بله
واژه‌ی آگاهی و مشتقات آن واژگانی عمومی هستند که انواع گوناگونی از پدیده‌های ذهنی را پوشش می‌دهند. این واژگان هم درمورد اندام‌واره‌ها و هم درمورد فرایندهای ذهنی خاص به کار می‌روند. کتاب فلسفه ذهن، فلسفه علم با این تعریف از آگاهی آغاز می‌شود، با فلسفهی ذهن و مفاهیم اجتماعی و روان‌شناختی مرتبط با آن ادامه می‌یابد و با مباحث مربوط به فلسفهی علم خاتمه می‌یابد. این اثر که دانشنامه‌ای نوشته‌ی جمعی از نویسندگان است، در گروه کتاب‌های فلسفه دسته‌بندی می‌شود.
درباره‌ی کتاب فلسفه علم، فلسفه ذهن
فهم کامل ذهن در گروی فهم روشنی از آگاهی و جایگاه آن در طبیعت است. به همین سبب باید بدانیم آگاهی چیست و چه رابطه‌ای با سایر جنبه‌های واقعیت دارد. کتاب فلسفه ذهن، فلسفه علم یکی از مجموعه کتاب‌های دانشنامه‌ی فلسفهی استنفورد (The Stanford Encyclopedia of Philosophy) است که شامل مقالات گروهی از نویسندگان درباره‌ی ذهن و آگاهی می‌شود. نویسندگان در مقالات خود به آرای اندیشمندان بزرگی مانند کانت، آلبرت آینشتاین و... پرداخته‌اند.
مبحث مقدماتی این کتاب، پیرامون مفهوم آگاهی است. نویسنده در این مبحث، آگاهی را از ابعاد مختلف بررسی می‌کند و به پرسش‌ها و مجهولات مختلفی چون چیستی، چگونگی و چرایی آگاهی، خصوصیات آگاهی و نظریه‌های آگاهی می‌پردازد تا فهم جامعی از آگاهی در اختیار مخاطب قرار دهد. مطالب این بخش از کتاب فلسفه ذهن، فلسفه علم پایه‌ای برای مطالب و مفاهیمی است که در بخش‌های بعدی آن مطرح شده‌اند.
یکی از بخش‌های این دانشنامه به مفهوم رفتارگرایی اشاره دارد. نویسنده مبحث رفتارگرایی را در ارتباط با مفهوم ذهن بررسی می‌کند و سه دسته‌ی رفتارگرایی روش‌شناختی، رفتارگرایی روان‌شناختی و رفتارگرایی تحلیلی را توضیح می‌دهد. در این فصل از کتاب فلسفه ذهن، فلسفه علم، نویسنده به جهان‌بینی اجتماعی اسکینر، یعنی چهره‌ی اصلی رفتارگرایی، می‌پردازد و بحثی را نیز به رد رفتارگرایی اختصاص می‌دهد.
یکی از آموزه‌های فلسفهی ذهن کارکردگرایی است که در فصلی جداگانه از کتاب فلسفه ذهن، فلسفه علم به آن پرداخته می‌شود. در این فصل نیز نویسنده پیشینه و چیستی کارکردگرایی و نظریات مختلف این حوزه را توضیح می‌دهد و ایده‌هایی مبنی بر رد کارکردگرایی را مطرح می‌کند.
از دیگر مفاهیمی که در قلب مسئله‌ی ذهن و بدن قرار دارد، مفهوم کیفیات ذهنی است. در این مبحث، کاربردهای گوناگون اصلاح کیفیات ذهنی توضیح داده می‌شود. سپس مؤلف بین حالات ذهنی و کیفیات ذهنی تمایز قائل می‌شود و توضیح می‌دهد که کدام حالات ذهنی، کیفیت ذهنی دارند. ضمناً در کتاب فلسفه ذهن، فلسفه علم، فصلی جداگانه به افکار و آرای کانت درباره‌ی ذهن و آگاهی اختصاص یافته است.
