بله
کتاب الرعایه لحقوق الله نوشته‌ی حارث بن اسد محاسبی، یکی از منابع مهم و قابل‌ارجاع در باب شیوه‌های دقیق پی گرفتن یک زندگی دینی است. بخش عظیمی از کتاب به عرفان می‌پردازد؛ باید گفت بن‌مایه‌ی مباحثی که طرح شده در راستای رفع ابهام و آگاه‌سازی مسلمانان است. این کتاب در قرن سوم هجری قمری برای اولین‌بار نوشته شد و از آن زمان بارها مورد بررسی و همچنین تجدید چاپ قرار گرفته است. این اثر با ارجاع به قرآن و کلام خدا تألیف شده است.
درباره‌ی کتاب الرعایه لحقوق الله
باوجودآنکه کتاب قرآن منبعی غایی و کامل برای تمام مسلمانان در سراسر جهان است، اما در طول تاریخ متفکران و مفسرانی بوده‌اند که با اتکا به خود، گزاره‌های قرآن و بهره بردن از گزاره‌های اهل‌بیت، به شرح وظایف و آداب زیستی مؤمنان پرداخته‌اند. کتاب الرعایه لحقوق الله اثر حارث بن اسد محاسبی در سده‌ی سوم هجری قمری برای مخاطبان مسلمان نوشته شد و تابه امروز همچنان از آن به‌عنوان یک منبع حیاتی و اساسی یاد می‌شود. در واقع، بسیاری از افراد ممکن است که به کلام خدایشان در قرآن کریم باور داشته باشند، اما ندانند که در طول روز و موقعیت‌های مختلف، چگونه و با چه رویکردهایی باید رفتار کنند. این کتاب درصدد راهنمایی تمامی مسلمانانی است که در پی زیست معنوی، عرفانی و مذهبی هستند. زیستی که مشخصاً از قواعد و سازه‌های کاملاً متمایزی بهره‌مند است.
هر دینی خصیصه‌ها و رویکردهای به‌خصوصی دارد و طبق یک ساختار مشخصی پیش می‌رود. پیروان یک دین به دنبال آن هستند تا رفتارها، اندیشه‌ها، گفتارها و اعمال خود را براساس مذهبی که به‌عنوان یک حقیقت غایی به آن باور دارند، سازماندهی کنند. کتاب الرعایه لحقوق الله به قلم حارث بن اسد حارث محاسبی که نخستین‌بار به عربی نگارش شد و سپس به فارسی نیز ترجمه شد، اثری است که می‌کوشد به پرسش‌های مسلمانان در باب زندگی مذهبی پاسخ دهد. ساختار کتابی که می‌خوانید به این‌گونه است که ابتدا معارفه‌ای مبسوط از مؤلف ارائه می‌دهد و سپس مطالب موردنظر را در قالب نوعی مکالمه یا مجموعه‌ای از پرسش‌ها و پاسخ‌ها بیان می‌کند.
یکی از مهم‌ترین مباحثی که در کتاب الرعایه لحقوق الله از حارث بن اسد محاسبی می‌خوانید، نوشته‌های وی در باب نفس است. از دید این نویسنده و متفکر اسلامی، شخص مسلمان باید به‌خوبی نسبت به نفس خود، آگاه بوده و آن را کنترل کند. در این کتاب به شما گفته می‌شود که نفس می‌تواند خطرناک باشد و یک شخص مؤمن باید به محاسبه و کنترل کامل آن بپردازد. در واقع، از نظر حارث بن اسد محاسبی، اگر شما کنترل نفس خود را از دست بدهید، آن‌وقت به گناه آلوده می‌شوید و نظام‌هایی اخلاقی که باید به آنها پایبند باشید را ویران می‌کنید.
