژوهی، برای هر محقق ادبی و نظامی پژوهی که به دنبال نقشه‌ای جامع برای پیمایش در دنیای پیچیده و پر رمز و راز نظامی گنجوی است، توصیه می‌شود. این اثر به همت انتشارات علمی و فرهنگی منتشر و در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است.

کتاب فرهنگ نظامی پژوهی برای شما مناسب است اگر

• استاد زبان و ادبیات فارسی یا پژوهش‌گر در حوزه‌ی نقد ادبی هستید.
• به‌دنبال یک مرجع کامل برای نقد و بررسی آثار نظامی گنجوی هستید.
• قصد دارید با پیشینه‌ی پژوهش‌های انجام‌شده در این حوزه آشنا شوید تا از موازی‌کاری در تحقیق‌های آینده جلوگیری کنید.

در بخشی از کتاب فرهنگ نظامی پژوهی: درباره آثار نظامی گنجوی می‌خوانیم

70. «در حاشیه تعقید در بعضی صور ذهنی شعر نظامی»، بهروز ثروتیان، سال هفتم، شماره 28-30، تابستان و پاییز 1371، صص 34-39

مضامین اصلی

1. اشاره به مقاله «تعقید در بعضی صور ذهنی شعر نظامی» اثر دکتر محمد فشارکی، مندرج در مجله رشد آموزش ادب فارسی، شماره 28 و بیان اِشکال مقاله در این‌که تعریفی از تعقید در آن ارائه نشده است (ص 34).

2. تعریف تعقید لفظی و معنوی بر اساس معالم البلاغه: تعقید لفظی آنچنان است که بر اثر پیدا شدن اختلال در نظم الفاظ، دلالت کلام بر معنای مراد واضح نباشد و تعقید معنوی آنچنان است که بر اثر رخ دادن خللی در ترتیب معانی دلالت کلام بر معنای مراد واضح و روشن نباشد (ص 34).

3. تأکید بر این مطلب که «ای بسا زیباترین و فصیح‌ترین بیت از دیدگاه یکی قابل فهم و از نظر دیگری قابل درک نباشد و آن را حمل بر تعقید بکند» و نقل شواهد مثالی از دیوان حافظ، کلیله و دمنه، تاریخ بیهقی در تأیید گفته فوق (صص 34-37).

4. ایراد نویسنده به ادعای فشارکی مبنی بر وجود تعقید در بیت زیر:

لعل طراز کمر آفتاب

حُلّه گر خاک و حلی بند آب

(صص 37-38).

5. تحسین کار دکتر فشارکی در بازکردن باب تازه‌ای در ادب فارسی و نقد ادبی (ص 39).

6. اشاره نویسنده به این‌که آثار سخنوران قدر اول زبان فارسی نیز گاهی از نظر لفظ و معنی اشکال دارد، با ذکر نمونه‌هایی از آثار سعدی در تأیید گفته فوق (ص 34).