کتاب صوتی تابستان زندگی: صحنه‌هایی از زندگی شهرستانی، یادداشت‌های 1675 - 1972

کتاب صوتی تابستان زندگی یک رمان در ژانر زندگینامه اثر جان ماکسول کوتسی، نویسنده‌ی برنده‌ی جایزه‌ی نوبل ادبیات، است که زندگی و شخصیت او را از خلال گفته‌های پنج شخصیتی که او را می‌شناسند، ترسیم می‌کند. گفتنی است که این کتاب نامزد جوایز بسیاری از جمله جایزه‌ی بوکر و برنده‌ی جایزه‌ی کتاب استرالیا شده است.

درباره‌ی کتاب صوتی تابستان زندگی

در اثر حاضر، کتاب صوتی تابستان زندگی (Summertime)، به کیپ تاون آفریقای جنوبی در دهه‌ی هفتاد میلادی می‌رویم تا درباره‌ی نویسنده‌ای به نام جان کوتسی بخوانیم. شخصی که اطمینان نداریم همان شخصیت نویسنده‌ی این اثر، یعنی جان ماکسول کوتسی (John Maxwell Coetzee) است یا یک شخصیت خیالی. شاید نویسنده در خلال سطرهای این کتاب خودش را افشا می‌کند، شاید هم آمیخته‌ای از شخصیت خود را با یک شخصیت خیالی نشان می‌دهد و از این طریق پیام مدنظرش را به مخاطب می‌رساند.

ماجرا از این قرار است که یک بیوگرافی‌نویس به نام وینسنت بعد از مرگ نویسنده‌ای به نام جان کوتسی کمر به نوشتن زندگینامه‌ی این شخص می‌بندد. به این منظور، او از اوایل دهه‌ی هفتاد میلادی و ابتدای مسیر نویسندگی کوتسی آغاز می‌کند. کوتسی در آن دوران در کیپ تاون آفریقای جنوبی زندگی می‌کرد و آزروی نویسنده شدن را در سر می‌پروراند. بیوگرافی‌نویس به سراغ پنج تن از آشنایان او می‌رود تا درباره‌اش صحبت کنند و تصویری از شخصیت و مسیر زندگی او به دست بدهند.

ساختار کتاب صوتی تابستان زندگی به صورت یادداشت‌های شخصی نویسنده در کنار گفت و گو با پنج شخص از افراد زندگی کوتسی و توصیفات آن‌ها از او را تشکیل می‌دهد. ابتدا چند یادداشت شخصی او را می‌خوانیم که طی سال‌های 1972 تا 1975 نوشته شده است. سپس در هر فصل به سراغ دوستان او می‌رویم. همانطور که گفتیم، این دوستان پنج شخص هستند و جولیا، مارگو، آدریانا، مارتین و سوفی نام دارند که هر کدام از زاویه دید خود، نویسنده را توصیف می‌کنند. جولیا و سوفی زنانی هستند که هر کدام زمانی با نویسنده در رابطه‌ی عاطفی بودند. مارگو از افراد خانواده‌ی کوتسی است و شرحی از تاریخ خانوادگی او ارائه می‌دهد. آدریانا یک رقاص برزیلی تبار ساکن آفریقای جنوبی است که کوتسی به دخترش تدریس می‌کرد و مارتین نیز از همکاران و دوستان او بود.

نظراتی که در کتاب صوتی تابستان زندگی از دوستان کوتسی درباره‌ی او مطرح می‌شوند، حاوی انتقاداتی از شخصیت او هستند. علاوه بر این، کتاب از زاویه دید سوم شخص بیان می‌شود. به عقیده‌ی بعضی از منتقدین، این ویژگی‌ها در کنار نامشخص بودن مرز میان واقعیت و تخیل، اثر حاضر را به صورت یک اثر ضد اتوبیوگرافی درمی‌آورد و حال و هوای پست مدرن آثار نویسنده را به رخ می‌کشد.

کتاب صوتی تابستان زندگی را نسرین طباطبائی به فارسی برگردانده و انتشارات آینده درخشان روانه‌ی بازار کتاب ایران نموده است. نسخه‌ی صوتی این کتاب را انتشارات جیحون با صدای افشین اعتماد و شهره روحی در اختیار علاقه‌مندان قرار داده است.

