کتاب نبرد سایه‌ها

کتاب نبرد سایه‌ها به قلم هیلاری کلینتون و زلمای خلیل زاد و هنری کسینجر، روایتگر خاطرات این نویسندگان درباره‌ی ایران است و برای کسانی که به حوزه ایران می‌پردازند بسیار مفید است.

یکی از ویژگی‌های مورد پسند سیاست‌مداران، این است که خاطرات دوران خدمت خود را در دولت‌های مختلف نگارش می‌کنند و این کار را نوعی وظیفه می‌دانند که در قبال سیاست‌مداران نسل حاضر و بعدی باید انجام دهند.

همین سنت خاطره‌نویسی برای علاقه‌مندان به این موضوع سبب می‌شود تا با دیدگاهی دقیق‌تر به ماجراهای رخ داده در فضای بین‌الملل نگاه کنند. اگر این خاطرات نباشد هم گاهی نکات دست اول و گفته نشده‌ای منتشر می‌شود که می‌توان از آن به عنوان کلیدی برای معماهای حل نشده رویدادها استفاده کرد.

بخش زیادی از خاطرات مقامات آمریکایی که در چند سال اخیر منتشر شده گاه به صورت مجزا و گاه به صورت غیر مجزا ایران را تحت پوشش قرار داده و مسائل آن را مورد بررسی قرار داده است. مثلا در یک فصل از کتاب خاطرات هیلاری کلینتون (Hillary Rodham Clinton) وزیر خارجه اسبق آمریکا و همچنین فصلی از کتاب هنری کیسینجر (Henry Kissinger) و زلمای خلیل‌زاد (Zalmay Khalilzad) نماینده پیشین ایالات متحده آمریکا که به بررسی جزئیات بخشی از مهم‌ترین مسائل منطقه خاورمیانه می‌پردازد، به مطالعه موضوع ایران اختصاص داده شده است.

در بخشی از کتاب نبرد سایه‌ها می‌خوانیم:

من از هر فرصتی که به دست آوردم، برای پر رنگ کردن نقش اعراب سنی در میان بازیگران منطقه استفاده کردم. در حالیکه واشنگتن پیشنهاد «عبدالله گل» وزیر خارجه ترکیه برای جلسه میان مقامات آمریکا و اعراب سنی عراق را رد کرد، من این پیشنهاد را مغتنم شمردم. من با گل تماس گرفتم و گفتم اگر این دیدار را ترتیب دهد من در آن شرکت خواهم کرد. او از اینکه من منتظر پاسخ مثبت از واشنگتن نمی‌مانم جا خورد.

او این فرصت را مغتنم شمرد و تلاش‌های ما نیز درنهایت باعث شد سنی‌های عراقی حزب اسلامی عراق، به فرآیند سیاسی بپیوندند. من در به چالش کشاندن سوریه و ایران توفیق کم‌تری داشتم. سوریه نه‌تنها محیطی امن برای اعراب شورشی فراهم کرده بود، بلکه اجازه داده بود جمعی از جنگجوهای خارجی از سرزمین‌های این کشور عبور کنند. در سال 2005 این مسئله را با واشنگتن مطرح کردم.

پیشنهاد من دادن اولتیماتوم به دمشق بود که اگر دمشق این مسیر را نبندد، آمریکا فرودگاه‌ها را تعطیل و بزرگراه‌های این کشور را نابود خواهد کرد. واشنگتن پس از مدت کوتاهی این مسئله را رد کرد چرا که معتقد بود شورشیان در نهایت راهی دیگر پیدا خواهند پیدا کرد. من درخواست استراتژی‌های جایگزین درباره سوریه را ارائه دادم که هیچ‌کدام پذیرفته نشد.

شبه نظامیان حامی ایران در همین زمان به نیروهای ائتلاف حمله می‌کردند. راکت‌ها و خمپاره‌ها، بی‌وقفه از سوی مناطق تحت تسلط سپاه مهدی و سازمان بدر به سوی منطقه سبز بغداد شلیک می‌شد.

همراه با ژنرال کیسی ما خلاصه‌ای از رفتارهای ایران را به مالکی، طالبانی و جعفری دادیم. آن‌ها این مسائل را با ایران مطرح کردند، اما تغییری پدید نیامد. به نظر من ایران می‌خواست اعراب سنی را به گونه‌ای رام کند که دیگر شورش نکنند.