بله
کتاب صفر تا صد مصاحبه در فیلم مستند نوشته محمد دیماسی، تمام زیر و بم‌های تهیه و کارگردانی یک فیلم مستند و مصاحبه تلویزیونی را به شما می‌گوید. همچنین نحوه روش‌شناسی یک مصاحبه را آموزش می‌دهد.
در زمان قدیم اغلب مستندسازان به علل گوناگون نسبت به مصاحبه دیدگاهی منفی داشتند. یکی از علت‌های مهم و اصلی این نکته بود که مصاحبه را دارای زیبایی‌های هنری نمی‌دیدند و اصطلاح کله‌های سخنگو را درباره آن به کار می‌بردند.
در دنیای امروز یکی از ابزارهای مهمی که هنگام روایت در حوزه مستندسازی از آن استفاده می‌کنند، مصاحبه است. ضرورت و اهمیت مصاحبه، عدم توجه به بعضی از نکته‌های مهم و اشتباهاتی که در حین کار صورت می‌گیرد موجب شد تا محمد دیماسی در این کتاب فنون و تکنیک‌های درست هنگام اجرای مصاحبه تصویری را مطرح کند.
در این کتاب روش‌هایی برای انجام یک مصاحبه خوب برای فیلم مستند ارائه شده است. این اثر به هنر مستندسازی و مهارت مصاحبه در مطبوعات می‌پردازد. علاوه بر ذکر نکات فنی و نظری در مورد مصاحبه، دیماسی به بیان چندین نکته اخلاقی در حین کار نیز پرداخته است.
کتاب حاضر دو شاخصه بسیار مهم دارد. یکی اینکه بسیار کاربردی است و دیگر اینکه در نوع خود منحصر به فرد است. اثر کاربردی‌ای محسوب می‌شود چرا که نکته‌های ریز و درشت ضبط مصاحبه را بیان کرده است و منحصر به فرد به شمار می‌رود زیرا تمام مراحل نحوه انجام دادن مصاحبه را به صورت گام به گام مطرح کرده، مباحث جدید را ارائه داده و تمامی مسائل را به تفکیک تخصص و مسئولیت هر فرد عنوان کرده است.
فصل‌ها پس از فصل شناخت مصاحبه، به سه بخش پیش از مصاحبه، حین مصاحبه و پس از مصاحبه تقسیم می‌شوند که به مسئولیت‌های افراد مؤثر در مصاحبه می‌پردازد. منظور از دسته‌بندی‌های انجام شده این نیست که مثلاً کارگردان پیش از مصاحبه هیچ نقشی ایفا نمی‌کند یا مسئولیتی بر عهده ندارد، بلکه صرفاً به این دلیل است که کارگردان بخش اعظم و مهم کار خود را در مرحله‌ی ضبط و حین مصاحبه انجام می‌دهد. این مثال برای دیگر مسئولیت‌ها هم صدق می‌کند و آن‌ها را نیز در بر می‌گیرد. نکته‌ی دیگر اینکه افرادی که در ضبط یک مصاحبه نقش ایفا می‌کنند باید با کل فرایند مصاحبه آشنا باشند؛ بنابراین توصیه می‌شود که علاوه بر بخش مربوط به مسئولیت خود، دیگر بخش‌های کتاب را نیز مطالعه و بررسی کنید.
در بخشی از کتاب صفر تا صد مصاحبه در فیلم مستند می‌خوانیم:
توضیحات و توجیهات اولیه به مصاحبه‌شونده همیشه دو اثر مثبت دارد؛ یکی اینکه به بهتر شدن مصاحبه کمک شایانی می‌کند و دیگر اینکه به عوامل تولید زمان می‌دهد تا برای ضبط مصاحبه آماده شوند. البته این موضوع در مصاحبه‌های میدانی کمتر صدق می‌کند. با مصاحبه‌شونده صحبت کنید و او را برای قرار گرفتن در فضای مصاحبه آماده کنید و تا حد امکان به سؤالات و ابهامات او پاسخ دهید. همچنین، سعی کنید علاقه و کنجکاوی خود را به موضوع برای او ثابت کنید تا به صحبت با شما ترغیب شود.
در صورت لزوم، حتماً به مصاحبه‌شونده تذکر دهید مطالب خود را به «زمان و مکان» خاصی اختصاص ندهد؛ مگر در مواردی که مستند برای مناسبت خاصی ساخته می‌شود و در طول صحبت‌های خود «به طور صریح» مصاحبه‌کننده را مخاطب قرار ندهد؛ مگر اینکه عمدی وجود داشته باشد.
از مصاحبه‌شونده بخواهید ریتم و ضرباهنگ صحبت‌های خود را تنظیم کند و همچنین سعی کند جملات را هم به سؤال شما و هم به یکدیگر نچسباند؛ یعنی کامل‌کنندۀ جملات از پیش تعیین شدۀ شما نباشد و خودش آن‌ها را طراحی کند و همچنین آن‌ها را یکی‌یکی و مجزا بیان کند. این کار باعث می‌شود شما موقع تدوین برای برش صحبت‌ها قدرت مانور بیشتری داشته باشید.
