کتاب تکفیر (در پرتو قرآن و سنت)

یوسف پیل بالا در کتاب تکفیر (در پرتو قرآن و سنت) به بررسی مبحث علمی کافر خطاب کردن مسلمانان پرداخته است.

امت اسلامی در حال حاضر در عصر گردباد فتنه‌ها عمر خود را سپری می‌کند و واقعیت‌های تلخی که دامن‌گیر آن شده است، سبب گردیده تا سختی‌ها و بلاهای امت به درجه‌ای برسد که مسلمان‌ها تلخی و مرارت آن را با تمام وجود احساس کنند و یکی از بدترین و زیان‌‌بارترین این بلاها که به باتلاق خطرناکی می‌ماند، افراط و زیاده‌روی و خروج از منهج اهل سنت در مسئله‌ی تکفیر است که به سبب آن خون‌ها ریخته شده و خشونت، ویران‌گری، ترور و انفجارها زاییده‌ی این فکر است، تا جایی که تا به امروز امت اسلام همچنان قیمت گزاف آن را می‌پردازد.

عدم آگاهی از حقیقت دین و اصول و مبادی آن و دوری از منهج اصحاب رسول الله (صلی الله علیه وسلم) که از زبان مبارک ایشان به خیر القرون معرفی گشته‌اند سبب شده تا مسئله‌ی تکفیر را از مسیر خود منحرف کرده در نتیجه بدون دلیل و از روی هوا و هوس و با تأثیرپذیری از اهل بدعت، جان، مال و ناموس امت را روا دانسته و به گمان باطل خودشان با این کار به درگاه الله متعال تقرب حاصل می‌کنند. تا جایی که نه تنها تکفیر حاکمان مسلمان و کسانی که تحت لوای آن‌ها زندگی می‌کنند به امری مرسوم در میان آن‌ها مبدل گشته است، بلکه کارشان به جایی رسیده که دست به تکفیر علما و دانشمندان امت اسلام نیز زده‌اند، آن عالمانی که عمر خود را در خدمت به دین اسلام گذرانده‌اند و امت، مرهون زحمات بی‌شائبه‌ی آن‌ها در راه نشر توحید و سنت و از بین بردن فساد فکری و اعتقادی و همچنین اخلاقی است، همان کسانی که با فقدانشان، امت را دچار زیان و ضرری کرده‌اند که قابل جبران نیست. حال باید دانست که این پدیده‌ چه زمانی و چگونه بوجود آمده و علل و اسباب آن چه بوده است.

در بخشی از کتاب تکفیر (در پرتو قرآن و سنت) می‌خوانیم:

یکی از مسلّمات عقیده‌ی اهل سنت و جماعت، تفاوت قایل شدن میانِ بیان حکم مسائل کفرآمیز با صدور حکم کفر و ارتداد مسلمانی که مرتکب افعال یا سخنان کفر آمیز شده است می‌باشد؛ به این معنا که برخی موارد در قرآن یا سنت نبوی وارد شده که اگر کسی آن را انجام داده یا بدان معتقد باشد کافر شده و آن شخص را از دایره‌ی اسلام خارج می‌کند و این بیان حکمِ شرعیِ این مسئله می‌باشد؛ حال اگر مشاهده کردیم که شخص معینی مرتکب اعمال مذکور شده است، در اینجا درنگ کرده و از اطلاق کلمه‌ی کفر در مورد او خودداری می‌کنیم تا اینکه از فیلتر ضوابط و موانع تکفیر عبور کنیم.

در این زمینه سخنان برخی از بزرگان دین‌مان را نقل می‌کنیم تا خوانندگان عزیز اهمیت موضوع را هر چه بیشتر درک کنند:

شیخ الاسلام ابن تیمیه رحمه الله می‌گوید: «حکم به تکفیر، دارای شروط و موانعی است که به سبب آن، این حکم در مورد شخص معین بکار برده نمی‌شود، از این رو باید توجه داشت که تکفیر عام لازمه‌ی تکفیر خاص نیست، مگر با رعایت ضوابط و شرایط تکفیر معین و پس از برطرف شدن موانع آن؛ بنابراین در آثاری که از امامان بزرگوار دین از جمله امام احمد به جای مانده مشاهده می‌کنیم که آن‌ها علی‌رغم اینکه نواقض اسلام را برشمرده‌اند و بطور عموم مرتکب آن را از دایره‌ی اسلام خارج دانسته‌اند، اما هیچگاه اشخاص معینی که سخنان کفرآمیز بر زبان رانده‌اند یا دارای اینگونه اعتقادات بودند را تکفیر نکرده‌اند.