کتاب زیگموند فروید: درآمدی کوتاه و نو

اگر فکر می‌کنید فروید را می‌شناسید، سوزان شوگرمن در کتاب زیگموند فروید ثابت می‌کند که احتمالاً در اشتباهید. این کتاب اثری درخشان و بسیار خواندنی درباره‌ی نظریه‌های زیگموند فروید و دستاوردهای او در روانشناسی است. نویسنده در اثر پیش رو با زبانی موجز، روشن و آگاهی‌بخش، مهم‌ترین جنبه‌ی اندیشه‌های فروید را مورد بررسی قرار داده و تصویری جامع از آن‌ها ارائه می‌کند.

درباره‌ی کتاب زیگموند فروید

مردی را تصور کنید که بارها و بارها با پلیس تماس می‌گیرد و گزارشاتی خیالی از جرم و جنایت را تحویل آن‌ها می‌دهد، بدون این که واقعاً اتفاقی افتاده باشد. چرا؟ چرا کسی باید به چنین کار بیهوده‌ای دست بزند؟ پاسخ این سؤال را می‌توانید در اندیشه‌های زیگموند فروید پیدا کنید. او معتقد بود که هیچ رفتاری بی‌معنا نیست و هر کنشی (حتی عجیب‌ترین کنش‌ها)، یک سود روانی پنهان برای فرد دارند.

به‌طورکلی فروید و نظریاتش را می‌توان در تاریخ روان‌کاوی و حتی فلسفه، نقطه‌ای دگرگون‌کننده دانست. سوزان شوگرمن (Susan Sugarman) نیز در کتاب زیگموند فروید: درآمدی کوتاه و نو (Sigmund Freud: A Contemporary Introduction) تلاش دارد درخشش اندیشه‌های فروید را که اغلب زیر سایه‌ای از برداشت‌های نادرست و ساده‌سازی‌های افراطی قرار می‌گیرند، دوباره آشکار کند. او در این کتاب کوتاه اما ارزشمند، موفق شده هم گستردگی و دامنه‌ی چشمگیر اندیشه‌های زیگموند فروید را به تصویر بکشد و هم جزئیات دقیق و ظریف آن‌ها را.

نقشه‌ی راهی برای آشنایی با اندیشه‌های زیگموند فروید

بخش اول کتاب زیگموند فروید انتشارات فراهم، به بررسی آن دسته از مفاهیم و روش‌هایی اختصاص دارد که زیربنای اصلی نظریه‌های او درباره‌ی ذهن را تشکیل می‌دهند. سوزان شوگرمن در این بخش، بحث و توضیحات خود را بر پایه‌ی اصل لذت پیش می‌برد؛ اصلی که در سراسر کتاب بارها به آن بازمی‌گردد و نشان می‌دهد که چطور این اصل در توضیح انگیزه‌ها و رفتارهای انسانی از نگاه فروید، نقشی اساسی دارد.

بخش دوم کتاب زیگموند فروید اثر سوزان شوگرمن، به دستاوردهای زیگموند فروید در روانشناسی و کاربرد نظریه‌های او درباره‌ی ذهن می‌پردازد و توضیح می‌دهد که این نظریات چطور می‌توانند به درک و حل مسائلی کمک کنند که در مرکز نگاه فروید به وضعیت و سرشت انسان قرار دارند؛ از جمله روان‌نژندی‌ها، تعبیر رؤیا و غیره. نویسنده رویکردی هوشمندانه را در بررسی هر یک از این موارد در پیش گرفته و با استناد به کتاب‌های زیگموند فروید، به توضیحات خود ادامه می‌دهد. این روش به او کمک می‌کند تا شواهدی را که برای پشتیبانی از استدلال‌های خود ارائه کرده، بادقت و عمق بیشتری مورد بررسی قرار دهد.

بازخوانی آرای زیگموند فروید در قرن 21

کتاب زیگموند فروید انتشارات فراهم که اتفاقاً یکی از کتاب‌های مجموعه روان‌کاوی راتلج است، همچنین با اشاره به برخی برداشت‌های نادرست از مفاهیم اساسی اندیشه‌های فروید، در راستای اصلاح این تفکرات گام تازه‌ای برداشته و نشان می‌دهد که این سوءبرداشت‌ها چه آسیب‌هایی بر پیکره‌ی روان‌کاوی وارد کرده‌اند. دیدگاه‌های سوزان شوگرمن و توضیحات او نشان از دانش و پژوهشی عمیق و چشمگیر دارند و خرید کتاب زیگموند فروید می‌تواند تصویری تازه و تأمل‌برانگیز را از اندیشه‌های وی در اختیار شما قرار دهد. این کتاب با ترجمه‌ی سید علی قائم‌مقامی در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفته است.

کتاب زیگموند فروید برای شما مناسب است اگر

• روان‌کاو یا روان‌درمانگر هستید و در حوزه‌ی روانشناسی بالینی یا فرایند آموزش، مشغول به کارید.
• به کتاب‌های روانشناسی و آشنایی با روان‌کاوان و فلاسفه‌ی بزرگ علاقه دارید.
• دانشجو یا پژوهشگر هستید و به کتابی نیاز دارید که میراث فکری فروید را به بهترین شکل توضیح داده باشد.

در بخشی از کتاب زیگموند فروید: درآمدی کوتاه و نو می‌خوانیم

فروید خاطرنشان می‌کند لطیفه‌های غرض‌دار معمولاً در شنونده لذتی شدیدتر از لطیفه‌های بی‌غرض ایجاد می‌کنند. چون اثر این لطیفه‌ها قوی‌تر و آشکارتر است، می‌توان آن‌ها را نقطه‌ی شروع مناسبی برای فهم این مسئله دانست که لذتِ ناشی از لطیفه، چه در لطیفه‌های بی‌غرض و چه در لطیفه‌های غرض‌دار، چگونه به وجود می‌آید.

فروید در اینجا دوباره از روش تقلیل استفاده می‌کند؛ یعنی لطیفه را به معنای مستقیم و بی‌پرده‌اش برمی‌گرداند تا سازوکار آن روشن شود. او نشان می‌دهد که لطیفه‌های غرض‌دار معمولاً محتوای توهین‌آمیز یا آزارنده‌ی خود را به‌طور مستقیم بیان نمی‌کنند، بلکه آن را در قالب اشاره و تلویح پنهان می‌سازند.

برای مثال، جمله‌ی «من با او tête-à-bête رفتم» آشکارا نمی‌گوید که شخصِ موردنظر «الاغ احمقی» است، بلکه فقط این معنا را به شنونده القا می‌کند. ازاین‌رو، بخشی از لذت لطیفه ممکن است از همین فرایندِ فهمیدنِ اشاره‌ی پنهان ناشی شود: شنونده محتوایی ممنوع، نامجاز یا توهین‌آمیز را درمی‌یابد، اما این محتوا تحت پوششِ امنِ حذف، کنایه و ناگفته‌گذاشتن بیان شده است.

چرا فهمیدنِ این نوع بیان غیرمستقیم می‌تواند لذت ایجاد کند؟ فروید پاسخ را از اینجا شروع می‌کند: وقتی ما در آستانه‌ی دریافتِ محتوایی جسورانه، نامناسب یا خلاف‌نزاکت قرار می‌گیریم، معمولاً واکنش طبیعی‌مان این است که از پذیرش آن یا لذت‌بردن از آن خودداری کنیم.