کتاب جهان پیدا، حکمت پنهان

کتاب جهان پیدا، حکمت پنهان نوشته‌ی امین اصلانی، به مسئله‌ی خلقت، انسان کامل، روح، ممکن و وجود و ... از منظر فلسفی و هستی‌شناسی می‌پردازد و در این زمینه دیدگاه‌های فیلسوفان مشرق زمین و مسلمان از جمله ابن عربی را مطرح می‌کند.

درباره‌ی کتاب جهان پیدا، حکمت پنهان:

کتاب جهان پیدا، حکمت پنهان (Exoteric world, Esoteric wisdom) از گیهان‌شناسی هرمسی شروع می‌شود که بر مبنای شیوه‌ی قیاس تطبیقی بین عالم کبیر و صغیر بنا شده است.

فصل اول کتاب، از چشم‌انداز هرمسی‌گری به جهان و انسان نظر می‌کند. سپس تفکر هرمسی با مابعدالطبیعه اسلامی ‌را مورد مقایسه قرار می‌دهد. فصل دوم به بحث درباره‌ی وجود خداوند و نسبت دیالکتیکی ظاهر و باطن در وجود او می‌پردازد.

در فصل سوم بحث ممکن و موجود یعنی مسأله تجلی موجودات و ممکنات، از اصل اعلی در فلسفه اسلامی ‌بیان می‌شود که به نوعی دیدگاه‌های ابن‌عربی را در بر می‌گیرد. فصل چهارم درباره‌ی خلقت است به معنای آفرینش اولین مخلوق از دیدگاه قرآن.

فصل پنجم، اختصاص به روح دارد و نحوه‌ی خلقت آن، مفهوم روح و عقل اول، مقایسه روح با مقام عیسی و جایگاه روح در سلسله مراتب و درجات هستی. فصل ششم در مورد اعیان ثابته یا صور مثالی در این سلسله مراتب وجود صحبت می‌کند.

در فصل هفتم مفاهیمی‌ که در فصل‌های گذشته مورد بحث قرار گرفت، در فلسفه مشرقی، از دیدگاه ابن‌سینا تا مشرقیونی که به دنبال او می‌آیند، به خصوص اندیشه فلسفی و گیهان‌شناختی سهروردی مطرح می‌شود.

فصل هشتم، به شرح خلقت نزد هندوان، به ارائه‌ی آیین‌های گوناگون در تاریخ فلسفه یزدان‌شناختی هندو می‌پردازد، چه راست‌کیشان هندوگرو چه دگرکیشان اندیشه هندو، همچون جینه‌گری و بودایی‌گری در هند، در مقابل اندیشه‌های برآمده از حکمت بودایی.

فصل نهم درباره‌ی دیدگاه‌های پاراکلسوس، طبیب و فیلسوف مسیحی قرن شانزدهم است که می‌توان تفکرات او را به نوعی تلفیقی از اندیشه‌گری شرق و غرب دانست. فصل دهم، در مورد انسان و جایگاه او در سلسله مراتب وجود است، یعنی تجلی ذات الهی در گیهان‌شناسی باطنی.

کتاب جهان پیدا، حکمت پنهان برای چه کسانی مناسب است؟

اگر به مطالعه‌ی متون فلسفی علاقه‌مند هستید، کتاب جهان پیدا، حکمت پنهان برای شماست.

در بخشی از کتاب جهان پیدا، حکمت پنهان می‌خوانیم:

اصل الهی خود را نه تنها چون عالم متجلی می‌سازد بل در درون عالم ظهور می‌یابد والا هیچ محل ارجاعی در نسبت با لایتناهی در دست نمی‌بود: گیهان بالضروره در درون خود مشتمل است بر تجلیاتی که به‌طریق وجود خود آن‌ها را متجلی می‌سازد. دیالکتیک میان خالق و مخلوق یا اصل و تجلی، در خودِ خلقت انعکاس می‌یابد، و به دلیل یکگونی و یا همگنی واقعیت؛ این بدان معنا نیست که بتوان، نسبت و تناسبی میان بیکران و کرانمند یا متناهی و نامتناهی حتی در سطح انعکاسات آن یکی در دیگری، به‌دست داد. پس متعاقباً، تجلی اصل را در نقطه‌ای تعریف‌پذیر نمی‌توان گنجاند و یا مستقر ساخت. همین است که ضرورتاً می‌باید میان "تجلیِ اصل" و "اصل متجلی" لااقل به‌طریق لغت تمایز قائل شد، بنابر آن‌که سنگینی سوی تجلی باشد یا سوی اصل. و از همین خاطر است که در عالم همیشه نقطه التقای امر الهی و امر انسانی میان این قطبیت که ذکر شد در نوسان است.

این همان تفاوتی است که میان دوایر متحدالمرکز می‌توان دید که یک مرکز را بازمی‌تاباند و هر شعاعی بدان می‌رسد. فریتهوف شوئون متذکر می‌شود که در نسبت میان امر الهی و امر زمینی، این نوسان میان فردید مابعدالطبیعی (یعنی از دیدی هویت‌شناختی و نه مادی)، و فردید گیهان‌شناختی (یعنی از دیدی قیاسی یا به‌طریق توازی نمادشناختی) همیشه وجود داشته است؛ تفاوت در اینجاست. به دلیل تنافر و تقابلی که میان این دو قطب هست، اتصال و انطباق میان دو امر الهی و انسانی، چون سرّی است گنگ که گره آن آسان گشوده نمی‌شود. حوزه گیهان‌شناختی که حوزه‌ای قیاسی است، کثرت دهنده و موجد انفصال است ولی به‌طوری همرو و موازی؛ در مقابل حوزه مابعدالطبیعی، که هویت‌شناختی یعنی بر پایه هوهویت است، وحدت دهنده است و موجد اتحاد و اتصال دو امر لاهوتی و ناسوتی.