کتاب طنزآوران جهان نمایش 34

کتاب طنزآوران جهان نمایش 34 حاوی دو نمایشنامه از کمدی‌نویس شهیر یونان باستان، آریستو فانیس، است. نمایشنامه‌ی نخست مجمع زنان و دیگری پلوتوس نام دارد. قصه‌ی مجمع زنان درمورد زنان آتنی است که قصد دارند دولت سراسر مردانه را سرنگون و اصلاحات افراطی را اعمال کنند. پلوتوس نیز درمورد مردی به نام خرِمیلوس است؛ مردی فقیر اما عادل که دغدغه‌اش بی‌عدالتی‌های رایج در اجتماع است. آریستو فانیس با زبانی طنز و هجوآمیز به مفهوم توزیع ثروت و عدالت اجتماعی پرداخته است.

درباره‌ی کتاب طنزآوران جهان نمایش 34

دو نمایشنامه‌ی مجمع زنان و پلوتوس به قلم آریستوفان یا آریستو فانیس (Aristophanes) در کتاب طنزآوران جهان نمایش 34 گردآوری شده است. آریستوفان در نمایشنامه‌ی مجمع زنان (The Assemblywomen) با زبانی هجوآمیز به سراغ جامعه و سیاست‌های آتن رفته و داستانی را تخیل کرده که در آن، زنانِ آتن دولت مردسالار را سرنگون کرده و اصلاحاتی رادیکال رقم می‌زنند. ماجرای این نمایشنامه روی پراکساگورا متمرکز است؛ زنی جسور و باذکاوت که برای تغییر چهره‌ی زنان به مردان، نقشه‌ای طراحی می‌کند و مجمع آتنی را به تصرف خود درمی‌آورند. این زنان با لباس مبدل و ریش‌های مصنوعی، اقداماتی پیشرو صورت می‌دهند، من‌جمله برابری جنسیتی، دارایی‌های گروهی و فرزندپروری مشترک. آریستوفان در این نمایشنامه، معناباختگی و هرج‌ومرج را با زبان طنز واکاوی می‌کند که از پس تلاش زن‌ها برای وضع این قوانین جدید می‌آید. آریستوفان در نمایشنامه‌ی مجمع زنان با استفاده از شوخی‌های جنسی و نیز با استفاده از استدلال ابزوردی، دولت و هنجارهای اجتماعی دوران خودش را به باد انتقاد می‌گیرد. این نمایشنامه هم هجو سیاسی است و هم نقد اجتماعی که پتانسیل برای ایجاد تغییر و معضلات اعمال چنین اصلاحاتی را بیان می‌کند.

نمایشنامه‌ی دومی که در کتاب طنزآوران جهان نمایش 34 آورده شده، پلوتوس (Plutus) نام دارد. آریستوفان در این نمایشنامه به مفهوم توزیع ثروت و عدالت اجتماعی پرداخته است. ماجرای نمایشنامه‌ی پلوتوس حول فردی فقیر اما صادق به نام خرِمیلوس می‌گردد که بی‌عدالتی‌های رایج در جامعه او را دلواپس کرده است. او برای مشورت و نصیحت گرفتن به معبد پیشگویان می‌رود و آنجا به او می‌گویند موقع خروج، دنباله‌روِ اولین نفری شود که با وی دیدار می‌کند. از قضا این فرد پلوتوس است، خداوند ثروت که نابیناست و نمی‌تواند ببیند چه کسانی لایق ثروتش هستند. خرمیلوس و غلامش، کاریون، بر آن می‌شود تا نابینایی پلوتوس را درمان کنند تا بلکه بتواند ثروتش را به‌صورت عادلانه بین همگان تقسیم کند. این دو، پلوتوس را به معبد اَسکلپیوس، خدای پزشکی، می‌برند و او در آنجا بینایی خود را بازمی‌یابد. چنان‌که پلوتوس ثروت را بر حسب شایستگی تقسیم می‌کند، واکنش‌های شخصیت‌های داستان طنزآمیز و خنده‌دار می‌شود، مانند افراد و غنی و قدرتمندی که ناگهان فقیر و تهی‌دست می‌شوند و یا همانند مسکینانی که در چشم برهم زدنی ثروتمند می‌گردند. پلوتوس به واسطه‌ی داستان‌هایی خنده‌دار و مکالماتی زیرکانه، نوک تیز انتقادش را به طرف حرص و طمع و فساد جامعه می‌گیرد و ذات بوالهوسانه‌ی توزیع ثروت را نشان می‌دهد.

