کتاب آیلین اثر آتوسا مشفق؛ برنده جایزه پن همینگوی

یک تریلر روانشناختی پرتنش از آتوسا مشفق. کتاب آیلین، برنده‌ی جایزه‌ی پن همینگوی، روایتی است از یک زن جوان در سال 1964 میلادی در ماساچوست که با مشکلات زیادی دست و پنجه نرم می‌کند. او حتی نمی‌تواند بعد از پایان کارش در ندامتگاه پسران نوجوان، از این جامعه‌ی پریشان به خانه‌اش پناه ببرد. پدرش با اعتیاد به الکل، بر رنج او افزوده و خانه‌شان هرگز سروسامان نمی‌گیرد. بنابراین فقط یک راه برای او باقی می‌ماند: غرق شدن در خیال و رویای فرار.

درباره‌ی کتاب آیلین

وقتی بحران مزمن می‌شود، رنج دیگر شبیه رنج نیست، اندوه فقط اندوه نیست، حتی عشق کاملا عشق نیست! همه چیز بدبختی است! رمان آیلین (Eileen) را خود آیلین پنجاه سال بعد از روزهای جوانی‌اش روایت می‌کند. روزهایی که آشفتگی سراپای زندگی‌اش را فرا گرفته بود. نه می‌توانست قدردان شغلش به‌عنوان منشی در زندان پسران نوجوان باشد و نه سپاسگزار حضور پدر در زندگی‌اش. اعتیاد پدر، فقر و تنهایی، احساسی جز خشم برنمی‌انگیزد. آتوسا مشفق (Ottessa Moshfegh) با قلم ماهرانه‌ی خود در ژانر نوآر ما را با شخصیتی چنین خشمگین و آشفته همراه می‌کند.

زندگی فرساینده و محیطی خفقان‌آور، آیلین را به رویاپردازی کشانده و کم‌کم فاصله‌ی او را با واقعیت و منطق کم می‌کند. اگرچه ورود زنی به نام ربکا، با ظاهری آراسته، زیبا و تحصیل‌کرده به‌عنوان مشاور بازداشتگاه، نوید تغییری خوشایند در زندگی آیلین می‌دهد، اما آتوسا مشفق می‌خواهد از این حضور استفاده‌ای متفاوت کند و ژانر جنایی معمایی را به رمانش اضافه کند؛ هدفی که با موفقیت به آن می‌رسد و خواننده را با جنایتی شوکه‌کننده مواجه می‌کند.

آتوسا مشفق نویسنده‌ی تلخی‌های پایدار

کتاب آیلین، اولین رمان آتوسا مشفق، نویسنده‌ی آمریکایی است. او در خانواده‌ای ایرانی-کروات به دنیا آمد و در جوانی در رشته‌های ادبیات انگلیسی و هنرهای ادبی تحصیل کرد. کتاب‌های او بیشتر در ژانر نوآر و با محوریت زنان و مواجهه‌ی آن‌ها با تنهایی و خشونت جامعه هستند. فضاسازی‌های سرد و اندوهناک و در عین حال رازآلود و پرتعلیق، بیانی بی‌پرده و گزنده و واکاوی لایه‌های شخصیت اصلی با رویکرد روانشناختی از ویژگی‌های نثر اوست.

اگر دیگر کتاب‌های آتوسا مشفق مانند «سال استراحت و آرامش من» یا «مرگ کار اوست» شما را جذب کرده باشند، خرید کتاب آیلین و غرق شدن در دنیای سرد اما عمیق دختری تنها در دنیایی متلاطم برایتان بسیار جذاب خواهد بود. انتشارات شمشاد این اثر پرافتخار را با ترجمه‌ی مهدی موسوی منتشر کرده است.

جوایز و افتخارات کتاب آیلین

• برنده‌ی جایزه‌ی پن/همینگوی سال 2016 برای رمان اول
• نامزد جایزه‌ی بوکر سال 2016
• نامزد جایزه‌ی شرلی جکسون سال 2015
• فینالیست جایزه‌ی ملی حلقه منتقدان کتاب (National Book Critics Circle Award) سال 2015
• منتخب ویراستاران آمازون

