کتاب آبی وحشی دوردست: خاطراتی از آشفتگی

کتاب آبی وحشی دوردست اثر کی ردفیلد جیمیسون مواجهه‌ای استثنایی با یک بیمار دست به گریبان با اختلال دو قطبی است؛ اختلالی که می‌تواند زندگی هر انسانی را به جهنمی تمام‌عیار تبدیل کند. در یک سوی این دوزخ، روزهای سرد و تاریک افسردگی قرار گرفته و در سمت دیگر آن، دوران شیدایی و جنون در انتظار است. در میانه‌ی این آشفتگی، نویسنده‌ی این کتاب پرفروش، ایستاده تا ماجرای زندگی خود و روند بیرون آمدن از چنگال این هیولای تاریک را برای ما تعریف کند.

درباره‌ی کتاب آبی وحشی دوردست

به اطراف نگاه می‌کنید، زندگی زیباست، فرداهای بسیاری در انتظار شماست و امید و انگیزه در گوشه‌ی خانه‌ی قلبتان زندگی می‌کند. آنگاه لحظه‌ای چشم می‌بندید. تصویر بعدی جهانی خاکستری و بی‌رنگ و بو با هوایی آکنده از رخوت است. جای امید، غمی افزاینده در دل لانه می‌کند و گویی هیچ فردایی برای بهبودی وجود ندارد. این چرخه‌ی موهوم و رعب‌انگیز برای کی ردفیلد جیمیسون (Kay Redfield Jamison) نه یک تصویر خیال‌پردازانه بلکه برشی واقعی از زندگی یک بیمار مبتلا به اختلال دو قطبی است. او در زندگی‌نامه‌ی شخصی‌اش یعنی کتاب آبی وحشی دوردست (An Unquiet Mind) جزئیات این تصویر را موبه‌مو بازگو خواهد کرد.

تابه‌حال تجربه‌ی نشستن روی یک ترن هوایی را داشته‌اید؟ چرخ‌های واگن آرام و آهسته به سمت قله‌ی مسیر حرکت می‌کنند، نفس‌ها در سینه حبس می‌شود و ناگهان، هیجان و شور و شعف مثل ماده‌ای منفجره بدن را فرا می‌گیرد. اما تصور کنید اگر قرار بود برای همیشه روی یک ترن هوایی زندگی کنید، آنگاه زندگی چه‌طور می‌شد؟

اختلال افسردگی مانیا از نگاه پزشک مبتلا

هیچ شخصی زندگی با تلاطم و آشوب را دوست ندارد. اما زندگی بیماری که به اختلال شیدایی افسردگی درست مانند یک ترن هوایی پر از فرازهای سرمست‌کننده و فرودهای ویرانگر است. کی ردفیلد جیمیسون، به عنوان یک پزشک متخصص در بیماری‌های روانی با چنین تصویری آشنایی نزدیکی دارد. اما خاطرات او در کتاب آبی وحشی دوردست به تجربیات حرفه‌ای محدود نمی‌شود، زیرا خود او نیز در برهه‌ای از زندگی به دام این ترن هوایی نابودکننده می‌افتد.

فهرست بیماری‌ها و اختلالات روانی، محدود و مشخص است، اما تعداد تعابیر شایع و غیرعلمی آن سر به فلک می‌کشد! برای فردی که در چنگال یک بیماری فلج‌کننده اسیر شده، شنیدن هر یک از این قضاوت‌ها و سوءبرداشت‌ها می‌تواند به معنی یک گام نزدیک‌تر شدن به سوی تاریکی مطلق باشد. در چنین هیاهویی، کتاب آبی وحشی دوردست دیگر یک اتوبیوگرافی شخصی نیست. مرور خاطرات افسردگی کی ردفیلد جیمیسون می‌تواند جان افراد بسیاری را نجات دهد.

ویژگی‌های اختلال دوقطبی از زبان کی ردفیلد جیمیسون

طبق نظریات نویسنده در کتاب آبی وحشی دوردست، اغلب افراد بیماری دوقطبی را با دوره‌های فراز و فرود مشخص می‌شناسند. در دوره‌ی افسردگی فرد مبتلا به احساس پوچی و بی‌انگیزگی دچار می‌شود و رخوت و کرختی ویرانگری سراسر وجودش را می‌پوشاند؛ احساسی سرد و غالب و زمین‌گیرکننده که در آثار هنرمندان اغلب به رنگ آبی تصویر می‌شود.

در عوض دوران اوج شیدایی با انرژی بی‌اندازه و جنون‌آسایی آغاز می‌شود و همین شور و شعف غیرعادی، مقدمات لازم را برای زمین زدن بیمار فراهم می‌کند. نویسنده‌ی کتاب آبی وحشی دوردست تصویر این دو قطب سرد و داغ را با جزئیات کمتر پرداخته‌شده‌ای بازگو می‌کند.

کی ردفیلد جیمیسون از روزهایی می‌گوید که طمع ولخرجی و میل خرید مهارناشدنی او زندگی‌اش را از پای درآورده بود، او در ادامه‌ی کتاب آبی وحشی دوردست، از دورانی می‌نویسد که بیماری‌اش او را به رفتارهای خشونت‌آمیز و حتی میل به آسیب رساندن به خودش وامی‌داشت.

