کتاب فرو افتادگان

کتاب فرو افتادگان نوشته‌ی ماکسیم گورکی، درباره‌ی داستان زندگی زوج کارگر و فقیری است که در زیرزمین آپارتمانی کثیف و نمور زندگی می‌کنند. گریگوری و ماترنا در شرایط بسیار سختی روزگار می‌گذرانند؛ بچه ندارند، معمولاً با هم نمی‌سازند و کارشان به کتک‌کاری می‌کشد. زندگی آن‌ها بیهوده و یکنواخت طی می‌شود تا اینکه روزی دانشجویی به محلشان می‌آید و از شیوع بیماری وبا می‌گوید. از این لحظه به بعد، این زوج و شیوه‌ی زندگی‌شان هم برای همیشه تغییر می‌کند!

درباره‌ی کتاب فرو افتادگان

گریگوری آرلوو و همسرش ماترنا زندگی فقیرانه‌ای دارند. آن‌ها در زیرزمین آپارتمانی کثیف زندگی می‌کنند. چهار سالی است که با هم ازدواج کرده‌اند ولی هنوز بچه‌ای ندارند. بااینکه اشتیاق زیادی به این موضوع دارند و بارها تلاش کرده‌اند ولی هر بار فرزندشان ازدست‌رفته. رابطه‌ی آن‌ها در ابتدا بسیار شاد و عاشقانه بود. آرلوو جوانی خوش‌تیپ و گرم بود و ماترنا زنی زیبا. اما رابطه‌ی پرشور آن‌ها کم‌کم سرد و به زندگی یکنواختی تبدیل شد. حالا آن‌ها زندگی روزمره و بیهوده‌ای دارند. صبح‌ها چای می‌نوشند، بعد با هم شروع به کار می‌کنند، بعضی وقت‌ها در حین کار آواز می‌خوانند، و هرازچندگاه هم با دعوایشان می‌شود و کارشان به کتک‌کاری می‌کشد. گریگوری همیشه ماترنا را به‌سختی کتک می‌زند و بعد به میخانه می‌رود. شب هم مست و خراب بازمی‌گردد. درحالی‌که ماترنای خون‌آلود و رنجور در کوچه منتظر اوست تا کمکش کند به خانه برود. زندگی آن‌ها به همین نحو طی می‌شود تا اینکه روزی دانشجویی از شهر دیگر به محل آن‌ها می‌آید. دانشجو از بیماری واگیردار و خطرناک وبا می‌گوید که می‌تواند جان همه را به خطر اندازد. او به آن‌ها یاد می‌دهد که چطور نظافت را بیشتر رعایت کنند تا احتمال ابتلا به آن را کاهش دهند. اما فردای همان روز، همسایه و دوست صمیمی گریگوری بر اثر این بیماری می‌میرد. این اتفاق زندگی او را هم‌ تغییر می‌دهد...

داستان فرو افتادگان (The Orloff Couple) ازجمله رمان‌های کوتاه ماکسیم گورکی (Maksim Gorky) به‌حساب می‌آید. او این داستان را در سال 1897 منتشر کرده. گورکی در این قصه هم فضای رئالیستی و سوسیالیستی همیشگی خود را دارد و به آن پایبند است. کورگی در کتاب فرو افتادگان زندگی زوجی فقیر را روایت می‌کند که بیشتر وقتشان را به دعوا و مرافعه می‌گذرانند. رابطه‌ی گریگوری و ماترنا پرتنش است؛ همدیگر را دوست دارند ولی به خاطر مقتضیات زندگی‌شان نمی‌توانند به آرامش برسند. اما وبا، در کنار مرگبار بودنش، این فرصت را می‌دهد که تغییر کنند. گریگوری به آسایشگاه بیماران وبا می‌رود تا به پزشکان کمک کنند. حضور در این محیط نگاه او را نسبت‌به زندگی عوض می‌کند؛ بیشتر به مرگمی‌اندیشد، متوجه نابرابری‌های اجتماعی می‌شود و برای اولین بار از خود می‌پرسد چرا باید این‌گونه زندگی کند؟!

ماکسیم گورکی به‌خوبی سیر تحول شخصیت آرلوو را ترسیم می‌کند. این مسأله فقط مربوط به مرد نیست، بلکه ماترنا هم به بلوغ می‌رسد. ماترنا در پی همسرش، به آسایشگاه می‌رود تا به او در رسیدگی به بیماران کمک کند. او در مواجهه با این وضعیت، به هویتش پی می‌برد و ارزشش را بیشتر درک می‌کند. او همچنان همسرش را دوست دارد ولی می‌فهمد که نباید وضعیت زندگی‌اش این‌طور باشد و گریگوری حق ندارد با او این‌گونه برخورد کند.

