کتاب بوی درخت گویاو اثر پلینیو مندوزا با ترجمه لیلی گلستان؛ گفت‌وگو با برنده نوبل ادبیات

پلینیو مندوزا در کتاب بوی درخت گویاو گفت‌وگوی خود با گابریل گارسیا مارکز را روایت می‌کند؛ گفت‌وگویی که در آن مارکز از تجربه‌ها و خاطراتی می‌گوید که بر اندیشه و آثارش تاثیر گذاشته‌اند. مارکز، نویسنده‌ی برنده‌ی جایزه‌ی نوبل و خالق آثار معروفی مانند عشق سال‌های وبا و صد سال تنهایی، از خاطرات کودکی، فضای اجتماعی و فرهنگی کلمبیای قرن بیستم و رسوم و باورهای مردم این کشور می‌گوید؛ عناصری که بعدها به شکل‌های مختلف در آثار او بازتاب پیدا کرده‌اند.

درباره‌ی کتاب بوی درخت گویاو

کتاب بوی درخت گویاو (The Fragrance of Guava)، مجموعه‌ای از مصاحبه‌های پلینیو مندوزا (Plinio Apuleyo Mendoza) با نویسنده‌ی مشهور کلمبیایی، گابریل گارسیا مارکز (Gabriel García Marquez) است که در سال 1982، یعنی سالی که او به دریافت جایزه‌ی نوبل نائل شد، انجام شده است.

گابریل گارسیا مارکز در خلال گفت‌وگوهای کتاب بوی درخت گویاو، موضوعات متنوعی اعم از کودکی خود، سفرهایش، چالش‌های نویسندگی و دغدغه‌های فکری خود را با پلینیو مندوزا به اشتراک گذاشته و به مخاطب، نگاهی متفاوت و صمیمی به دنیاهای رنگارنگ و شخصیت‌های عجیب و به‌یادماندنی داستان‌های خود می‌دهد.

کلمبیای قرن بیستم، منبع الهام گابریل گارسیا مارکز

یکی از اصلی‌ترین منابع الهام گابریل گارسیا مارکز در نوشته‌هایش، خاطرات دوران کودکی و سال‌هایی بود که در کنار مادربزرگ و پدربزرگش در شهر آراکاتاکا در کلمبیا گذراند. زندگی در این شهر با سنت‌ها، رسوم قدیمی، خرافات و افسانه‌های محلی درآمیخته بود؛ اما آراکاتاکا در همان دوران با تغییرات بزرگی مانند گسترش صنعت، مهاجرت و ورود ثروت چشمگیر روبه‌رو می‌شد.

مادربزرگ گابریل گارسیا مارکز، به اتفاقات فراطبیعی باور داشت و با مردگان حرف می‌زد. پدربزرگ او، سرهنگ و مبارزی آزادی‌خواه بود که تجربیات خود از جنگ‌های داخلی و حوادث تاریخی و سیاسی مهم را برای گابریل گارسیا مارکز جوان تعریف می‌کرد. کتاب بوی درخت گویاو نشان می‌دهد که این فضا، تاثیر شگرفی بر ذهن نویسنده داشته و آثار آن را می‌توان در نوشته‌های او پیدا کرد.

راز خلق آئورلیانو بوئندیا از زبان نویسنده

یکی از جذاب‌ترین بخش‌های کتاب بوی درخت گویاو، مربوط به سوال پلینیو مندوزا درباره‌ی حضور شخصیت‌های دیکتاتور مثل سرهنگ آئورلیانو بوئندیا در کتاب صد سال تنهایی و پاسخ گابریل گارسیا مارکز به اوست. نویسنده، اعتقاد دارد که شخصیت دیکتاتور، محصول آمریکای لاتین بوده و او تلاش کرده در کتاب‌هایش، شخصیت‌هایی را به تصویر بکشد که ویژگی‌های دیکتاتورهای پیشین این منطقه، یعنی آمریکای لاتین، را در خود جمع کرده‌اند.

