کتاب شاه خاکستری چشم

شاه خاکستری چشم مجموعه اشعار آنا آخماتوا، یکی از تاثیرگذارترین شاعران شعر مدرن روسیه است. شاعری انسان‌دوست، که ذوق و قریحه‌­ی لطیف زنانه و قدرت­مندش در تمامی آثارش حس می­‌شوند.

آنا آندرییوا گارینکو به سال 1889 در اودسای اکراین زاده شد. وی بعدها نام خود را به آنا آخماتوا تغییر داد. در 1910 با شاعر و نظریه‌پرداز مهم روس نیکلا گومیلف ازدواج کرد. پس از مدت کوتاهی نشر شعرهایش را آغاز کرد و به همراه گومیلف، یکی از چهره‌های اصلی در نهضت آکمه‌ایسم به شمار آمد. آکمه‌ایسم، که همانندی‌هایی با نوشته‌های تی. ای. هیوم در انگلیس و مکتب ایماژیسم دارد، بر روشنی بیان و صناعت هنری تأکید می‌کرد، به مثابهٔ پادزهری در مقابل سبک به پایان رسیده و بیان گنگ سمبولیسم در اواخر قرن نوزدهم روسیه.

حکومت استالینی بر او جفا می‌کرد. نشر کتاب‌هایش را باز می‌داشت و او را دشمنی خطرناک به شمار می‌آورد، اما در همان حال که به خاطر شعرهای آغازینش مورد توجه مردم بود، و حتی استالین چندان آشکارا بر او نمی‌تاخت، زندگانی آخماتوا سخت می‌گذشت. بزرگ‌ترین شعرش رکوییم (آمرزشخوانی) رنج مردم روسیه را در یوغ استالین بیان می‌کند، بویژه عذاب زنانی که با آخماتوا در بیرون زندان‌ها به صف می‌ایستادند، زنانی که مانند او صبورانه انتظار می‌کشیدند، با حسی از اندوهی عظیم و ناتوانی، تا بخت آورند و قرص نان یا پیامی کوتاه به شوهران و پسران و دلدادگان خود بفرستند. این شعر در داخل روسیه تا سال 1987 منتشر نشد، گرچه سرودن آن را گویا هنگام دستگیری پسرش آغاز کرد. دستگیری و حبس، و سپس دستگیری همسرش پونین، موقعیتی برای بن‌مایهٔ ویژهٔ این شعر فراهم ساخت، که رشته‌ای است از شعرهایی غنایی دربارهٔ حبس و تأثیر آن بر کسانی که عزیزان‌شان یا دستگیر شده بودند، یا محکوم، و یا در پشت دیوارهای زندان در بند بودند ......

آنا آخماتوا در سال 1965 از طرف دانشگاه آکسفورد دکترای افتخاری دریافت کرد. آخماتوا در 1966 در لنینگراد درگذشت.

در بخشی از کتاب شاه خاکستری چشم می‌خوانیم

آمدم اینجا، بیهوده.
جایی که خسته‌ام: همه همانند من!
آسیابی بر فراز تپهٔ خوابالود، آری،
اینجا سال‌ها به سکوت می‌گذرند.