کتاب مادام بواری

از ملال زندگی روزمره تا سقوط در خیانت و فاجعه! کتاب مادام بواری شاهکاری از گوستاو فلوبر و یکی از نمونه‌های درخشان ادبیات رئالیستی قرن نوزدهم است که با نثری ظریف، مرز میان خیال و واقعیت را در می‌نوردد؛ داستان زنی به نام اما که در طلب شور زندگی، به ورطه‌ی نابودی کشیده می‌شود.

درباره‌ی کتاب مادام بواری

اما، زنی است از خانواده‌ای کشاورز اما نسبتاً مرفه که علی‌رغم زندگی روستایی‌، با راه و روش راهبه‌های کلیسای اورسولین بزرگ شده است و چیزی از کمالات کم ندارد. روزی پزشکی به نام شارل بواری عاشق او می‌شود و آن دو نفر با یکدیگر ازدواج می‌کنند. اما شارل برای او کافی نیست. زندگی کسل‌کننده‌ی میان‌مایه‌ای که او برای اما فراهم کرده نمی‌تواند آن‌قدرها جان سرکش و کمال‌طلب او را آرام کند برای همین است که اما در جست‌وجوی شادی و احساس زنده بودن، به سمت زندگی‌ای ورای اخلاقیات و البته پرزرق و برق کشیده می‌شود.

کتاب مادام بواری (Madame Bovary) نوشته‌ی گوستاو فلوبر (Gustave Flaubert) رمانی است که در جزئیات و پرداخت داستانی می‌تواند همسنگ آثاری قرار بگیرد که احساسات درونی و اتفاقات بیرونی را به نحوی شایسته به یکدیگر پیوند می‌زند. این داستان به دلیل داشتن محتوایی جنجالی و تا حدودی غیراخلاقی نویسنده‌اش را به دادگاه کشاند که البته این مسئله باعث شعله‌ورشدن آتش محبوبیت آن شد.

گوستاو فلوبر برای نوشتن این کتاب چیزی در حدود پنج سال زمان صرف کرد و قلم ظریف و وسواسی او تاثیری شگرف بر نویسندگان پس از خودش گذاشت. این اثر یکی از شاهکارهای بی‌بدیلی است که پیشگام ادبیات رئالیستی مدرن بوده است. گوستاو فلوبر برخلاف رمان‌نویسان پیش از خودش در این کتاب صدای راوی را حذف می‌کند و روایتی را به نمایش می‌گذارد که در آن انسانی، در تمنای بیرون آمدن از زندگی‌ای معمولی، خودش را به دستان بی‌پروای دنیای بیرون می‌سپارد.

اما بواری در این کتاب با موقعیتی دست و پنجه نرم می‌کند که تقریبا همه‌ی ما با آن مواجه بوده‌ایم و آن زمانی است که واقعیت‌های ذهنی و خواسته‌ها با محیط اطراف منطبق نیستند و زندگی ملالت‌بار نمی‌تواند حجم وسیع روح آدمی را بربتابد. از سوی دیگر گوستاو فلوبر نقدی علیه بورژوازی ارائه کرده است؛ فرهنگی اشرافی که با سطحی‌نگری فکری و معنوی، جاه‌طلبی‌های خام دستانه، حرص و طمع روزگار می‌گذراند. این اثر سترگ و زیبا را صدیقه حقدوست به زبان فارسی برگردانده و انتشارات سفیر قلم آن را به خوانندگان عرضه کرده است.

نکوداشت‌های کتاب‌ مادام بواری

• از زمان انتشار رمان مادام بواری به این سو، هنر رمان‌نویسی هم‌پایه‌ی شعر قلمداد شده است. (میلان کوندرا)
• این اثر چنان کمالی دارد که نه‌تنها مُهر ممتاز بودن بر آن می‌زند، بلکه آن را تقریباً بی‌همتا می‌سازد. (هنری جیمز، نویسنده‌ی نامزده جایزه‌ی نوبل)
• اگر تا به حال رمان مادام بواری را نخوانده‌اید، پیشنهاد می‌کنم با این کتاب خلوت کنید و خودتان را در زمان و مکانی گم کنید که با وجود فاصله، شباهتی عجیب به دنیای امروزمان دارد. (دافنه مرکین)

اقتباس‌های سینمایی و فرهنگی از کتاب مادام بواری

کتاب مادام بواری الهام بخش مجموعه‌ای از اقتباس‌های سینمایی، تلویزیونی و نمایشی بوده است.

