کتاب گل یاس و عکس خانوادگی: مجموعه نمایشنامه‌های محمود استادمحمد - جلد سوم

در کتاب گل یاس و عکس خانوادگی مخاطب دو اثر نمایشی درخشان از محمود استادمحمد، درام‌نویس برجسته‌ی ایرانی خواهید بود. این دو اثر که همچون دیگر نوشته‌های مؤلف، تمی اجتماعی دارند، از جمله عناوین برجسته‌ی کارنامه‌ی ادبی استادمحمد به شمار می‌روند.

درباره کتاب گل یاس و عکس خانوادگی

محمود استادمحمد یکی از بزرگان ادبیات نمایشی ایران به شمار می‌رود. او، در کنار عباس نعلبندیان، یکی از معدود درام‌نویسان فارسی‌زبانی بود که در نگارش آثار نمایشی خویش، ضمن توجه به امکاناتِ ادبی و هنریِ نهفته در فرهنگ و ادبیات ایران، به گرایش‌های هنریِ مدرن در تئاتر روز دنیا نیز توجه داشت. نتیجه‌ی این توجهِ توأمان و دوگانه، آثاری خواندنی بود که اجرای آن‌ها بر صحنه‌های تئاتر ایران، روحی تازه به کالبد نمایش در مملکت ما دمید.

کتاب گل یاس و عکس خانوادگی، چنان‌که عنوان آن بیانگر است، از دو نمایشنامه‌ی کوتاه تشکیل شده: نمایشنامه‌ی نخست «گل یاس»، و نمایشنامه‌ی دوم «عکس خانوادگی» نام دارد. این دو نمایشنامه جایگاهی برجسته در کارنامه‌ی ادبی استادمحمد دارند، و به زعم اغلب صاحب‌نظران از جمله آثار برجسته‌ی وی به شمار می‌روند. هر دو نمایشنامه تمی اجتماعی دارند و پیشتر در ایران بر روی صحنه رفته‌اند. نمایشنامه‌ی گل یاس درباره‌ی شخصیتی به نام علی‌ آهنگر است؛ مردی تنها و منزوی که به سبب هیئت بدترکیب و ظاهر ناخوشایندی که دارد، از سوی اطرافیان و همسایگان با بی‌مهری‌های بسیاری روبه‌رو می‌شود، چنان‌که به ناچار به کنج تنهایی خود می‌خزد...

درباره مجموعه نمایشنامه‌های محمود استادمحمد

مجموعه نمایشنامه‌های محمود استادمحمد شامل تمام آثار برجسته‌ی نمایشی محمود استادمحمد، درام‌نویس نامدار ایرانی است، که به همت نشر چشمه به طبع رسیده و در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفته است. این مجموعه از هفده اثرِ نمایشی تشکیل شده، که ذیل هفت مجلد با اسامی پیش رو به انتشار رسیده‌اند:

• آسید کاظم و تیغ و ترنا
• تهرن و خونیان و خوزیان
• کافه مک ادم و آخرین بازی
• گل یاس و عکس خانوادگی
• سید دلبر، چلچراغ، سرمه و دیوان‌ تئاترال
• سپنج رنج و شکنج، دقیانوس امپراتور سرزمین افسوس
• شب بیست و یکم، قصص‌القصر و آن‌ها ماموران اعدام هستند

کتاب گل یاس و عکس خانوادگی مناسب چه کسانی است؟

علاقه‌مندان به درام‌های اجتماعی و دوست‌داران آثار نمایشیِ فارسی‌زبان، دو گروه از مخاطبین اصلی کتاب گل یاس و عکس خانوادگی از محمود استادمحمد به شمار می‌روند.

