معرفی و دانلود کتاب اخلاقیات میکادو: جستاری در باب سینمای میشائیل هانکه

معرفی کتاب اخلاقیات میکادو: جستاری در باب سینمای میشائیل هانکه

سینمای هانکه جور دیگری می‌ترساند! کتاب اخلاقیات میکادو نوشته‌ی سارا شیش، جستاری فلسفی بر آثار میشائیل هانکه است؛ فیلم‌ساز اتریشی که با کمترین حرکت دوربین و سردترین میزانسن‌ها، عمیق‌ترین لرزش‌های اخلاقی را در جان تماشاگر بیدار می‌کند. نویسنده با ارجاعات دقیق به اندیشه‌های آدورنو، کافکا و برسون نشان می‌دهد که چرا مواجهه با خشونت سرد هانکه، نه تخریب‌کننده، بلکه هشیارکننده است.

درباره‌ی کتاب اخلاقیات میکادو

کتاب اخلاقیات میکادو (Éthique du mikado: Essai sur le cinéma de Michael Haneke) به شکل 71 قطعه‌ی کوتاه طراحی شده است. همان‌طور که میشائیل هانکه در فیلم «71 جزء از روزشمار یک شانس»، جهان را تکه‌تکه نشان می‌دهد. این فیلم به باور سارا شیش، نمونه‌ای فشرده از جهان‌بینی هانکه است؛ جهانی که در آن خشونت نه از دل هیجان بیهوده، بلکه از خلال همین تکه‌پاره‌های روزمره سربرمی‌آورد و اخلاق را همچون دانه‌های تند و تیز فلفل، به کام تماشاگر می‌نشاند.

سینمای هانکه دقیقاً شبیه بازی میکادو است؛ همان بازی قرار دادن قطعات چوبی روی هم که در آن کوچک‌ترین لغزش می‌تواند همه چیز را فرو بریزد. هر حرکت کوچک، هر انتخاب ساده و هر بی‌توجهی، در جهان هانکه، می‌تواند به فاجعه‌ای اخلاقی منجر شود. در این مسیر، نویسنده‌ی کتاب اخلاقیات میکادو، از آدورنو، کافکا و روبر برسون کمک می‌گیرد تا نشان دهد چرا هانکه را باید در دسته‌ای از اندیشمندان و هنرمندان قرار داد که به جای تسلی دادن، حقیقت را به صورت خام و بی‌پرده پیش چشم ما می‌گذارند.

رمزگشایی سارا شیش از خشونت سرد میشائیل هانکه

چرا هانکه ما را می‌ترساند؟ چرا ما را ناراحت می‌کند و چرا همین ناراحتی می‌تواند آغاز یک بیداری اخلاقی باشد؟ سارا شیش در کتاب اخلاقیات میکادو نشان می‌دهد که هانکه نه برای شکنجه کردن تماشاگر، بلکه برای بیدار کردن او از خوابِ راحتِ روزمرگی فیلم می‌سازد. او توضیح می‌دهد که چرا مواجهه با خشونت سرد، سکوت‌های طولانی و حذف‌های عمدی در سینمای هانکه، نوعی تمرین اخلاقی است؛ تمرینی که ما را وادار می‌کند از جای امن خود بیرون بیاییم و با مسئولیت‌های انسانی‌مان روبه‌رو شویم.

سارا شیش در ادامه‌ی کتاب اخلاقیات میکادو با تحلیل دقیق فرم، روایت و جهان‌بینی هانکه، نشان می‌دهد که این فیلم‌ساز چگونه با نمایش شر، در واقع ما را به سوی خیر فرا می‌خواند. برای مثال می‌توانیم به فیلم‌هایی مانند بازی‌های خنده‌دار یا روبان سفید اشاره کنیم؛ آثاری که سارا شیش آن‌ها را نمونه‌های کامل «تمرین اخلاقی» در سینمای هانکه می‌داند. او توضیح می‌دهد که در بازی‌های خنده‌دار، خشونت نه برای شوکه کردن، بلکه برای افشای میل پنهان ما به تماشا و مصرف خشونت است.

اخلاقیات میکادو؛ نقبی به تاریکی اخلاقی سینمای هانکه

در روبان سفید، هانکه ریشه‌های شر را در دل تربیت، اقتدار و سکوت‌های خانوادگی جستجو می‌کند؛ جایی که شر نه از بیرون، بلکه از درون ساختارهای اجتماعی زاده می‌شود. بله! تماشاگر در سینمای هانکه تنها یک ناظر نیست؛ او متهمی است که باید در برابر تصویر غایبِ خودش پاسخگو باشد. همین مواجهه است که به گفته‌ی سارا شیش در کتاب اخلاقیات میکادو، نوعی تسلی متناقض به همراه دارد؛ تسلی‌ای که از دلِ فرو ریختن توهمات و روبه‌رو شدن با واقعیت انسان بیرون می‌آید.