جوایز و افتخارات کتاب تابستان زندگی

• برنده‌ی جایزه نوبل ادبیات سال 2003
• نامزد جایزه‌ی بوکر در سال 2009
• نامزد جایزه‌ی ادبی بین‌المللی دوبلین در سال 2011
• برنده‌ی جایزه‌ی نیو ساوت ولز ذیل عناوین داستانی در سال 2010
• برنده‌ی جایزه‌ ادبی کوئینزلند برای برترین اثر داستانی در سال 2010
• برنده‌ی بهترین اثر داستانی جایزه‌ی کتاب استرالیای غربی در سال 2009
• نامزد جایزه‌ی بهترین اثر داستانی در جشنواره‌ی ونس پالمر در سال 2010

نکوداشت‌های کتاب تابستان زندگی

• کتاب تابستان زندگی زیبا و قابل تامل است و یک مرد عجیب، ‌خودانتقادگر و رمانتیک را به تصویر می‌کشد. (Observer)
• مسئله‌ی اصلی این رمان و شاید نکته‌ی جالب توجه آن این باشد که نمی‌دانیم کدام قسمت‌ها واقعا خاطرات نویسنده‌اند و کدام بخش‌ها را از خودش ابداع کرده است. در هر صورت به نظر می‌رسد که داریم وصیت‌نامه‌ی یک شخص زنده را می‌خوانیم. (The Lit Review)
• کتابی جذاب، شوخ طبعانه، تکان دهنده و مملو از زندگی. (گاردین)
• این اثر قدرت داستان‌نویسی جان ماکسول کوتسی را نشان می‌دهد. (نیویورک تایمز)

کتاب صوتی تابستان زندگی برای چه کسانی مناسب است؟

علاقه‌مندان به رمان‌های ژانر زندگی‌نامه و کسانی که به ادبیات آفریقای جنوبی علاقه دارند، این کتاب را از دست ندهند.

در بخشی از کتاب صوتی تابستان زندگی: صحنه‌هایی از زندگی شهرستانی، یادداشت‌های 1675 - 1972 می‌شنویم

دهه‌ی 1970 اوج آپارتاید بود. برای همین، رنگین‌پوستان، زیادی صرف نظر از کارکنان، در سوپر مارکت نمی‌دیدی. مردان زیادی هم نمی‌دیدی. این هم یکی از دلایل خوشایند بودن آن‌جا بود. مجبور نبودم ادا در بیاورم. می‌توانستم خودم باشم.

آدم مردهای زیادی را نمی‌دید، اما در شعبه‌ی پیک ان پی (Pick n pay)، در توکای، مردی بود که گهگاه متوجه‌اش می‌شدم. توجه‌ام به این دلیل به آن مرد جلب میشد که او توجهی به من نداشت، شش دانگ حواسش متوجه خرید کردن بود و من این را می‌پسندیدم. از لحاظ شکل و شمایل آن چیزی نبود که به چشم اکثر مردم جذاب است. استخوانی بود، ریش داشت، عینک دسته شاخی می‌زد و صندل می‌پوشید. وصله‌ای ناجور به نظر می‌رسید، مثل یک پرنده، یکی از آن پرنده‌هایی که نمی‌توانند بپرند؛ یا مثل دانشمند حواس‌پرتی که به اشتباه از آزمایشگاهش بیرون زده. یک جور حالت به‌هم‌ریختگی و درماندگی هم داشت. حدس زدم که زنی در زندگی‌اش نیست، بعدها فهمیدم حدسم درست بوده است. چیزی که به وضوح به آن نیاز داشت کسی بود که از او مراقبت کند، یک هیپی نه چندان جوان با چند رج گردن‌بند بدلی و زیر بغل پرمو و صورت بی‌آرایش که خرید و پخت و پز و نظافت خانه را بر عهده بگیرد و احتمالاً برایش مواد مخدر هم فراهم کند. آنقدر به او نزدیک نمی‌شدم که پاهایش را وارسی کنم، اما حاضر بودم شرط ببندم که ناخن‌های پایش بلند و نامرتب‌اند.