کتاب اریک فروم: درآمدی کوتاه و نو

معرفی کتاب اریک فروم: درآمدی کوتاه و نو

کتاب اریک فروم نوشته‌ی ساندرا بیکلر، اثری در حوزه‌ی روان‌کاوی، فلسفه و جامعه‌شناسی است که زندگی، اندیشه‌ها و مهم‌ترین نظریه‌های یکی از برجسته‌ترین متفکران قرن بیستم را به گونه‌ای که برای همه‌ی مخاطبان قابل درک باشد، شرح می‌دهد. این اثر با بررسی دیدگاه‌های اریک فروم درباره‌ی آزادی، عشق، شخصیت، جامعه و انسان‌گرایی نشان می‌دهد فروم معتقد بود هیچ اختلال و بیماری روانی صرفاً مربوط و محدود به خود فرد نیست و به سیاست و اجتماع نیز مرتبط است.

درباره‌ی کتاب اریک فروم

تاکنون با روان‌شناسانی که همه‌چیز را به خود فرد وابسته می‌دانند و نقش اجتماع را در تبدیل شدن یک انسان سالم به فردی مضطرب و از خودبیگانه نادیده می‌گیرند، مواجه شده‌اید؟ خوشبختانه اریک فروم و روان‌شناسی خودمحور کاملاً در تضاد یکدیگرند. فروم معتقد است محیط و اجتماع شخصیت انسان را شکل می‌دهد و ما نمی‌توانیم بدون بررسی محیط جامعه‌ی خود، روان انسان را تحلیل کنیم. در کتاب اریک فروم درآمدی کوتاه و نو (Erich Fromm: A Contemporary Introduction) با نظریه اریک فروم درباره‌ی انسان‌گرایی در روانشناسی و فلسفه‌ی اجتماعی آشنا می‌شویم.

ساندرا بیکلر (Sandra Buechler) مختصری از زندگی‌نامه‌ی اریک فروم و ارتباط او با سیاست، جامعه‌شناسی و فلسفه را بازگو کرده و ما را با اقدامات و نظریات این اندیشمند که دقیقاً نمی‌توان او را در یک قالب با عنوان «روان‌کاو» یا «جامعه‌شناس» جای داد، آشنا می‌کند. اریک فروم توانست با توسعه‌ی رویکرد روان‌کاوی بالینی خود به یکی از تأثیرگذارترین روان‌کاوان اروپا در قرن بیستم تبدیل شود؛ کسی که هنوز هم نظریاتش در درمان بیماران و اصلاح اجتماع نقش مؤثری دارد.

رابطه‌ی اجتماع و روان‌کاوی در نظریه‌های اریک فروم

انسان برآمده از محیط خود است و اگر اجتماعی که در آن رشد می‌کند سالم نباشد، نمی‌توان از او توقع داشت سلامت روح و روان داشته باشد. کتاب اریک فروم انتشارات فراهم به ما نشان می‌دهد فروم درباره‌ی سلامت روان انسانی که در حکومت‌های اقتدارگرا پرورش می‌یابد، چه نظراتی ارائه کرده است.

کتاب اریک فروم اثر ساندرا بیکلر به ما نشان می‌دهد بشر امروزی به دلیل زندگی زیر سلطه‌ی مصرف‌گرایی، سرمایه‌داری و اقتدارگرایی به از خودبیگانگی و تنهایی دچار شده و روان‌کاوی باید تأثیر وضعیت و محیط را در نظر بگیرد و سپس به تحلیل و درمان بپردازد.

اریک فروم در پی کشف انسان و اومانیسم

اریک فروم معتقد است انسان باید برای رسیدن به کرامت فردی تلاش کند و تا زمانی که انگیزه‌هایی چون قدرت‌طلبی و ثروت‌اندوزی هدف او هستند، نمی‌تواند ارزش‌های ذاتی خود را کشف و تقویت کند. ساندرا بیکلر در کتاب اریک فروم درآمدی کوتاه و نو با ترجمه‌ی نوشین شاهنده، دو گرایش غریزی را که در انسان وجود دارد به ما معرفی می‌کند: بیوفیلیا (زندگی‌خواهی) و نکروفیلیا (مرگ‌خواهی).