نکوداشت‌های کتاب آیلین

• کتاب آیلین آتوسا مشفق اثری شگفت‌انگیز و درخشان با فضایی تاریک و غافلگیرکننده است، گاهی ناخوشایند و گاهی طنزآمیز. راوی آن یکی از عجیب‌ترین، پریشان‌ترین و درمانده‌ترین شخصیت‌هایی است که در رمان‌ها با آن‌ها مواجه شده‌ام؛ اما به شیوه‌ی منحصربه‌فرد خودش، دوست‌داشتنی است. باور کنید، تاکنون چیزی حتی نزدیک به آیلین نخوانده‌اید. (واشنگتن پست)
• آتوسا مشفق شبیه هیچ نویسنده‌ی دیگری نیست. سبک نوآر خشن و بی‌نظیر حومه‌شهری آیلین عامل این منحصربه‌فردی است. او در این اثر توانسته هم ظاهرسازی‌های هنری را کنار بزند و هم اثری کاملا نواندیشانه و خاص خلق کند؛ اثری که به معنای واقعی کلمه، هنر است. (لس‌آنجلس تایمز)
• در زمان خواندن رمان آیلین مدام بر سر این دوراهی عجیب هستید که رمان را سریع‌تر بخوانید تا به ماجراهای بعدی پی ببرید یا روی جمله‌ها مکث کنید و در فضایی که نویسنده می‌سازد غرق شوید. (نیویورک‌تایمز)

اقتباس سینمایی از کتاب آیلین

• ساخت فیلم آیلین به کارگردانی ویلیام اولدروید، و با بازی توماسین مک‌کنزی و ان هتوی در سال 2023

کتاب آیلین برای شما مناسب است اگر

• به خواندن رمان‌هایی در ژانر نوآر و تریلر روانشناختی علاقه دارید.
• آثار آتوسا مشفق نویسنده‌ی پرافتخار آمریکایی را دنبال می‌کنید.
• به دنبال یک رمان جنایی معمایی با داستان واقع‌گرا و عمیق می‌گردید.
• فیلم آیلین را دیده‌اید و حال می‌خواهید منبع اقتباس آن را بخوانید.

در بخشی از کتاب آیلین می‌خوانیم

آن یک شنبه صبح روی تختم در اتاق زیر شیروانی خمار بیدار شدم، پدرم مرا صدا زد تا به او در حاضر شدن برای مراسم عشا ربانی صبح کمک کنم. این کار یعنی بستن دکمه‌های پیرهنش، و نگه‌داشتن بطری برابر لب‌هایش چون دست‌هایش خیلی لرزان بودند. البته، خودم خیلی حال خوبی نداشتم، بینایی‌ام هنوز به‌خاطر نوشیدنی تار بود، بدنم مثل یک تکه پارچه وا رفته سنگین به‌خاطر ملین‌های شب قبل بود.

پدرم درحالی‌که می‌لرزید گفت: «سردمه». او چانه اصلاح نشده‌اش را کشید و لرزید، به من نگاه کرد و گفت: «تیغ اصلاح رو بیار». آوردم. صورتش را صابون زدم و درست در آشپزخانه، ریشش را بالای دستشور پر از ظرف‌های کثیف، یک کاسه سالاد پر از خاکستر سیگار، تکه‌های نان خمیری سبز پراکنده مثل سکه‌ها، ریشش را تراشیدم. شاید این‌ها آن‌قدرها به نظرت بد نرسد، اما زندگی در آنجا واقعاً سخت بود. حالت‌های روحی و سر و صداهای پدرم طاقت‌فرسا بودند. او اغلب ناراحت بود. و من همیشه می‌ترسیدم اتفاقی او را برنجانم، یا آن‌قدر عصبی بودم که عمداً می‌خواستم او را ناراحت کنم. ما مثل زوج‌های پیر بازی می‌کردیم و او همیشه برنده بود. آن روز صبح وقتی خم شده بودم تا ریشش را بتراشم به من گفت: «بوی سگ مرده می‌دی.»

بنابراین بعضی وقت‌ها احساس می‌کردم می‌خواهم او را بکشم. آن روز صبح می‌توانستم گلویش را ببرم. اما چیزی نگفتم. نمی‌خواستم بداند چقدر مرا ناراحت کرده است. این برایم مهم بود که خبر نداشته باشد قدرت این را دارد که مرا ناراحت کند. این هم مهم بود که نگذارم بداند چقدر دلم می‌خواهد از او دور شوم. هرچه بیشتر راجع به رفتن فکر می‌کردم، بیشتر می‌ترسیدم که ممکن است تعقیبم کند. فهمیده بودم او می‌توانست دوستانش در اداره پلیس را بسیج کند، درخواست یک جست‌وجوی وسیع برای ماشین دهد، صورتم را در پوسترهای «تحت تعقیب» سرتاسر کرانه شرقی چاپ کند. اما همه این‌ها واقعاً تنها خیال‌پردازی بودند.