با محمود استادمحمد بیشتر آشنا شویم

محمود استادمحمد (Mahmoud Ostad Mohammad) در سوم آبان سال 1329 در محله‌ی دروازه دولاب تهران دیده به جهان گشود و در مرداد سال 1392 بر اثر ابتلا به سرطان کبد در شهر تهران روی در نقاب خاک کشید. او نمایشنامه‌نویسی توانا، کارگردانی برجسته و بازیگری سرشناس بود. فعالیت هنری استادمحمد با عضویت در آتلیه‌ی تئاتر به طور جدی آغاز شد. آشنایی نزدیک با نصرت رحمانی و عباس نعلبندیان در سنین نوجوانی، تأثیری به‌سزا در شکل‌گیریِ گرایشات والای هنری در وی داشت. محمود استادمحمد بخش قابل توجهی از ایام عمر خود را در مهاجرت سپری کرد. او همسر آهو خردمند، بازیگر سرشناس تئاترهای ایران بود. از محمود استادمحمد آثار خواندنی بسیاری به یادگار باقی مانده است. از آن جمله می‌توان به عناوینی چون «سیری محتوم»، «دقیانوس امپراتور شهر افسوس»، «چهل پله تا مرگ»، «آنها مأمور اعدام خود هستند»، «خونیان و خوزیان»، «گل یاس» و «عکس خانوادگی» اشاره کرد.

در بخشی از کتاب گل یاس و عکس خانوادگی: مجموعه نمایشنامه‌های محمود استادمحمد - جلد سوم می‌خوانیم

شکوه‌خانم: من اسمشو از راوی نپرسیدم تواَم از من نپرس، ولی گفتم از قول من به اون بگو اولاً که هر کی به کسی بُهتونِ ناحق می‌زنه، اول فوت کنه تو یخه‌ی خودش، این اولندش. ثانیاً همه‌تون می‌دونین که شکر خدا گلی، رو اصل داداشش خواستگاراییو جواب کرده که پرویزِ خانم‌مهندس انگشت‌کوچیکه‌شونم حساب نمی‌شه... ثالثاً خیر از جوونیش نبینه که عمراً واسه کسی جادو و جنبل کرده باشه، ولی اگه قرار بود من برم سراغ رمال... باید به‌ش می‌گفتم یه کاری کن که زبونِ گلی بسته بشه و پرویزو قبول کنه... چون پرویز، چرخ خانم‌مهندسو چنبر کرده که الّاوبلّا من گلیو می‌خوام... گلی که از روز اول گفته نه و هنوزم می‌گه نه، من بدون داداشم پا تو خونه‌ی شوهر نمی‌ذارم اگه منو می‌خوان باید داداشمم بخوان.

گلی: [پروای شنیدن علی را دارد] شکوه‌خانم... علی تو آشپز خونه‌ستا.

شکوه‌خانم: اون طفل معصوم به این کارا کاری نداره.

گلی: چرا... همچین که صحبت خانم‌مهندس و خواستگاری می‌شه... هر جا باشه گوش وامیسه.

شکوه‌خانم: بمیرم واسه‌ش... طفلک می‌ترسه، چون هر کسی می‌آد سراغ تو اول می‌گه باید داداشتو بذاری آسایشگاه، این مادرمُرده‌اَم می‌ترسه که...

گلی: اصلاً حرفشم نزن.

شکوه‌خانم: حقم داره... اول خدا و دوم تو... بعد از تو هیچ‌کس... این تو دنیا به ‌غیر از تو، کیو داره؟ اگه نباشی به کی پناه ببره؟ کجا مسکن و مأوا کنه؟ با کی سلوک کنه؟ نور به قبرش بباره، بعد از پدر خدابیامرزت، وقتی مادرت افتاد تو رخت‌خواب مریضی و فهمید که اونم رفتنیه، دَم‌دمای مُردنش به من گفت: زبونم غلغله‌ی کرم بشه اگه بخوام لب به شک باز کنم، حالا که حکمت خدا به رفتن من حکم کرده، می‌رم ولی بعد از من علی بی‌سروسامون می‌شه، آواره‌ی کوچه‌و‌خیابون می‌شه، بچه‌م خوار و زبون می‌شه. خاک براش خبر ببره، البته ما مُردیم و اونا زنده، الان اون خدابیامرز به همه‌چی آگاهه... داره می‌بینه که تو به خاطر علی چه‌جوری داری لگد می‌زنی به بخت و اقبال خودت، ولی مادرجون اصلاً غصه‌شو نخور... رضای اون، رضایت خداست. رضایت خدا هم بخت هر دو دنیاست.