کتاب نگاه ناب: آوار آفتاب (کتاب سوم)

کتاب سوم از مجموعه کتاب های تحلیلی سهراب سپهری

از انتشار زندگی خواب‌ها پنج سال گذشت. در این پنج سال، مسایل زیادی اتفاق افتاد. جامعه از لحاظ تشنجات سیاسی به یک آرامش نسبی رسیده و سهراب دوره کلاسیک نقاشی خود را در دانشکده هنرهای زیبا به پایان رسانده بود و در اداره کل هنرهای زیبا در قسمت موزه‌ها به کار مشغول شد. او در این ایّام، اشعار ژاپنی را ترجمه می‌کرد.

این کتاب چه از لحاظ فرم و چه از لحاظ محتوا با دوره‌های قبل متفاوت است. در این دوره، سهراب آرام آرام ناامیدی‌ها و تیره‌روزی‌ها را کنار گذاشته است. دیگر شب برای او سمبل اندوه و غم و رنج نیست. دیوارها قیراندود و شاخه‌ها و سنگ‌ها افسرده نیستند. زمان، بیش‌تر طرفدار روشنی و نور است و فضای خانه دیگر مه‌آلود نیست. شب بی‌مرز نیست و هیچ رنگی کنار او حیات خود را تیره‌گون نمی‌یابد. سرگذشت او دیگر به هیچ زهر تلخ‌آلودی آغشته نیست. در این کتاب، آفتاب هویدا شده است و ساحل پیدا و دیگر هیچ چیز بیهوده نیست. شاعر آرام آرام از خواب زندگی بیدار شده است و باران نور از شبکة دهلیزهای بی‌پایان فرو می‌ریزد.

مجموعه آوار آفتاب مقدمه‌ای است که شاعر به کشف خویشتن خویش می‌پردازد. چیزی که در زندگی خواب‌ها گم شده بود، و شاعر گاهی مرثیه‌وار از این گمشده یادی به خاطر می‌آورد. طرز بیان این کتاب هر چند نسبت به قبل ساده‌تر است اما به نوبه خود با پیچیدگی لفظ نیز همراه و در بعضی موارد گنگ و نامفهوم است. انگار که چیزی مبهم می‌خواهد زبان باز کند و این باز شدن زبان در کتاب‌های بعد اتفاق می‌افتد.

این نوع تحلیل و تفسیر از مجموعه‌ی اشعار هشت کتاب در نوع خود بدیع و تازه است و چه بسا در ادبیات معاصر و شعر نو اولین کار مفصلی است که تاکنون به رشته‌ی تحریر در آمده است.