• Emma Bovary (2021): فیلم تلویزیونی فرانسوی که بیشتر بر وضعیت روانی شخصیت تاکید می‌کند؛
• Madame Bovary (2014): به کارگردانی سوفی بارت، اقتباسی مدرن و نشان‌دهنده‌ی فضای سرکوب‌شده‌ی قرن نوزدهم؛
• (1951) اپرای Madame Bovary: اثر امانوئل بوندوویل؛
• Madame Bovary (1949): نسخه‌ی هالیوودی این رمان به کارگردانی وینسنت مینلی؛

و...

کتاب مادام بواری برای چه کسانی مناسب است؟

اگر به داستان‌های کلاسیک و عاشقانه علاقه‌مند هستید، حتما باید این اثر را به لیست مطالعه‌ی خودتان اضافه کنید. این کتاب برای کسانی که به رمان‌هایی با مضمون نقد اجتماعی علاقه‌مند هستند، نیز مناسب است.

در بخشی از کتاب مادام بواری می‌خوانیم

و چون از دست شارل خلاص شد، به اطاقش رفت و در را به روی خود بست. اول سرش گیج می‌رفت، بعد منظره درختان بین راه، گودال‌ها، برکه، جنگل و رودولف همه‌چیز از جلوی چشمش می‌گذشت، فشار دست و بازوان رودولف را احساس می‌کرد. در همان حال لرزیدن برگ‌ها و خیزران‌ها را به یاد آورد. لیکن همین‌که جلوی آینه ایستاد از دیدن چهره خود تعجب کرد او هرگز چشمان خویش را به این زشتی و سیاهی ندیده بود پیش خود تکرار می‌کرد: «حالا من محبوبی دارم، عاشقی دارم» خود را مالک شادی‌های عشق و تب‌های سعادت می‌دید که تابه‌حال از آن محروم بود داخل دنیای عجیبی می‌شد که در آن‌جا همه‌چیز هوس و خلسه و هذیان بود. پهنه بی‌کران آبی رنگی او را احاطه کرده بود. قله‌های احساسات در زیر اندیشه‌های او برق می‌زد و وجود معمولی جز در آن دورها و در پای سایه‌ها پیدا نبود.

در این موقع به یاد قهرمانان رمان‌ها و داستان‌هایی که در کتابها خوانده بود افتاد و فوج شاعرانه آن زنان زناکار در خاطر او همراه با صدای خواهران مقدس چنان به نغمه‌خوانی می‌پرداختند که او از آن لذت می‌برد. آن‌گاه از رؤیا به حقیقت وجود خود بازمی‌گشت و خود را به جای یکی از آنان که تا آن حد برایشان رنگ برده بود می‌گذاشت و به‌ رویاهای جوانی تحقق می‌بخشید. از این گذشته مگر به قدر کافی رنج نکشیده بود؟ لیکن اکنون پیروز شده بود و عشقی که مدت‌های مدید در نهاد او خفته شده بود اکنون بی‌سرزنش وجدان و بی‌اضطراب دغدغه فواره می‌زد.

روز بعد برای «اما» روز خوش و دلپذیری بود؛ سعادت تازه‌ای به او رو آورده بود. آن روز با هم عهد بستند و قسم خوردند. غم‌های گذشته‌اش را برای رودولف شرح می‌داد. پلک‌هایش را نیمه باز می‌گذاشت و رودولف را تماشا می‌کرد. به او می‌گفت که او را «اما» صدا کند و پی‌در‌پی بگوید که او را دوست دارد.