در داستان فرو افتادگان، وبا استعاره‌ای از بیداری اجتماعی است. ماکسیم گورکی به‌خوبی وضعیت اقشار فرودست و حاشیه‌ای را به تصویر می‌کشد و نشان می‌دهد که چطور ناعادلانه قربانی فقر می‌شوند. وبا اما با تمام مشکلاتی که دارد، به آن‌ها آگاهی می‌بخشد و کمک می‌کند قدرتشان را درک کنند. در داستان گورکی مرگ همسایگان، مخصوصاً پسربچه‌ی کارگر کفش‌دوز، آرلوو را عمیقاً تکان می‌دهد، به خود می‌آورد و باعث می‌شود پرسش‌هایی فلسفی و عمیق‌تر برایش مطرح شود. اینکه چرا نباید زندگی بهتری داشته باشند. او و ماترنا درنهایت از همین بیمار کمک می‌گیرند تا به اوضاعشان سروسامان بدهند.

داستان فرو افتادگان را سعید نفیسی، ادیب بزرگ ایرانی ترجمه کرده و نشر ارس آن را به چاپ رسانده است.

اقتباس سینمایی از کتاب فرو افتادگان

در سال 1978 مارک دانسکوی این کتاب را دست‌مایه‌ی اقتباس قرار داد و یک فیلم سینمایی با نام «Suprugi Orlovy» را از روی آن ساخت. در این درام نینا روسلانووا و آناتولی سیمینوف بازی می‌کردند.

کتاب فرو افتادگان برای چه کسانی مناسب است؟

مطالعه‌ی این کتاب به دوستداران ادبیات روسیه و علاقه‌مندان به ژانر رئالیسم اجتماعی پیشنهاد می‌شود.

در بخشی از کتاب فرو افتادگان می‌خوانیم

هر روز کار مانند همان روز اول پررفت‌وآمد و پرجنب‌وجوش بود، اما گریگوری به همان‌ اندازه خسته نمی‌شد، زیرا که هر روز نیروی خود را آرام‌تر به کار می‌برد. یاد گرفت بوی داروها را بشناسد و بوی اتر سولفوریک را که تا می‌توانست محرمانه با لذت استنشاق می‌کرد در درجه‌ی دیگر قرار داد، زیرا متوجه شده بود که استنشاق اتر به همان‌ اندازه اثر گوارا دارد که یک گیلاس کوچک عرق. هنوز نشنیده دستورهای پزشکان را می‌فهمید، همیشه مهربان و شیرین‌زبان بود، می‌توانست سر بیماران را گرم بکند، پزشکان و دانشجویان بیش‌ از پیش از او خوششان می‌آمد و به این ترتیب در اثر همه‌ی تأثرات دسته‌جمعی وضع تازه‌ی زندگی‌اش حالت روحی شگفت و پرشوری در وجود او توسعه یافت. و حرصی در او پیدا شد که چنان کاری بکند که توجه همه را به وجود خود جلب کند، همه با تعجب بسیار ناگزیر شوند شخصیت او را که تا آن‌ اندازه در نظر او بلند بود حق او بدانند. این یک جاه‌طلب خاصی از جانب مردی بود که ناگهان خود را به چنین حالی دیده بود و چنان برای او تازگی داشت مثل این‌که هنوز کاملاً مطمئن از خود نیست. می‌خواست آن را به وسیله‌ی چیزی در نظر خود و دیگران ثابت بکند: این آن جاه‌طلبی بود که اندک‌ اندک تبدیل به عطشی می‌شد که جسارت‌های کریمانه‌ای را به پایان برساند.

آرلوو که‌ این تمایل وی را تحریک کرده بود هر گونه زورآزمایی خطرناک را می‌کرد؛ مثلاً به تنهایی و بی‌آن‌که منتظر کمک رفیقان خود بشود، با رنج بسیار بیمار تنومندی را از تخت‌خوابش به حمام می‌کشد، از کثیف‌ترین بیماران پرستاری می‌کرد، مثل این بود که با یک نوع تهور تحریک‌آمیزی با امکان سرایت بیماری و مردگان با یک قسم سادگی که گاهی به نظر مشکوک می‌آمد روبه‌رو می‌شود. اما همه‌ی این کارها او را دلخوش نمی‌کرد؛ میل داشت کار بالاتر از این بکند؛ این تمایل همیشه در‌ اندرون وی توسعه می‌یافت، آزارش می‌داد، و سرانجام او را گرفتار پریشانی می‌کرد. آن ‌وقت دل خود را پیش زنش باز می‌کرد، زیرا کس دیگری را نداشت که با او این کار را بکند.