کتاب گزارش یک مرگ اثرگابریل گارسیا مارکز با ترجمه لیلی گلستان از نشر مرکز

کتاب گزارش یک مرگ به قلم گابریل گارسیا مارکز، نویسنده‌ی برنده‌ی نوبل ادبیات، یک داستان درگیرکننده است که در آن ماجرای قتل جوانی به نام سانتیاگو ناصر روایت می‌شود. این داستان که از یک ماجرای واقعی در آمریکای لاتین الهام گرفته شده است، بیش از آنکه یک داستان معمایی و جنایی باشد، روایتی است که منطق و احساس مخاطب را درگیر می‌کند. نویسنده در این رمان فراتر از یک داستان جنایی، نقش بی‌تفاوتی جامعه را در تحقق این قتل بررسی می‌کند و مسئولیت جمعی را به پرسش می‌کشد.

درباره‌ی کتاب گزارش یک مرگ

سانتیاگو ناصر به دست دو برادر به قتل می‌رسد، اما آیا او واقعاً مستحق چنین سرنوشتی بود؟ گابریل گارسیا مارکز در کتاب گزارش یک مرگ، ماجرای این قتل را شرح می‌دهد، اما از قضاوت قطعی سر باز می‌زند. این نوولا نه یک داستان جنایی معمول، بلکه تصویری از خشم و تعصب برآمده از آداب‌ورسوم است که به فاجعه ختم می‌شود؛ قتلی که اهالی شهر از وقوعش آگاه بودند، اما هیچ‌کدام برای جلوگیری از آن قدمی پیش نگذاشتند.

آنچه کتاب گزارش یک مرگ مارکز را از سایر آثار جنایی متمایز می‌کند، همین رویکرد نویسنده به مسئولیت جمعی است. در این اثر، گناه تنها به عهده‌ی قاتلان نیست؛ بلکه تمام اهالی شهر که با سکوت و تماشای خود ناظر این جنایت بودند، در آن شریکند. مارکز با ظرافت نشان می‌دهد که چطور مجموعه‌ای از ترس و انفعال شهروندان، انجام قتل را امکان‌پذیر کرد. در واقع، این جامعه‌ی بی‌تفاوت است که با سکوت خود، عملاً به مرگ سانتیاگو ناصر مشروعیت بخشید و او را به سوی سرنوشت محتومش هدایت کرد.

گزارش یک مرگ؛ قتلی که همه تماشا کردند

مردی بعد از 27 سال به آن محل بازگشته تا راز این قتل گیج‌کننده را متوجه شود و بفهمد چرا وقتی همه از قریب‌الوقوع بودن این قتل خبر داشتند، کسی برای جلوگیری از آن قدمی برنداشت؟ نوولای گزارش یک مرگ از صبح روزی که سانتیاگو به قتل می‌رسد، شروع می‌شود. در این داستان مردی ثروتمند به نام بایاردو سان رومان با دختری به نام آنجلا عروسی می‌کند. داماد پس از عروسی پی به باکره نبودن همسرش می‌برد و او را به خانه‌ی پدری بازمی‌گرداند.

این اتفاق که برای خانواده‌ی عروس لکه‌ی ننگی به حساب می‌آید، باعث می‌شود تا به دنبال مقصر ماجرا بگردند. در پی فشار خانواده، آنجلا نام سانتیاگو ناصر را به عنوان مقصر معرفی می‌کند. برادران آنجلا، پابلو و پدرو، برای دفاع از حیثیت خانواده و با اعلام علنی قصد خود، آماده می‌شوند تا برای حفظ آبرو، سانتیاگو را به قتل برسانند. نویسنده در کتاب گزارش یک مرگ تشریح می‌کند که هیچ‌کس در روستا مانع آن‌ها نمی‌شود؛ گروهی تهدید را جدی نمی‌گیرند و گروهی دیگر تصور می‌کنند سانتیاگو خودش در جریان ماجراست. سرانجام برادران آنجلا در برابر چشمان تماشاگران منفعل، سانتیاگو را به قتل می‌رسانند.

گابریل گارسیا مارکز، روزنامه‌نگاری که قصه می‌گوید

گابریل گارسیا مارکز، کتاب گزارش یک مرگ را بر پایه‌ی یک رویداد حقیقی نوشته است. داستان لحنی گزارش‌گونه دارد و پیشینه‌ی طولانی نویسنده در حرفه‌ی روزنامه‌نگاری، خود را به خوبی در این اثر نمایان می‌کند. مارکز با توصیف‌های دقیق، خواننده را به مرکز حادثه می‌برد، طوری که گویی مخاطب در بطن اتفاقات رخ داده قرار دارد.

برخلاف بسیاری از آثار دیگر گابریل گارسیا مارکز که با فضای سورئال و خیال‌پردازی‌های خاص شناخته می‌شوند، او در کتاب گزارش یک مرگ زبانی ساده، شفاف و مستندگونه را انتخاب کرده است. این سبک نگارش باعث می‌شود شما تمام جزئیات محیطی و روانی حادثه را کاملاً لمس کنید.

گارسیا مارکز در کتاب گزارش یک مرگ، روایت داستان را به صورت غیرخطی پیش می‌برد. او با جابه‌جایی‌های زمانی و کنار هم قرار دادن گزارش‌های مختلف، تعلیق و هیجان را ایجاد می‌کند و مخاطب را تا صفحه‌ی آخر کنجکاو نگه می‌دارد. خواننده در مسیر روایت، مدام میان قضاوت کردن شخصیت‌ها و همدردی با آن‌ها سرگردان می‌ماند. این سبک روایت در نهایت رمان را به اثری گیرا و پرکشش تبدیل می‌کند که شما را تا انتها رها نمی‌کند.