گابریل گارسیا مارکز در کتاب بوی درخت گویاو توضیح می‌دهد که دلیل علاقه‌ی او به نوشتن شخصیت‌های دیکتاتور و پرداخت به آن‌ها، به علت کنجکاوی او درباره‌ی موضوع قدرت مطلق است. به گفته‌ی نویسنده، قدرت مطلق، پیشرفته‌ترین محصول ذهن بشر بوده که تمام عظمت و درماندگی انسان را در خود خلاصه کرده است.

خرید کتاب بوی درخت گویاو را به تمامی علاقه‌مندان به آثار و اندیشه‌ی گابریل گارسیا مارکز پیشنهاد می‌کنیم؛ با این کتاب می‌توانید یکی از بزرگ‌ترین نویسنده‌های قرن بیستم را در خلال گفت‌وگوهایی صمیمی بشناسید و با عوامل تاثیرگذار بر فکر او آشنا شوید.

کتاب بوی درخت گویاو برای شما مناسب است اگر

• به آثار گابریل گارسیا مارکز مانند کتاب پاییز پدرسالار، صد سال تنهایی و عشق سال‌های وبا علاقه دارید و می‌خواهید عوامل تاثیرگذار بر سبک نویسندگی او را بشناسید.
• ادبیات آمریکای لاتین را دوست دارید و می‌خواهید درباره‌ی تاثیر فضای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی این منطقه بر شکل‌گیری سبک رئالیسم جادویی مطالعه کنید.

در بخشی از کتاب بوی درخت گویاو: گفت‌و‌گو با گابریل گارسیا مارکز می‌خوانیم

پلینیومندوزا: از پدربزرگت برایم بگو. او که بود و ارتباطت با او از چه نوع بود؟ سرهنگ نیکولاس رائول مارکز مخیا این نام کامل او بود شاید تنها کسی بود که بیش از هر کس دیگری با او در توافق بودم و به او نزدیکتر. اما بعد از حدود پنجاه سال، این گمان را دارم که او هرگز متوجه این موضوع نبوده. نمی‌دانم چرا این شک در من به‌وجود آمد. وقتی به سن عقل رسیدم این شک ظاهر یک زخم را داشت. نوعی محرومیت بود، انگار من محکوم به زندگی با شکی بودم که او باید آن را از بین می‌برد، و همیشه هم این فکر ادامه خواهد داشت چون وقتی سرهنگ مرد من هشت سالم بود.

مرگش را ندیدم، چون در آن زمان در دهکد‌ه‌ی دیگری دور از آراکاتاکا بودم و مرگش را از من پنهان کردند، در خانه‌ای که زندگی می‌کردم، می‌شنیدم که در این باره حرف می‌زنند. و به یاد دارم که از این صحبت‌ها هیچ احساسی به من دست نمی‌داد. از وقتی که بزرگ شده‌ام هر بار که اتفاقی برایم می‌افتد، به‌خصوص هرگاه که اتفاق خوبی برایم می‌افتد، مثل این است که شادیم کامل نخواهد شد مگر اینکه پدربزرگم را در جریان آن بگذارم و به همین دلیل است که تمام شادی‌های دوران عقلم همیشه به دلیل همین محرومیت حرامم می‌شوند و خواهند شد.

آیا در کتاب‌هایت شخصیتی هست که شبیه او باشد؟

تنها شخصیتی که به پدربزرگم شباهت دارد، سرهنگ قصه‌ی هوخاراسکا است واضح‌تر بگویم: تقریباً کپی بسیار دقیقی است از تصویر و شخصیت او. حتی اگر تصویری باطنی باشد. چون امکان دارد خواننده پس از تعریف من از سرهنگ، برداشتی متفاوت با آنچه من از پدربزرگم تعریف کرده بودم داشته باشد. او یک چشمش را طوری از دست داده بود که به نظر من، جوری ادبی بود که نمی‌شد تعریفش کرد.