کتاب این همه سنگر و این آدم‌ها که تا آخر زنده‌اند

کتاب این همه سنگر و این آدم‌ها که تا آخر زنده‌اند اثر روزبه حسینی، نمایشنامه‌ای روان‌شناختی، فلسفی و اجتماعی است که دو سرباز گرفتار در سنگری دورافتاده را به تصویر می‌کشد؛ سربازانی که از پایان جنگ بی‌خبرند و در نبود هرگونه خبر یا نشانه، در چرخه‌ای فرساینده از انتظار، تنهایی و پوچی گرفتار شده‌اند. این وضعیت ادامه‌دار و بی‌نتیجه که در این نمایشنامه ترسیم شده، چهره‌ای از واقعیت جنگ است.

درباره‌ی کتاب این همه سنگر و این آدم‌ها که تا آخر زنده‌اند

یک هفته؟ یک ماه؟ یک سال؟ هیچ‌کدام نمی‌دانند چند وقت است که در این سنگر معطل نشسته‌اند و در انتظار یک خبر، یک سوت پایان یا تیر خلاص‌اند. شنیده‌اند که پیمان‌نامه‌ی صلح بین ایران و عراق امضا شده، اما همچنان صدای تیرها بلند است و تا چشم کار می‌کند، در آن سوی مرز، ارتش و گردان‌های عراقی جمع شده‌اند. شاید کسی به آن‌ها هم خبر نداده که باید به خانه‌هایشان برگردند؛ همچون اصغر و جواد که در کتاب این همه سنگر و این آدم‌ها که تا آخر زنده‌اند، فراموش شده‌اند.

روزبه حسینی در نمایشنامه روانشناسی این همه سنگر و این آدم‌ها که تا آخر زنده‌اند، ما را به دل میدان جنگ می‌برد؛ جایی که آدم‌ها چیزی فراتر از سربازانی در دست قدرتمندان نیستند و هنگامی که کار سیاست با آن‌ها تمام شود، به کلی از یادها می‌روند؛ همچون اسرای جنگ و هزاران انسان دیگر که پس از پایان جنگ، گویی نامرئی شدند و کسی صدای آن‌ها را نشنید.

جنگ، سربازان خود را از یاد می‌برد

هیچ ستاره‌ای در آسمان نیست تا شاید بتوانند با کمک آن راه بازگشت را پیدا کنند. در خط مقدم و خاکریزی که هیچ بی‌سیمی در آن باقی نمانده، نشسته‌اند و نمی‌دانند تکلیفشان با این همه بی‌خبری چیست. اصغر و جواد هر دو سربازند و سرباز بدون فرمانده معنا ندارد؛ به همین دلیل، برای پر کردن خلأ نبود فرمانده، گاهی اصغر، جواد را «جناب سرهنگ» صدا می‌زند و گاهی برعکس.

نمایشنامه این همه سنگر و این آدم‌ها که تا آخر زنده‌اند اثر روزبه حسینی سه صحنه دارد؛ صحنه‌هایی که استمرار و امتداد انتظار را نشان می‌دهند. در این صحنه‌ها، جست‌وجوی راهی برای گریز بی‌نتیجه است. ستاره‌ای پیدا نمی‌شود، کسی به سراغشان نمی‌آید و هیچ اتفاقی رخ نمی‌دهد که ما یا اصغر و جواد را به نجات امیدوار کند.

جلوه‌ی ادبیات جنگ در نمایشنامه‌ی روزبه حسینی

در نمایشنامه اجتماعی این همه سنگر و این آدم‌ها که تا آخر زنده‌اند، که به پوچی زندگی و ماهیت بی‌رحم جنگ می‌پردازد، هیچ نقطه امیدی وجود ندارد. ناامیدی تا جایی ادامه پیدا می‌کند که این دو سرباز ترجیح می‌دهند زودتر کنسروهایشان تمام شود تا دست‌کم شهید شوند؛ اما حتی این آرزو نیز قرار نیست به این زودی برآورده شود، زیرا غذای یک گردان در اختیار آن دو نفر است و تا مدت‌ها زنده می‌مانند.

با خرید کتاب این همه سنگر و این آدم‌ها که تا آخر زنده‌اند نشر قطره، تصویر نزدیک به واقعیت جنگ را نظاره خواهید کرد؛ تصویری که چیزی جز ملال، فروپاشی، انتظار و فرسودگی مطلق در آن باقی نمانده و امیدها و دعاها سربازان را در خاکریزها رها کرده‌اند.

کتاب این همه سنگر و این آدم‌ها که تا آخر زنده‌اند برای شما مناسب است اگر

• به آن دسته از آثار مرتبط با ادبیات دفاع مقدس و نمایشنامه‌های ضدجنگ علاقه‌مندید که ابعاد کمتر دیده شده‌ای از میدان نبرد را نشان می‌دهند.
• در جست‌وجوی یک نمایشنامه فلسفی هستید که با دیالوگ‌هایی درباره‌ی پوچی و بی‌معنا بودن زندگی، اوج ملال را بازگو کند.
• می‌خواهید با نمایشنامه‌ای مرتبط با دفاع مقدس آشنا شوید که دارای رگه‌هایی از طنز است و مضمونی فلسفی و اجتماعی دارد.

در بخشی از کتاب این همه سنگر و این آدم‌ها که تا آخر زنده‌اند می‌خوانیم

نور می‌آید. هر دو ایستاده به دوردست خیره‌اند، با گفتار و احوالی عرفانی و آهنگی کشدار در نحوه‌ی بیان کلمات. اما همچنان همه‌چیز حالتی از اغراقی بازیگوشانه دارد.
اصغر: جناب‌سرهنگ!... شما می‌گی... شما می‌گی اینا چند نفرن؟... جناب‌سرهنگ شما می‌گی ما از پس اینا برمی‌آیم؟... آره جناب‌سرهنگ!...
جواد: به من نگو جناب‌سرهنگ!
اصغر: چشم جناب‌سرهنگ!
جواد: (زیر لب) لا اله الا الله!
اصغر: می‌گم... (لقمه‌نانی در کنسروی می‌زند و به دهن می‌کشد.) جناب‌سرهنگ! هیچ التفات دارین اگه ما آذوقه‌ی یه گردان بامون نبود... الان لنگ شکم... درازبه‌دراز... تموم کرده بودیم... از لذت شهادتم بی‌نصیب، جناب‌سرهنگ...
جواد: (می‌ماند.)... اصغر!
اصغر: جانم جناب‌سرهنگ!
جواد: این کنسروا چرا خراب نمی‌شن؟
اصغر: باس بشن جناب‌سرهنگ؟!
جواد: تو هیچ حالی‌ت هست ما الان چند وقته تو این جهنم اسیریم؟