برای خواندن داستان واقعی یک قتل که قرار است وجدان جمعی را به چالش بکشد و خواننده را نیز درگیر این احساس کند، خرید کتاب گزارش یک مرگ را در اولویت قرار دهید. این کتاب را که توانست نامزد جایزه‌ی لس آنجلس تایمز شود، لیلی گلستان به فارسی ترجمه کرده و به همت نشر مرکز به بازار راه پیدا کرده است.

اقتباس سینمایی از کتاب گزارش یک مرگ

• فیلم وقایع‌نگاری یک مرگ از پیش اعلام شده، به کارگردانی فرانچسکو روزی، محصول کشور اسپانیا در سال 1987

نکوداشت‌های کتاب گزارش یک مرگ

• اثری تکان‌دهنده، بسیار عجیب و هوشمندانه که نوعی معمای قتل فلسفی است. (نیویورک تایمز بوک ریویو)
• بررسی این قتل قدیمی، به جستجویی شبیه به وهم تبدیل می‌شود؛ تلاش عمیقی برای کاوش در لایه‌های پیچیده فکر آدم‌ها، برای رسیدن به حقیقتی که مدام از دست می‌گریزد. (نیویورک ریویو آو بوکز)
• درخشان و یک شاهکار کوچک؛ جایی که ما تقریباً می‌توانیم دهکده دورافتاده کاراییبیِ مارکز و اهالی‌اش را ببینیم، حس کنیم و بشنویم. (سانفرانسیسکو کرونیکل)
• یک اثر قدرتمند؛ مارکز با نثری مختصر اما پر از معنا، نه فقط یک گزارش، بلکه تصویری از آن شهر و ذهنیت مردمش را پیش روی ما می‌گذارد؛ روایتی که فراتر از یک خانواده، بازتاب‌دهنده‌ی کل یک فرهنگ است. (واشینگتن پست بوک ورلد)

کتاب گزارش یک مرگ برای شما مناسب است اگر

• به دنبال یک کتاب معروف گابریل گارسیا مارکز می‌گردید و به قلم این نویسنده علاقه‌مندید.
• داستان‌هایی که بر اساس یک رویداد واقعی نوشته شده‌اند برایتان جالب توجه است.
• می‌خواهید رمانی بخواهید که در آن مسئولیت اجتماعی را به‌شکلی غیرمستقیم به شهروندان گوشزد کند.

در بخشی از کتاب گزارش یک مرگ می‌خوانیم

ماریا الخاندرینا سروانتس در ساختمانش را کلید نکرده بود. از برادرم رخصت خواستم و از راهرو و از میان لاله‌ها و گربه‌های دورگه که به‌نحو آشفته و شلوغی خوابیده بودند، گذشتم و بی‌آنکه در بزنم داخل اتاق شدم. چراغ‌ها خاموش بود اما تا وارد شدم، بوی تن نمناک را شنیدم و چشمان پلنگ بیدار را دیدم که در تاریکی می‌درخشید. تا نواختن ناقوس‌ها از خود بیخود شدم.

موقع بازگشت به خانه برادرم برای خریدن سیگار، در مغازه‌ی کلوتیلده آرمنتا توقف کرد. آن‌قدر نوشیده بود که خاطره‌ی این ملاقات از دیگر خاطراتش مبهم‌تر بود. با این‌همه هرگز لیوان لبالب از نوشابه‌ی مهلکی را که پدرو ویکاریو به او تعارف کرد از یاد نبرد. به من گفت: «عین موم جوشیده بود.» پابلو ویکاریو که خواب بود، وقتی شنید او آمده، از خواب پرید و کارد را نشانش داد و گفت:

ما می‌خواهیم سانتیاگو ناصر را بکشیم.

برادرم دیگر چیزی به‌خاطر ندارد. به‌کرات به من گفت: «به‌هرحال هیچ‌کس حرفشان را باور نمی‌کرد، کدام احمقی می‌توانست تصور کند که دوقلوها بخواهند کسی را بکشند، آن هم با کارد خوک‌کشی.» دو مرد از او پرسیده بودند که سانتیاگو ناصر کجاست چون آنها را ساعت دو با هم دیده بودند و برادرم به‌یاد نداشت که چه جوابی داده بود. اما کلوتیلده آرمنتا و ویکاریوها از جوابی که شنیده بودند چنان متعجب شدند که هریک به‌نوبه‌ی خود آن را در اظهاراتشان به بازپرس گفته بودند. جواب این بود: «سانتیاگو ناصر مرده.» سپس ادای آمرزش اسقف را درآورده بود و بعد از تکیه‌دادن به چهارچوب در، تلوتلوخوران و، با پاهایی لرزان از خستگی، از مغازه رفته بود. در وسط میدان به پدر آمادور برخورد که در هوای بارانی سحر روانه‌ی بندر بود و به دنبالش یکی از بچه‌های دسته‌ی آواز کلیسا زنگی را تکان می‌داد و عده‌ای شماس محراب متحرکی را برای برگزاری نماز اسقف در هوای آزاد، حمل می‌کردند. برادران ویکاریو وقتی آنها را دیدند صلیب کشیدند.