کتاب عیسی، مجنون، بی بی شیرین: چند داستان کوتاه

کتاب عیسی، مجنون، بی بی شیرین: چند داستان کوتاه نوشته‌ی زهره کلهرنیا، نوع جدیدی از آثار ادبی با زبان زیبای شعرگونه است که به دور از کلیشه‌گویی و تکرار مکررات در فضای داستانی به کنکاش مسائل فلسفی می‌پردازد.

حس مادرانه‌ی نویسنده در این این اثر با آرزوهای انسانی و دور و دراز او در هم آمیخته‌اند و در جستجوی جهانی فرازمینی گردش می‌کند. واژه‌ها در گفتار او با وجود نزدیکی به زبان قدیمی و باستانی، ردپایی زیبا و شاعرانه بر جای می‌گذارند. داستان‌های این کتاب به هیچکدام از آثار نویسندگان زن ایرانی شباهت ندارد و کم‌ترین تأثیری از آن‌ها نگرفته، حتی با داستان‌هایی که از مردان ایرانی یا خارجی نیز شنیده یا مطالعه نموده‌اید هیچ نزدیکی ندارد و از این جهت نیز بی‌نظیر است.

زبان کلهرنیا با وجود فلسفی بودن، شما را خسته و کلافه نمی‌کند و تعلیق داستان‌‌هایش شما را به همراهی با او و تفکر در چرایی و چیستی کلمات به کار رفته در متن ترغیب می‌نماید. در کتاب او رگه‌هایی از تأثیر سهراب سپهری به چشم می‌خورد. او نیز مانند سهراب از تنفس در زندگی شهری به ستوه آمده و در انتظار مسافری است؛ هر چند که پایان کار مسافر او کمی با مسافر سهراب تفاوت دارد.

رؤیاهای نویسنده همچون خواب‌های شیرینی است که مادری مهربان برای فرزندانش در خیال ترسیم می‌کند. با اینکه خصومت و قهر طبیعت را بارها امتحان کرده ولی او همیشه کودک درونش را به جستجوی سرابی راهی می‌کند که آرزومند پیدا کردن آب است. بدون شک در جامعه‌ی شهری و صنعتی تحقق اینگونه آرزوها غیرممکن است و به همین خاطر او نیز اسب خیال خود را به وادی زندگی روستایی می‌فرستد.

از ویژگی دیگر این کتاب راز وارگی و ابهام داستان‌هاست که شما را به کنکاش بیشتر برای ارتباط با اثر وادار می‌کند. خاک، باد، باران، ماه، خورشید و حتی حیوانات نیز در این داستان‌ها گاهی دارای شخصیت می‌شوند و با زبان زیبای شعر و حس مادرانه گویی جانی دیگر پیدا می‌کنند و در پر رنگ‌تر شدن فضای داستان مؤثر هستند.

در بخشی از کتاب عیسی، مجنون، بی بی شیرین می‌خوانیم:

از لحظاتی پیش وجودشان را احساس کرده بود. هم راه او از اتوبوس پیاده شده بودند. دور و نزدیک سینما پرسه زده بودند. شاید آنکه وارد سینما شده و با عجله بیرون آمده بود، یکی از آن‌ها بود. آسمان ابری تاریکی زود هنگام عصر پاییزی را می‌افزود. نور زرد چراغ‌ها برفراز تیرهای چوبی با فاصله‌های دور از هم سایه‌ها را حجم می‌بخشید و بر عمق تاریکی می‌افزود.

شبکۀ تار عنکبوتی کوچه‌ها با پله‌هایی سست و معوج بر خیابان دهان گشوده بود. انرژی بازیافته‌اش نخست سایۀ الف قامت و سپس پیکر نحیفش را به کوچه کشاند.

ضربان فرایندۀ قلب که در گوش می‌پیچید، نفس که گاه بر نمی‌آمد و گاه گرمی مشمئز کننده‌اش از پشت سر احساس می‌شد، مه که شیشۀ ته استکانی عینک را پرده می‌کشید، کفش‌ها که راه نمی‌آمدند و سایه‌ها که همچنان بر دیوارهای کاه‌گلی و زمین پاکوب با یکدیگر تلاقی می‌کردند. گردبادی کوچک بر درگاه خانه‌ای مخروبه که قفل زنگ زده‌ای بر در رنگ باخته‌اش آویخته بود، توده‌ای کاه و پوشال را به چرخش گرفته بود. زردی نور کم سویی تنورۀ چرخان را تاریک و روشن می‌کرد و در درخشش کاه‌های پوسیده بر بال باد، به انعکاس در می‌آمد.

عروسی شیطان! این اطلاق آشنا با حسی از جهان کودکی، اندک آرامشی به ذهن پر آشوبش بخشید. بر سکوی فرو ریختۀ درگاه نشست و نفس قطره‌های باران بر کاه گل‌های پوسیدۀ کوچه را به سینۀ ملتهبش جاری کرد.