کتاب فیزیولوژی ورزشی

کتاب فیزیولوژی ورزشی به قلم معصومه طائی و حامد عباس زاده افشار بررسی می‌کند که چگونه وظایف بدن یا به عبارتی فیزیولوژی بدن به هنگام فعالیت بدنی و ورزش دچار تغییر می‌شود.

بدن انسان مرتباً در حال انجام رویدادهای متعدد اما کاملا منظم و هماهنگ با یکدیگر است. این رویداد‌ها این امکان را فراهم می‌کنند که وظایفی همچون شنیدن، نفس کشیدن، دیدن، پردازش اطلاعات و... بدون آگاهی شما انجام پذیرد. اگر از حالت نشسته برخیزید و از درب خانه بیرون بروید و آهسته شروع به دویدن کنید، تقریبا همه‌ی دستگاه‌های بدن شما، برای انجام این کار مشارکت می‌کنند تا در نهایت بتوانید به صورت موفقیت‌آمیزی از حالت استراحت به مرحله ورزش کردن برسید. اگر این کار را هر روز به طور مرتب تا هفته‌ها یا ماه‌ها انجام دهید و کم کم مدت و سرعت دویدن‌تان را افزایش دهید، بدن شما با این شرایط سازگار شده و نحوه اجرای فعالیت شما بهبود می‌یابد.

وقتی به تازگی با فیزیولوژی ورزش آشنا شده باشید ممکن است فکر کنید که مطالب این کتاب جدید است و هر کدام از مسائل آن حاصل دستاوردهای به‌روز علمی است. ممکن است به نظر برسد که مقالاتی که توسط فیزیولوژیست‌های ورزشی معاصر ارائه شده، نظریه‌های جدیدی است که تا به امروز در این زمینه علمی مطرح نشده است، اما چنین نیست.

اغلب عقاید و نظریه‌های فیزیولوژیکی مدرن امروز، حاصل تلاش دانشمندانی است که مدت‌هاست به دست فراموشی سپرده شده‌اند و بیشتر اوقات آنچه را که شما اصیل یا جدید می‌نامید، گردآوری یافته‌های گذشته و یا کاربرد علوم پایه در حل مسائل فیزیولوژی ورزش است.

در بخشی از کتاب فیزیولوژی ورزشی (Sport Physiology) می‌خوانیم:

پایانه‌های عصبی با تارهای درون دوکی در ارتباط هستند. لایه‌ای از بافت پیوندی، دوک عضلانی را احاطه می‌کند و به اندومیوزیوم تارهای برون دوکی می‌پیوندد. تارهای درون درکی به وسیله نرونهای حرکتی ویژه‌ای به نام نرون‌های حرکتی گاما کنترل می‌شوند. در مقابل، تارهای برون درکی توسط نرون‌های حرکتی آلفا کنترل می‌شوند.

بخش میانی تار درون دوکی به علت نداشتن اکتین و میوزین و در بعضی موارد داشتن مقدار کمی اکتین و میوزین نمی‌تواند منقبض شود. بنابراین، این بخش فقط می‌تواند کشیده شود. از آن جا که دوک عضلانی به تارهای برون درکی اتصال دارد، زمانی که تارها کشیده شوند، بخش میانی دوک عضلانی نیز کشیده خواهد شد.

پایانه‌های عصبی حسی که به دور بخش مرکزی درک عضلانی پیچیده‌اند، به هنگام کشیده شدن این بخش، اطلاعاتی را به نخاع شوکی منتقل می‌کنند، تا CNS را از طول عضله آگاه سازند. در نخاع شوکی، نرون حسی با نرون حرکتی آلفا سیناپس حاصل می‌کند که موجب ایجاد انقباض عضلانی بازتابی در تارهای برون درکی برای مقاومت در برابر کشش بیشتر می‌شود.

اجازه دهید تا این عمل را با مثالی نشان دهیم. دست خود را در ناحیۀ آرنج خم کنید، به طوری که کف دست رو به بالا باشد. حال اگر شخصی وزنه سنگینی را در کف دست شما قرار دهد، دست شروع به پائین آمدن می‌کند و موجب کشیده شدن تارهای عضلانی عضله دو سربازی می‌شود، این کشش به درک عضلانی منتقل می‌شود. در پاسخ به این کشش، نرون‌های حسی تکانه‌هایی به نخاع شوکی می‌فرستند که نرون‌های حرکتی آلفا را تحریک می‌کند. این فرآیند موجب انقباض عضله دو سربازی برای غلبه بر کشش می‌شود.