این دو گرایش در همه‌ی افراد وجود دارد؛ در عین دوست داشتن زندگی و حیات، تمایل به رهایی از آن نیز می‌تواند در انسان شکل بگیرد. وضعیت اجتماع، اقتصاد و… موجب می‌شوند یکی از این دو گرایش بر دیگری غالب شود و آمار خودکشی یا امید به زندگی در جامعه نشان‌دهنده‌ی این است که کدام یک از این دو گرایش غالب شده است.

با خرید کتاب اریک فروم متوجه می‌شوید شما آن‌قدر توانمند نیست که روح و روان خود را از محیط جدا کنید و فارغ از شرایط جامعه، شاد باشید، اما می‌توانید با اصول روانکاوی و خواندن فلسفه اجتماعی، وضعیت روحی و روانی خود را بهبود دهید.

کتاب اریک فروم برای شما مناسب است اگر

• می‌خواهید با یکی از بهترین کتاب‌های روانشناسی که خلاصه‌ای از نظریات اریک فروم و روانکاوی انسان‌گرا را شرح می‌دهد، آشنا شوید.
• به کتابی نیاز دارید که با زبانی ساده و قابل درک، ارتباط فلسفه با روانشناسی را شرح می‌دهد.
• می‌خواهید با کمک گرفتن از یک کتاب روانشناسی اجتماعی، نسبت به اختلالات روحی و روانی خود و تاثیر جامعه بر روانتان آگاه شوید.

در بخشی از کتاب اریک فروم: درآمدی کوتاه و نو می‌خوانیم

چگونه می توانیم سازوبرگ اساسی یک درمانگر را که از کار فروم الهام گرفته است توصیف کنیم؟ من این موضوع را در فصل مربوط به راهنمایی درمانگران تازه کار به نحو کامل تری بررسی می کنم، اما به طور مختصر باید بگویم که اولین ویژگی در فهرست من هماهنگی همدلانه است. فکر من درباره نقش همدلی در درمان به طور قابل توجهی در طول زمان تکامل یافته و به نظر می رسد که به فروم نزدیک تر شده است.

من به آنچه هارولد دیویس (2009) درباره فروم نوشته است، علاقه مندم: «سادگی و بی واسطه گی او راهی برای ارتباط با افراد بود، بی آنکه تماسی فیزیکی وجود داشته باشد؛ و این یعنی همدلی».

فروم نماینده ترویج پرشور احساسات در درمان است، که همیشه به طور مستقیم بر نوشتار و عمل من تأثیرگذار بوده و اولویت او برای قدرتِ احساس انسانی برایم بسیار جذاب بوده است. تفکرات او دربارۀ امید، ترویج آشکار عشق به زندگی (بیوفیلیا)، نفرت او از کلیشه ها و تفسیرهای سرسری و احساسات تصنعی، انسان دوستی مهربانانۀ او، تمایل او به گرفتن موضع و ایستادگی برای آنچه به آن باور داشت و دفاع از آزادی، همه در طول زندگی بزرگسالی ام بر من تأثیر گذاشته اند.

من بر این باورم که چنین اندیشه ای برخاسته از روح اریک فروم و همسو با دیدگاه او دربارۀ پیچیدگی های گریزناپذیر است که ما باید هم کاوش آزاد و هم ترویج پرشور سلامت را به عنوان دو رکن اساسی درمان در نظر داشته باشیم.

بهترین درکی که از این موضوع داشته ام این است که این دو را به عنوان نقاطی در دو سر یک پیوستار یا نوعی «سرسرۀ ذهنی» ببینم. زمانی که به سمت سر «پرشور» حرکت می کنم، معمولاً ارزش بی طرفی را به خاطر می آورم. و زمانی که بیش از حد سعی می کنم در قلمرو بی طرفی بمانم، از خود می پرسم چه چیزهایی ممکن است مانع باورهایم باشد.

فهرست مطالب کتاب

پیشگفتار: حالا چرا فروم؟
بخش 1: زندگی شخصی
فصل اول: زندگی نامه ای کوتاه از اریک فروم
بخش 2: حرفه چندرشته ای فروم
فصل دوم: فروم جامعه شناس
فصل سوم: فروم فعال سیاسی
فصل چهارم: فروم فیلسوف
فصل پنجم: فروم درمانگر
فصل ششم: فروم نویسنده
بخش 3: میراث فروم
فصل هفتم: فروم مربی
فصل هشتم: ظرفیت فروم برای الهام بخشی به درمانگران مشتاق
فصل نهم: کاربست نقد اجتماعی فروم در مباحث معاصر
نتیجه گیری: اریک فروم شخصی من