اگر از سینما فقط سرگرمی نمی‌خواهید، اگر به دنبال تجربه‌ای هستید که شما را تکان دهد، به فکر فرو ببرد و وادارتان کند جهان و خودتان را دوباره ببینید، خرید کتاب اخلاقیات میکادو انتشارات رایبد را به شما پیشنهاد می‌کنیم. ترجمه‌ی روان مینا رحیمی، به فهم عمیق‌تر لایه‌های پنهان سینمای هانکه کمک می‌کند و اجازه می‌دهد خواننده بدون درگیری با پیچیدگی‌های زبانی متن اصلی، مستقیماً با ایده‌ها و جهان‌بینی سارا شیش روبه‌رو شود.

دانلود کتاب اخلاقیات میکادو سارا شیش به تمامی دوست‌داران آثار میشائیل هانکه، علاقه‌مندان نقد فلسفی سینما و کسانی که می‌خواهند از دل تاریکی به فهمی روشن‌تر از اخلاق و انسانیت برسند، پیشنهاد می‌شود. این کتاب شیوه‌ی تماشا کردن را به شما می‌آموزد؛ به نحوی که نه فقط در آثار هانکه، بلکه در مواجهه با هر فیلم، هر تصویر و حتی هر رویداد روزمره، نگاهتان دقیق‌تر، پرسش‌گر‌تر و اخلاقی‌تر شود.

کتاب اخلاقیات میکادو برای شما مناسب است اگر

• به آثار میشائیل هانکه علاقه دارید و می‌خواهید لایه‌های پنهان، فلسفه‌ی پشت خشونت سرد و سکوت‌های طولانی او را بهتر درک کنید.
• به اندیشه‌های آدورنو، کافکا یا برسون نزدیکید و دوست دارید ببینید این متفکران چگونه در تحلیل سینمای هانکه حضور پیدا می‌کنند.
• آثار دیگری از سارا شیش مطالعه کرده‌اید و رویکرد فلسفی، روانکاوانه و چندلایه‌ی او برایتان جذاب است.

در بخشی از کتاب اخلاقیات میکادو: جستاری در باب سینمای میشائیل هانکه می‌خوانیم

«برای مثال اخلاق صغیر از صدوپنجاه‌وسه یادداشت یک تا دو صفحه‌ای تشکیل شده است. متن‌های کوتاهی با طول متغیر که به یکدیگر پاسخ می‌دهند و در ساختاری چندجلدی یک اثر فکری را به هم می‌بافند. گاهی شتاب‌دهی‌ها در متن، یک تقسیم‌بندی خرده‌منطقی در درون خود متن {...}. استراتژی نوشتار غیرخطی با فرم‌های ظاهری در تضاد است (که آدورنو آن را شکلی از آشتی و صلح ماده با هارمونی می‌داند) یا با بازی (بازی یا نقد آدورنویی از پسرفت صنعت فرهنگی). نوشتار غیرخطی ایده‌ها را کنار هم قرار می‌دهد و درحالی‌که حروف ربط را حذف کرده، این ایده‌ها را بررسی می‌کند. این یک نوشتار غیرخطی است که از گسستگی، تقطیع، تفکیک، هم‌کناری، فاصلۀ نحوی، پیوندهای بدون ساختار تشکیل شده، این عناصر مانند شوک‌های (بنیامینی) کار خواننده در ساخت معنا را به‌صورت فعال‌تری به‌ دنبال دارد. معنا در قلبِ مکانیسمی است که بردوباخت آن در گرو به‌کارگیری تنش درونی و غیرارادی تفکر است.»

‌هفتادویک جزء از روزشمار شانسِ هانکه مثل اخلاق صغیرِ آدورنو تجربۀ زیبایی‌شناسی را تحت نشانۀ شکستگی قرار می‌دهد. در سینمای هانکه هیچ تصویری به‌خودی‌خود یک کلیت ندارد و همۀ این تصاویر در کنار هم یک کلیت را تولید نمی‌کنند، بلکه بخشی از تصاویر دیگری را تولید می‌کنند که خود خارج از دوربین می‌ماند. تماشاگر بایستی فعالانه تلاش کند تا معنای میان این پازل تصاویر را به هم پیوند دهد. درواقع فیلم از هفتادویک بخش با طول‌های متغیر ساخته شده، درست مثل شکاف‌های داخل عبارت فیلم؛ برخی از آن‌ها خودشان با شروع ناگهانی یک برنامۀ تلویزیونی، پازلی قطعه‌قطعه‌شده، بازی میکادوی درهم‌شکسته‌شده، یا از یک شتاب ناگهانی (یک سیلی، یک قسمت از پینگ‌پونگ...) از هم گسسته شده‌اند. در هفتادویک جزء از روزشمار شانس، دنیا تنها با بازنمایی جزءجزءشدۀ یک نمایش جزءجزءشده قابل درک است. وانگهی اولین عنوان انتخابی برای این فیلم میکادو بود.

فهرست مطالب کتاب

یک: نگاه (ن) کنید
دو: زمانۀ گرگ
سه: بازی مضحک
«کشتن با ملایمت بیشتر»: مصاحبه‌ای با میشائیل هانکه