کتاب سوئیچ اثر علی محمدرحیمی؛ شش تک گویی در موقعیت‌های بحرانی

کتاب سوئیچ، نوشته‌ی علی محمدرحیمی، مجموعه‌ای از شش تک‌گویی نمایشی است که انسان را در موقعیت‌هایی پرتنش و پیچیده قرار می‌دهد؛ موقعیت‌هایی که در آن تنهایی، خشونت، قدرت، فقدان و مسئله‌ی هویت به تجربه‌ای شخصی و درونی تبدیل می‌شوند.

درباره‌ی کتاب سوئیچ

ویژگی مهم مجموعه نمایشنامه‌ی سوئیچ به قلم علی محمدرحیمی، انتخاب فرم تک‌گویی برای روایت این جهان‌هاست. در اینجا تک‌گویی صرفا راهی برای تعریف کردن یک داستان نیست؛ شخصیت در جریان حرف زدن، خودش را آشکار می‌کند. خاطرات، ترس‌ها، تناقض‌ها و تجربه‌های او به تدریج در کلامش شکل می‌گیرند و مخاطب ناچار می‌شود میان آنچه شخصیت می‌گوید و آنچه ممکن است در پس گفته‌هایش پنهان مانده باشد، ارتباط برقرار کند.

به همین دلیل، مرز میان روایت و اعتراف، واقعیت و ذهن، و گذشته و اکنون در فضای این نمایشنامه‌ها همیشه ساده و قطعی نیست. شخصیت‌ها تنها درباره‌ی اتفاقات بیرونی صحبت نمی‌کنند؛ بخش مهمی از آنچه در متن اتفاق می‌افتد، در ذهن و زبان آن‌ها شکل می‌گیرد. همین مسئله باعث می‌شود مواجهه با هر تک‌گویی در کتاب سوئیچ، بیش از آنکه صرفا دنبال کردن یک خط داستانی باشد، تلاشی برای شناختن شخصیتی باشد که خود روایتگر جهان خویش است.

از روایت شخصی تا بازخوانی کافکا

در میان شش تک‌گویی مجموعه سوئیچ، آدگ از این جهت قابل توجه است که با نگاهی آزاد به داستان «گزارش به آکادمی» فرانتس کافکا شکل گرفته است. کافکا در آن داستان، از زبان میمونی سخن می‌گوید که پس از اسیر شدن، برای رهایی از وضعیت خود تلاش می‌کند و راه سازگار شدن با جهان انسان‌ها را در پیش می‌گیرد. علی محمدرحیمی با الهام از این اثر، روایت خود را به قالب نمایشنامه منتقل می‌کند و از ظرفیت‌های تک‌گویی برای ساختن روایتی تازه استفاده می‌کند.

کتاب سوئیچ را می‌توان در دسته‌ی نمایشنامه‌ی اجتماعی و نمایشنامه‌ی درام قرار داد؛ اثری که در کنار پرداختن به مسائل فردی، به برخی دغدغه‌های اجتماعی و انسانی نیز توجه نشان می‌دهد. اگر به نمایشنامه‌های معاصر ایران، آثار شخصیت‌محور و متن‌هایی علاقه دارید که از طریق گفتار و ذهن شخصیت‌ها به موضوعاتی انسانی و اجتماعی نزدیک می‌شوند، خرید کتاب سوئیچ: شش تک‌گویی می‌تواند تجربه‌ای متفاوت از مواجهه با فرم مونولوگ و ظرفیت‌های نمایشی آن باشد.

کتاب سوئیچ نوشته‌ی علی محمدرحیمی است که نشر قطره آن را در مجموعه‌ی اینجا، مجموعه‌ای برای انتشار آثار ادبیات نمایشی و اقتباسی، منتشر کرده است.

کتاب سوئیچ برای شما مناسب است اگر

• به نمایشنامه‌های معاصر ایران و آثار متفاوت در حوزه‌ی ادبیات نمایشی علاقه دارید.
• از نمایشنامه‌های اجتماعی و درام با موضوعات انسانی و دغدغه‌های اجتماعی لذت می‌برید.
• به داستان‌هایی درباره‌ی تنهایی، هویت، قدرت، خشونت و پیچیدگی‌های روان انسان علاقه‌مندید.
• دوست دارید ظرفیت‌های فرم مونولوگ و روایت شخصیت‌محور را تجربه کنید.

در بخشی از کتاب سوئیچ: شش تگ گویی می‌خوانیم

زن: انگار به‌زور تمام زورش رو جمع می‌کرد و فریاد می‌زد، نعیمه! نعیمه! نمی‌دونم ترسیده بودم یا که چی؟ ولی می‌دونستم اون بابامه که داره وسط آتیش فریاد می‌زنه‌! راستش رو بگم اصلاً ناراحت نشدم‌. در تمام مدت که اسمم رو داد می‌زد یاد مادرم افتادم، ناخودآگاه رفتم به نه ماه‌ و ‌شیش روز پیش، با صدای خرخر از خواب پریدم، بابام رو دیدم که رو سینه‌ی مادرم نشسته، چشمام رو مالیدم. با یه شمشیر داشت سر مادرم رو از تنش جدا می‌کرد؛ وقتی‌که کارش تموم شد، عقب نشست، به دیوار تکیه داد و با دستای خو‌نیش به من اشاره کرد که بیا تو بغلم؛ بی‌اراده حرکت کردم، از لابه‌لای خون، چهاردست‌وپا رفتم و میون دستای بابام خودم رو جا کردم. همه‌جا خون ریخته بود، کف پاهام گرم شده بودن و جای دست بابام روی سرم خیس شد. چشمام‌ رو به هر طرف که می‌گردوندم قرمز بود.

یکی‌دو ماه نکشید که بابام برگشت و کابوسای من شروع شد. از اون روز تا همین‌الان خواب به چشمم نرفته که مبادا چشم باز کنم ببینم روی سینه‌م نشسته؛ الان، یعنی از همین‌الان به بعد، وقتی‌که آتیش خاموش بشه و سوختنی بشه خاکستر، می‌تونم با خیال راحت بخوابم، یه خواب عمیق و طولانی. حالا دیگه صدای بابام از میون شعله‌ها نمی‌آد، دیگه اصلاً آدم نیس، فقط یه گوله آتیشه که داره با سرعت این‌ورواون‌ور می‌ره، مثل یه موش که آتیشش زده باشن، از آتیشی که خودش داره حمل می‌کنه فرار می‌کرد، اون‌قدر دوید و دوید که یه گوشه‌ی حیاط افتاد زمین و جون داد. اگر بگم با دیدن اون آتیش خنک نشدم، دروغ گفتم. مردم جمع شدن عین وقتی‌که مادرم مرد. بوی تنفر همه‌جا رو پر کرده بود، یه بویی شبیه کباب گوشت تازه و سوختن پارچه و کمی هیزم. ازاون‌به‌بعد به این بو می‌گفتم بوی تنفر! بوی تنفر تموم خونه رو گرفته بود!