بله
فارسی شِکر است! و شناخت تاریخچه‌ی دستور زبان فارسی، همانند چشیدن لایه‌های پنهان همین شِکر است که استاد جمال‌زاده از آن سخن گفت. کتاب چرا؟: دویست و یک پرسش و پاسخ در زمینه تاریخ زبان فارسی اثر دکتر مهری باقری ما را به سفری علمی و فرهنگی در دل زبان فارسی می‌برد؛ سفری که در آن، هر پرسش دریچه‌ای است به فهمی ژرف‌تر از ساختار، معنا و تحول این زبان شیرین.
درباره‌ی کتاب چرا؟: دویست و یک پرسش و پاسخ در زمینه تاریخ زبان فارسی
دکتر مهری باقری با نگاهی پژوهشی و دقیق، تاریخ زبان فارسی را در سه دوره‌ی باستان، میانه و جدید بررسی کرده و با بهره‌گیری از شیوه‌ی پرسش و پاسخ، مفاهیم پیچیده‌ی زبان‌شناسی تاریخی را به صورت قابل فهم ارائه می‌دهد. با مطالعه‌ی کتاب چرا؟: دویست و یک پرسش و پاسخ در زمینه تاریخ زبان فارسی با دگرگونی‌های آوایی، صرفی، نحوی و واژگانی زبان فارسی آشنا می‌شویم؛ در این جستار ادبی، نکات مهمی در خصوص چگونگی حذف و افزوده شدن واج‌ها، تحول ساخت افعال و اسم‌ها، تأثیر زبان‌های بیگانه بر واژگان فارسی و بررسی خطوط باستانی و متون خاموش ارائه شده است.
نقش عوامل درون‌زبانی و برون‌زبانی نیز یکی از نکات مهمی است که مهری باقری در کتاب پژوهشی چرا؟: دویست و یک پرسش و پاسخ در زمینه تاریخ زبان فارسی به آن می‌پردازد. به باور این نویسنده و پژوهشگر، زبان، همچون موجودی زنده، در تعامل با فرهنگ، تاریخ و جامعه رشد می‌کند و دگرگون می‌شود. همین دیدگاه زنده و پویا نسبت به زبان، بنیان تحلیل‌های تاریخی را در کتاب شکل می‌دهد.
زبان فارسی؛ روایتی از تحول در آینه‌ی تاریخ و جامعه
مهری باقری تأکید می‌کند که هیچ یک از تحولات زبانی در خلاء رخ نمی‌دهند؛ بلکه هر تغییر واجی، نحوی یا واژگانی، بازتابی از تحولات اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و حتی اقتصادی زمانه‌ی خود است. او در کتاب چرا؟: دویست و یک پرسش و پاسخ در زمینه تاریخ زبان فارسی با طرح دقیق و مستند دویست و یک پرسش و پاسخ، این دیدگاه را در بستر تاریخ زبان فارسی به خوبی بسط می‌دهد. باقری نشان می‌دهد که زبان نه تنها تحت تأثیر قواعد درونی خود دگرگون می‌شود، بلکه همواره در تعامل با محیط پیرامونش، از تحولات سیاسی و سلطه‌های تاریخی گرفته تا تغییرات فرهنگی و تماس با زبان‌های دیگر، شکل تازه‌ای به خود می‌گیرد.
کتاب چرا؟: دویست و یک پرسش و پاسخ در زمینه تاریخ زبان فارسی در واقع پلی است میان زبان‌شناسی علمی و درک فرهنگی از زبان. دعوتی است به شناخت بهتر زبان مادری؛ نه فقط به‌عنوان ابزار ارتباط، بلکه به‌عنوان میراثی زنده و پویا. این اثر پژوهشی مهم، توسط نشر قطره منتشر شده و در دسترس شما عزیزان قرار گرفته است.
کتاب چرا؟: دویست و یک پرسش و پاسخ در زمینه تاریخ زبان فارسی برای شما مناسب است اگر
- شیفته‌ی زبان فارسی هستید و می‌خواهید با سیر تحول این زبان شیرین در طول قرن‌های متمادی آشنا شوید.
- به دنبال درک علمی از تغییرات آوایی، صرفی، نحوی و واژگانی زبان فارسی در دوره‌های باستان، میانه و جدید هستید.
- دانشجوی رشته‌های زبان‌شناسی، ادبیات فارسی یا تاریخ زبان هستید و به یک منبع پژوهشی معتبر نیاز دارید.
- می‌خواهید با خطوط باستانی و واژگان دخیل در زبان فارسی آشنا شوید.
در بخشی از کتاب چرا؟: دویست و یک پرسش و پاسخ در زمینه تاریخ زبان فارسی می‌خوانیم
خطّ فارسی باستان از چپ به راست نوشته و خوانده می‌شد ولی خط اوستایی همانند خط‌های دیگرِ دورۀ میانه و خط فارسی جدید، از راست به چپ نوشته و خوانده می‌شود.
سدیگر اینکه مطالب و مضامین نوشته‌های فارسی باستان محدود به گزارش‌های تاریخی و اداری و امور ساختمانی و یا سردرِ کاخ‌ها و بناها است. ولی گسترۀ موضوعات متون اوستایی بسیار وسیع است و افزون بر مضامین مذهبی و جهان‌بینی دینی، حاوی موضوعات دیگری همچون: تاریخِ اساطیری، اخترشناسی و نجوم، درمان و پزشکی، گاه‌شماری، گیهان شناسی و جغرافیا، باورها و فرهنگ عامه، معرفت‌شناسی، جانورشناسی و غیره می‌باشد.
یکی دیگر از تفاوت‌های آثار بازمانده از این دو زبان مقدار و جنس آن‌ها است. بیشترین کتیبه‌های فارسی باستان بر سنگ و تعدادی نیز بر الواح گلی و زرین و سیمین نگاشته شده است. چندین سکه و مُهر و نگین و ظرف و وزنه نیز از زمرۀ اسناد بازمانده از فارسی باستان‌اند. این آثار یا به دلیل غیرمنقول بودن همچون سنگ‌نوشته‌ها و یا به دلیل ارزش مادی‌شان مانند آثاری که در موزه‌ها نگهداری می‌شوند، اغلب برجای مانده‌اند. با این همه، نوشته‌های فارسی باستان در مقایسه با متون اوستایی، معدود و اندک است. متون اوستایی چنان که از گزارش‌ها و شواهد تاریخی برمی‌آید، نخستین بار که در زمان ساسانیان به رشتۀ تحریر درآمد، شامل بیست و یک «نسک» یا «کتاب» بوده است. ولی بخش بزرگی از آن نوشته‌ها نایافت شده است و آنچه هم اکنون در دست است تنها پنج کتاب است به نام‌های: یسنا، یشتها، ویسپَرَد، وندیداد و خرده اوستا. با این همه، آثار بر جای ماندۀ اوستایی در مقایسه با آثار فارسی باستان، بیشتر و در حوزۀ زبان‌شناسی تاریخی، چشم‌گیرتر و دست‌گیرتر است.
