کتاب روابط جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی از ابتدای هزاره سوم (از رقابت تا واگرایی) نوشتهی رحمان نجفی سیار، با مدنظر قرار دادن جنبههای مختلف روابط ایران و عربستان، هم در سطح نظری و هم در سطح عملیاتی، روابط پیچیده و مناسبات رقابتآمیز دو کشور را از ابتدای هزاره سوم میلادی بررسی و تبیین میکند.
جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی دو بازیگر عمده منطقه خاورمیانه محسوب میشوند که به دلایل ژئوپلیتیکی، ژئواستراتژیکی و ژئوکالچری نقش مهمی در معادلات قدرت در منطقه و نظام بینالملل دارند. جمهوری اسلامی ایران با 1.648.195 کیلومتر مربع مساحت و حدود 80 میلیون نفر جمعیت در شمار کشورهای بزرگ منطقه محسوب میشود.
ایران ضمن اینکه به واسطه اشراف بر تنگه هرمز در دستیابی به منابع نفتی و گازی منطقه خاورمیانه نقش حیاتی دارد، دومین ذخایر اثباتشده گاز و چهارمین ذخایر اثباتشده نفتی جهان را نیز داراست و از نظر جغرافیایی نیز در میانه منطقه خاورمیانه، دریای خزر و خلیجفارس قرار دارد. از نظر موضعگیری سیاسی نیز جمهوری اسلامی ایران بهعنوان رهبر محور «مقاومت و سازشناپذیری» در منطقه به شمار میآید.
در بخشی از کتاب روابط جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی از ابتدای هزاره سوم (از رقابت تا واگرایی) میخوانیم:
بر اساس واقعگرایی نوکلاسیک، سیاست خارجی عربستان بهعنوان متغیر وابسته، متأثر از مجموعهای منابع اصول در سطح داخلی و خارجی (بهعنوان متغیر مستقل) است. عوامل خارجی (سیستمی) شامل ساختارها و دگرگونیهای محیط بینالمللی و منطقهای بهعنوان متغیر مستقل و عناصر داخلی یا ویژگیهای یک دولت بهعنوان متغیرهای میانجی در شکلدهی به سیاست خارجی محسوب میشوند. پرداختن به منابع سیاست خارجی عربستان در اینجا به چند دلیل اهمیت دارد؛ نخست اینکه، عربستان با داشتن گسترهای از منابع و اصول سیاست خارجی در سطوح ملی و فروملی، یکی از مهمترین و تأثیرگذارترین بازیگران خاورمیانه و جهان عرب محسوب میشود؛ به گونهای هماکنون در کانون کنشهای سیاسی منطقه قرار گرفته است.
دوم، عربستان سعودی با تأثیرپذیری از برخی منابع و اصول متعارض با منابع سیاست خارجی ایران، بهنوعی در کانون رقابتهای منطقهای با جمهوری اسلامی قرار گرفته است و در این زمینه، اختلافهای مهمی بین دو کشور در حوزهها و بحرانهای مختلف منطقهای شکل گرفته است. در ادامه نظر به اهمیت موضوع، ابتدا عوامل و عناصر داخلی سیاست خارجی عربستان و سپس ساختارها و دگرگونیهای منطقهای و بینالمللی بهعنوان منابع و مؤلفههای خارجی سیاست خارجی عربستان بررسی میشود.
بله

