از ویژگی‌های طلایی کتاب آبی وحشی دوردست نشر دیوار روایت تجربه شخصی افسردگی هم از زبان درمانگر و هم از زبان بیمار است، مزیتی که نه تنها اعتبار علمی کتاب را تضمین می‌کند بلکه جزئیاتی کم‌تر شناخته‌شده از حقیقت اختلال خلق ادواری را آشکار می‌کند.

ماجرای زندگی با افسردگی، فقط رنج بیماری و چالش‌های درمان نیست. درد درک نشدن، برچسب‌های اجتماعی و شنیدن عباراتی مثل «تنبل» و حتی متهم شدن به ضعیف و بی‌اراده بودن اگر بیشتر از درد افسردگی نباشد کمتر از آن نیست. برای همین نیز خرید کتاب آبی وحشی دوردست را باید به همه پیشنهاد داد، چه کسانی که تجربه‌ی نزدیکی با این بیماری دارند و چه افرادی که به عنوان عضوی از یک جامعه خود را در برابر سلامت آن مسئول می‌دانند.

این کتاب با تلاش نشر دیوار به دست شما می‌رسد و ترجمه‌ی آن کاری از بهناز همتی است.

نکوداشت‌های کتاب آبی وحشی دوردست

• کتاب آبی وحشی دوردست، تصویری خیره‌کننده از ذهنی بی‌باک است که میان شیدایی سرمست‌کننده و افسردگی پررخوت در آمدورفت است. (جیمز دی. واتسون، نویسنده و برنده‌ی جایزه‌ی نوبل)
• کتابی دلنشین با لحنی شوخ‌طبعانه و ناب. قدرت قلم نویسنده چشمگیر است و تصویر فرازوفرودهای خلقی و جنون را به شکل درخشانی به تصویر در می‌آورد. روایتی ارزنده که عاشقش هستم. (پت کانروی، نویسنده)

کتاب آبی وحشی دوردست برای شما مناسب است اگر

• می‌خواهید در کنار درک علمی و اصولی از بیماری دوقطبی، تجربیات واقعی افراد مبتلا و خاطرات شخصی آن‌ها را مرور کنید.
• دوست دارید درباره‌ی بایدها و نبایدها در برخورد با فرد افسرده بیشتر بدانید.
• در حال گذراندن دوره‌های درمان اختلالات خلقی هستید و به دنبال زندگی‌نامه‌ی عمیقی درباره‌ی این تجربه‌ی زیسته می‌گردید.

در بخشی از کتاب آبی وحشی دوردست: خاطراتی از آشفتگی می‌خوانیم

وقتی شب ناگزیر پشت روز فرامی‌رسید، خلق‌وخویم به هم می‌ریخت و ذهنم دوباره متوقف می‌شد. تمام اشتیاقم به تکالیف درسی، دوستان، مطالعه، سرگردانی یا خیال‌پردازی را از دست می‌دادم. نمی‌دانستم چه اتفاقی برایم می‌افتد، صبح با این احساس ترس عمیق از خواب برمی‌خاستم که باید یک روز دیگر را به نحوی پشت‌سر بگذارم.

ساعت‌های متوالی در کتابخانه‌ی دانشجویی می‌نشستم و انرژی کافی برای حضور در کلاس را نداشتم. از پنجره به بیرون خیره می‌شدم، به کتاب‌هایم زُل می‌زدم، مرتب روی هم می‌چیدم، تورق می‌کردم، لای آن‌ها را باز نمی‌کردم و به ترک تحصیل می‌اندیشیدم. حضور در کلاس درس برایم بی‌معنا بود. بی‌فایده و رنج‌آور. به‌ندرت از جریانات پیرامونم اطلاع داشتم و احساس می‌کردم که فقط مرگ می‌تواند از احساس بی‌کفایتی و ظلمتی که مرا احاطه کرده رهایم سازد.

به طور کامل احساس تنهایی می‌کردم و تماشای گفت‌وگوی پرشور بین هم‌کلاسی‌هایم بیش‌تر آزارم می‌داد. به این امید واهی که شاید به نحوی از دل‌مردگی و کسالت نجات یابم، دیگر جواب تلفن‌هایم را نمی‌دادم و مدام دوش آب گرم می‌گرفتم.

گاهی اوقات، دوره‌های ناامیدی در اثر اضطراب زیاد رو به وخامت می‌گذاشت. نمی‌دانستم چه اتفاقی در حال رخ دادن است و احساس می‌کردم نمی‌توانم از کسی کمک بخواهم. ذهنم از موضوعی به موضوع دیگر می‌پرید، اما به جای پر شدن از افکار جان‌ا‌فزا و ارزشمند که در دوره‌های پیشین تفکرِ سریع داشتم، غرقه در صداها و تصاویر وحشتناک مرگ و نابودی می‌شدم؛ تصاویر اجساد مرده در ساحل، بقایای جسد جزغاله‌شده‌ی حیوانات، اجساد برچسب‌گذاری‌شده روی انگشت پا در سردخانه‌ها.