همچنین باید گفت که کتاب الرعایه لحقوق الله یکی از سرشناس‌ترین آثاری است که در راستای اندیشه‌های صوفی به نگارش درآمده است. باوجودآنکه حارث بن اسد محاسبی آثار دیگری نیز در طول زندگی‌اش تألیف کرد، اما با این اثر است که وی را می‌شناسند و به نامی جاودانه در مطالعات اسلامی و احکام مربوط به آن تبدیل گشته است. این کتاب به شصت و دو قاعده می‌پردازد که اگر مسلمان به آنها توجه کند، می‌تواند خود را به خدایش نزدیک‌تر بیابد و روحش چنان پالایشی را تجربه می‌کند که از تمام دردهای مادی و زمینی دور می‌شود. گفتنی است که این کتاب به زبان انگلیسی نیز برگردان شده است و در خارج از مرزهای کشورهای اسلامی نیز شهرت دارد. این اثر توسط محمودرضا افتخارزاده برگردان شده و انتشارات جامی آن را عرضه کرده است.
کتاب الرعایه لحقوق الله برای چه کسانی مناسب است؟
کتاب الرعایه لحقوق الله به مسائل اخلاقی و معنوی پرداخته و به خوانندگان کمک می‌کند تا به درک عمیق‌تری از حیات باطن و اسرار روح انسان برسند.
در بخشی از ترجمه کتاب الرعایه لحقوق الله: حقوق خالق بر دوش مخلوق می‌خوانیم
دومى کسى بُوَد که پس از شُور و شرّش توبه کند و از جهالت‌اش سوى خداى باز آید و از گناهانى که در گذشته کرده، پشیمان باشد! خداى متعال او را قوّتِ عَزم و اراده عطا فرماید که دیگر به تباهاندنِ فرائض بازنگردد، و به گناهانى که در گذشته دست یازیده دست نیازد! درحالى که نَفس‌اش با وى در ستیز است تا او را به گناهان و شهوات دُنیوى بازگرداند! لیک او با نفس در جهاد است و آن را سرکوب مى‌کند و از پیامدهاى گناهانِ پیشین مى‌ترساند! از دیگر سو، نَفس دست بردار نیست و لذّت گناه را در او وسوسه مى‌کند و وى را به بازگشتِ به شهوات فرا مى‌خواند! لیک او از زشتى گناه یاد مى‌کند و منّتِ خداى متعال را به رُخ نَفس مى‌کشد که وى را از گرداب تباهى گناه به ساحلِ نجات رسانید! و دیرى نمى‌پاید که خداى متعال جهاد نفسانى این بنده را تصدیق مى‌فرماید و او نَفس‌اش را از شهواتى که عَزمش را درهم مى‌شکند باز مى‌دارد، تا که خداى متعال او را توفیقِ استوارى مى‌بخشد و برایش راهِ طاعت و عبادت را بس آسان مى‌سازد! که خداى متعال مى‌فرماید: «و کسانى که در راه ما جهاد کردند، حقا که ایشان را به راه‌هاى خویش، ره نماییم!» «و کسانى که ره یافتند، بر هدایتِ‌شان افزاید و تقواى‌شان بخشد!» ، «و گر به اندرزهایى که یافته‌اند عمل کنند، براى‌شان بسى بهتر و استوارسازتر بُوَد، آنگه است که از نزد خویش، ایشان را پاداشى بس بزرگ دهیم و ایشان را به راهى استوار ره نماییم!». بدین سان خداى متعال وعده‌شان فرموده تا به راه راست و استوار، ایشان را کشاند وحق و حقیقت را آشکارا و مُدام به ایشان نمایاند! چرا که خداى متعال بزرگوار است و هر که از او دورى کند، به وى نزدیک مى‌شود! پس چگونه بُوَد با کسى که دارد به ذاتِ مُقّدس او نزدیک مى‌گردد! خداوندى که هر که با وى دشمنى مى‌ورزد. با او دوستى مى‌کند! پس چگونه بُوَد، با کسى خداى را دوست دارد!
در حدیث است که پیامبر (ص) فرمود: «خداى متعال فرماید: «اى فرزندِ آدم! گر به من یک انگشت نزدیک شوى من یک وَجَبْ به تو نزدیک مى‌شوم! و گر به من یک وَجَبْ نزدیک شوى، من یک ذَرع به تو نزدیک مى‌شوم! و گر به من ذَرع نزدیک شوى، من به تو دو بازو نزدیک مى‌شوم! و گر تو آرام سویم آیى، من شتابان سویت آیم!».