وجه مشترک این دو نمایشنامه در کتاب طنزآوران جهان نمایش 34، نقد نظام سیاسی و اجتماعی به زبان طنز و هجو است که آریستوفان به خوبی از آن بهره برده و شرایط حاکم در عصر خودش را به تصویر کشیده است. آریستوفان در هر دو نمایشنامه به تغییر و تحولات اساسی نیز پرداخته: در مجمع زنان شاهد سرنگونی دولت تماماً مردانه توسط زنان هستیم و در پلوتوس می‌بینیم که خداوند ثروت بینایی‌اش را دوباره به دست می‌آورد و داستان به توزیع عادلانه‌ی ثروت می‌انجامد. در کنار این‌ها باید خاطر نشان شد که آریستوفان از شوخی‌های زننده و جنسی و موقعیت‌های مضحک و ابزورد و دیالوگ‌های زیرکانه بهره می‌جوید تا پیام خود را واضح‌تر به گوش همگان برساند.

استفاده‌ی آریستوفان از این ابزار بیانگر سبک متمایز او در نوشتن و توانایی بالایش در نگارش کمدی به‌عنوان ابزاری برای نقد اجتماعی است. شما علاقه‌مندان به این سبک اکنون می‌توانید کتاب طنزآوران جهان نمایش 34 را با ترجمه‌ی داریوش مؤدّبیان و چاپ انتشارات گویا، تهیه کنید.

کتاب طنزآوران جهان نمایش 34 برای چه کسانی مناسب است؟

اگر شما نیز از آن دسته افرادی هستید که به خواندن و یا نوشتن نمایشنامه علاقه دارید و به‌خصوص نمایشنامه‌های کلاسیک یونان باستان را دنبال می‌کنید، بی‌تردید از خواندن این اثر لذت خواهید برد.

در بخشی از کتاب طنزآوران جهان نمایش 34 می‌خوانیم

پراکساگورا: همین، شانه زدن و رشتن پشم! اما هیچ کس نباید کوچک‌ترین جای بدن ما را ببیند! وای، چه شود اگر یکی از ما، جلوی همۀ اعضای مجلس، بالاپوشش را به کنار زده و از روی سکو به پائین بجهد و چهرۀ واقعی خود را به رئیس مجلس بنمایاند؟! اما برعکس، ما باید در ردیف اول جای گیریم، در تمام مدت هم ناشناس باقی بمانیم، پوشیده در میان بالاپوش‌هایمان. با این ریش و سبیل مصنوعی بلند که بر صورت می‌چسبانیم، چه کسی ممکن است ما را بشناسد؟ مگر نه اینکه «آگیرهیوس» با ریش و سبیل عاریتی «پرونموس» توانست همه را بفریبد. او به واقع مرد هم نیست، اما اکنون بهترین موقعیت در دولت به دست آورده. بسیار خُب، امروزه همچو او باشید، برای در دست گرفتن رشتۀ امور هوشیاری به خرج دهید و شما را به پرتوی خورشید که طلوع می‌کند قسم می‌دهم. محکم باشید و متین به پیش بروید. بدانید که اگر امروز بتوانیم طرح خود را پیاده کنیم شاید کشتی توفان‌زدۀ آتن که دیگر نه توان پیشروی دارد و نه یارای بر روی آب ماندن، نجات یابد.
زن هفتم: گیریم مجمعی داشتیم از زنان، چه کسانی می‌توانند سخنگو باشند؟

پراکساگورا: خیلی ساده‌ست! مگر نه اینکه گفته‌اند بهترین سخنگویان، کسانی هستند آزاده و آزادی‌خواه. خدایان را سپاس می‌گویم که طبیعت ما نیز این چنین است.

زن ششم: نمی‌دانم، شاید مشکل ما بی‌تجربگی باشد!

پراکساگورا: درست به همین خاطر ما اینجا جمع شده‌ایم. تا تصمیم بگیریم که چه می‌خواهیم بگوئیم. پس هر یک از شما که از سخنوری چیزی می‌داند، زود سبیل و ریشش را جاسازی کند.