در آخر، فصل‌های پایانی کتاب فلسفه ذهن، فلسفه علم به بحث پیرامون انقلاب‌های علمی و تاریخ علم اختصاص دارد. در این بخش‌ها، آرای یکی از مهم‌ترین شخصیت‌هایی که درباره‌ی انقلاب علمی ایده‌پردازی کرده است، یعنی کوهن، تشریح و تفسیر شده و ارتباط میان کوهن و فیلسوفان آلمانی و فرانسوی تبیین می‌شود.
این کتاب را انتشارات ققنوس با ترجمه‌ی یاسر پوراسماعیل، مریم خدادادی، داود میرزایی، یاسر خوشنویس و سعید جعفری منتشر کرده است.
درباره‌ی مجموعه‌ی دانشنامه‌ی فلسفهی استنفورد
دانشنامه‌ی فلسفهی استنفورد یکی از معتبرترین کتاب‌های مرجع در حوزه‌ی فلسفه است که شامل مقالاتی در زمینه‌ی فلسفه و علوم مرتبط با آن می‌شود. کتاب فلسفه ذهن، فلسفه علم یازدهمین کتاب از مجموعه‌ی دانشنامه فلسفه استنفورد است که به طور متمرکز به مباحث فلسفهی ذهن و فلسفهی علم می‌پردازد. این مجموعه را انتشارات ققنوس به زبان فارسی منتشر کرده است.
کتاب فلسفه ذهن، فلسفه علم برای چه کسانی مناسب است؟
این کتاب برای تمام کسانی که در حوزه‌ی فلسفه، به‌ویژه فلسفهی ذهن و فلسفه علم، مطالعه می‌کنند، مناسب است.
در بخشی از کتاب فلسفه ذهن، فلسفه علم می‌خوانیم
اسکینر تنها چهره اصلى در تاریخ رفتارگرایى است که بر اساس پایبندى‌اش به رفتارگرایى، جهان‌بینى‌اى اجتماعی‌سیاسى ارائه کرده است. او در والدن دوم (Skinner 1948) نظریه و نیز تصویرى روایى در خصوص چگونگى جامعه انسانى آرمانى در صورتى که بر اساس اصول رفتارگرایانه طراحى شود، به دست مى‌دهد (همچنین، بنگرید به Skinner 1971). جهان‌بینى اجتماعى اسکینر هم دورى جستن او را از اراده آزاد، آدمک‌ها و دوگانه‌انگارى و هم دلایل او را براى این ادعا که تاریخچه تعامل‌هاى محیطى شخص رفتار او را کنترل مى‌کند، به تصویر مى‌کشد.
یکى از جنبه‌هاى قابل توجه رفتار انسانى که اسکینر عامدانه آن را رد مى‌کند این است که افراد به طور خلاقانه‌اى محیط خود را مى‌سازند (بنگرید به Chomsky 1971; Black 1973). این‌که جهان آن‌گونه است که هست تا حدى به این دلیل است که ما آن را آن‌گونه مى‌سازیم. اسکینر اعتراض مى‌کند که «سرشت تحلیل آزمایشى از رفتار انسانى این است که باید کارکردهایى را که پیش‌تر به انسان خودمختار اسناد شده است کنار بگذارد و آن‌ها را یک‌به‌یک به محیط کنترلگر انتقال دهد» (1971, 198).
منتقدان چند اعتراض به تصویر اجتماعى اسکینرى مطرح کرده‌اند. یکى از قانع‌کننده‌ترین و به‌یقین یکى از رایج‌ترین اعتراضات، به نگرش اسکینر درباره جامعه انسانى آرمانى مربوط است. این پرسشى است که کاسل فیلسوف از فریژر، بنیان‌گذار خیالى والدن دوم پرسیده است. پرسش این است که بهترین شیوه اجتماعى وجود براى انسان چیست.
