کتاب رسوس

کتاب رسوس، از نمایشنامه‌های نوشته‌ی اورپید است که به دلیل سبک خاص آن در واژگان و تکنیک‌های استفاده شده، قرن‌ها مورد بحث قرار گرفته است. داستان نمایشنامه، روایتی از حضور اودیسه و دیومدس در جنگ تروا است که به گونه‌ی دیگری اما با همین مضمون، در منظومه‌ی حماسی ایلیاد نیز روایت شده است.

درباره‌ی کتاب رسوس

رسوس، از آن تراژدی‌های یونان باستان است که به عنوان یکی از نمایشنامه‌های محبوب و تاثیرگذار اوریپید (Euripides) در سرتاسر جهان شناخته می‌شود. آثار اوریپید که از مهم‌ترین نویسندگان نوآور یونانی به شمار می‌رود، در زمان حیات خود با استقبال زیادی مواجه نشد. استفاده از مضامینی که در آن زمان تا حدودی ضدارزش به حساب می‌آمدند و سبک بدیعی که برای نمایشنامه‌نویسی دنبال می‌کرد، این اتفاق را رقم زده بود. با این وجود کمی بعد، به عنوان یکی از تاثیرگذارترین‌ها شناخته شد. همین استقبالی که بعد از مرگ نسبت به اوریپید شکل گرفت، باعث ماندگاری تعدادی از آثارش شد که در مقایسه با نویسندگان هم‌دوره‌اش، تعداد قابل‌توجهی‌ست. کتاب رسوس (Rhesus) از اوریپید، حاوی یکی از برترین آثار اوست که با توجه به سرود دهم ایلیاد هومر نوشته شده است. اگر از دوستداران فضاهای اسطوره‌ای، ادبیات یونان باستان و نمایشنامه‌ها باشید، از خواندن این اثر لذت خواهید برد.

داستان به جنگ تروا برمی‌گردد و از رسوس می‌گوید که پادشاه تراکیه است و برای کمک به تروایی‌ها به هکتور، پادشاه تروا می‌پیوندد. از طرفی، اودیسه و دیومدس در پی کشتن هکتور هستند، اما به سمت کشتن رسوس هدایت می‌شوند و مرگ رسوس، باعث ایجاد درگیری‌های جدیدی می‌شود. واکنش‌های تروایی‌ها به قتل رسوس، جاودانگی رسوس و بسیاری از جزئیات دیگر، مواردی هستند که در این اثر نسبت به ایلیاد به شیوه‌ی گسترده‌تری به آن‌ها پراخته شده است.

قرن‌هاست که بحث‌هایی در رابطه با این که آیا این نمایشنامه واقعاً توسط اوریپید نوشته شده یا نه، در جریان است. از سوی بسیاری از منتقدین و صاحب‌نظران ادبیات، این موضوع رد شده و از سوی بسیاری از آن‌ها تایید شده که این اثر متعلق به این نویسنده است. با این وجود، آن کفه‌ی ترازو که صاحب اثر را اوریپید می‌داند، سنگین‌تر است. این نویسنده‌ی مطرح که از برجسته‌ترین تراژدی‌نویسان عصر خود وبه طوری کلی، از برجسته‌ترین‌های ادبیات یونان باستان شناخته می‌شود، به قدری تاثیرگذار بوده که گفته می‌شود بعد از او، دوران طلایی تراژدی رو به پایان رفت. از جایی به بعد، شاخه‌ی دیگری از درام، یعنی کمدی، به جای تراژدی محبوبیت پیدا کرد و تاریخ تئاتر اروپا، رشد کمدی سنتی یونان را مدیون اوریپید می‌داند.

رسوس که به عنوان یکی از 10 نمایشنامه‌ی برتر اوریپید شناخته می‌شود، توسط غلامرضا شهبازی به فارسی برگردانده شده و به کوشش نشر بیدگل به چاپ رسیده و در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفته است.

کتاب رسوس برای چه کسانی مناسب است؟

مطالعه‌ی این اثر را به طرفداران ادبیات یونان باستان و دوستداران تئاتر و نمایشنامه‌ها پیشنهاد می‌کنیم.

در بخشی از کتاب رسوس می‌خوانیم

«پسر پاکزاد فریشته‌ی الهامِ نغمه‌ها و استریمون، رود تراکیه!

هماره جز سخن راست بر زبانم نیست. من مردی دورو نیستم.

تو باید خیلی پیش از این بدین‌جا می‌آمدی و با تمامی توانت برای تروا می‌جنگیدی و نمی‌گذاشتی تا زوبین‌های آرگوسی ویرانش سازد.

و نه، نمی‌توانی بهانه بیاوری که از تو نخواسته‌اند که بیایی و برای همین زودتر به دیدار یارانت نیامدی تا به گاه نیازمندی یاری‌شان دهی!

ما فرستادگان بسیار و گروه‌هایی از پیران را سوی تو روانه کردیم تا بیایی و پشتیبان شهرمان باشی. ما حتی پیشکش‌های گران‌بهایی را که مایه‌ی سرفرازی‌اند برایت فرستادیم!

اما تو! حتی با اینکه با ما از یک تباری، یکی بربر از نژاد بربرها، با ما پیمان شکستی!

آری، تو با دیر آمدن‌هایت ما را به یونانیان فروختی!

آیا این من نبودم که تو را پادشاه بزرگ تراکیه کردم، همان کسی که اکنون هستی؟

اگر خودم را در برابر سپرهای دلیرترین مردان تراکیه نینداخته بودم و اگر رده‌های آنان را پیرامون کارمانیون19 در سرزمین مردمان پایونیا 20 درهم‌نشکسته بودم، تو هنوز یکی از سرکردگان خُرد ایشان بودی!

این من بودم که تو را راهبر آن مردم کردم و این من بودم که ایشان را به تو سپردم تا شهروندان تو باشند.

و تو؟ آن کار را چگونه تلافی کردی؟

نادیده‌اش گرفتی، به‌جای سپاسگزاری از ما، از زیر بار یاری دادن به دوستانت شانه خالی کردی تا اینکه دیر شد و روزهای سخت سپری گشت.»