کتاب روایت و ذهن نویسا

کتاب روایت و ذهن نویسا، نوشته‌ی کورش علیانی، درباره‌ی ‌موضوع روایت در نه فصل و پنج یادداشت، نکات ارزنده‌ای را ارائه می‌دهد. این کتاب که می‌تواند برای علاقه‌مندان به نویسندگی، جذاب باشد ابتدا به چیستی روایت و اهمیت آن می‌پردازد و سپس درباره‌ی ارتباط روایت و ذهن انسان، تأثیر روایت در جهان اجتماعی، سیاسی و فرهنگی ما و... مباحثی خواندنی مطرح می‌کند.

درباره‌ی کتاب روایت و ذهن نویسا

روایت است که موضوعات را برای ما جذاب و پراهمیت می‌کند. در پیشرفت و گسترش علم و فرهنگ انسانی، روایت نقشی بسیار قدرتمند داشته است. روایت همان چیزی است که ادیان و مذاهب را در میان مردم گسترش می‌دهد و در شکل‌گیری باورهای بنیادین انسان‌ها نقش اساسی دارد. در دنیای امروز، روایت است که می‌فروشد، لایک می‌گیرد، انتخاب می‌شود و تأثیر می‌گذارد. اما روایت چه چیزی هست و چه چیزی نیست؟ روایت چطور می‌تواند در زندگی ما اثر بگذارد؟ ارتباط ذهن ما با روایت چیست؟ این‌ها تعدادی از سؤالاتی است که در کتاب روایت و ذهن نویسا، نوشته‌ی کورش علیانی به آن پاسخ داده می‌شود.

علیانی در مقدمه‌ی کتاب روایت و ذهن نویسا، توضیح می‌دهد که این کتاب را در 9 فصل نوشته و هر آنچه به نظرش درباره‌ی روایت، چیستی، اهمیت و کارکرد آن، گفتنی بوده، عرضه کرده است. نکاتی جذاب و کوتاه‌تر هم درباره‌ی روایت مورد توجه نویسنده بوده که در پنج یادداشت انتهایی کتاب آورده است. فصل اول کتاب روایت و ذهن نویسا درباره‌ی اهمیت روایت است و اینکه چرا باید به روایت بپردازیم و درباره‌ی آن بخوانیم. فصل دوم کتاب، چیستی روایت را بررسی می‌کند و به صورتی بنیادین به این موضوع می‌پردازد که روایت چه هست و چه نیست. فصل سوم کتاب، درباره‌ی ارتباط ذهن و روایت است و توضیح می‌دهد که ذهن چطور روایت می‌سازد. فصل چهارم ارتباط واقعیت، خیال و روایت را پردازش می‌کند و درباره‌ی تفکیک خیال و واقعیت نکاتی ارزشمند ارائه می‌دهد. فصل پنجم، ششم و هفتم کتاب به صورت تخصصی‌تر و جزئی‌نگرانه‌تر به اهمیت روایت در حیات انسانی می‌پردازند و توضیح می‌دهند روایت چطور بر ساخت هویت فردی و اجتماعی اثرگذار است. فصل هشتم کتاب روایت و ذهن نویسا، درباره‌ی روایت پزشکی است. روایت اصولا از وقایع غیرمنتظره منشأ می‌گیرد و پزشکی همیشه با این وقایع دست به گریبان بوده است. فصل نهم نیز، فنون و ترفندهایی را که کورش علیانی برای بیان روایی کاربردی می‌داند، به مخاطبان عرضه می‌کند.

کتاب روایت و ذهن نویسا، می‌تواند آغازی برای یادگیری درباره‌ی روایت باشد. این کتاب، هر کجا لازم باشد، سرنخ‌های خوبی برای خواندن بیشتر به خوانندگان می‌دهد و به‌عنوان گامی اولیه برای شناخت پیچیدگی‌های روایت کتابی ارزنده است. کتاب حاضر را انتشارات علمی و فرهنگی به چاپ رسانده است.

کتاب روایت ذهن نویسا برای چه کسانی مناسب است؟

این کتاب برای علاقه‌مندان به نویسندگی، نویسندگان جوان و کسانی که می‌خواهند درباره‌ی روایت و اهمیت آن بیشتر مطالعه کنند خواندنی است.

در بخشی از کتاب روایت و ذهن نویسا می‌خوانیم

اما ماجرای اصلی، این روایت که این روزها مد شده یا دارد مد می‌شود، این روایت که این‌همه از آن حرف می‌زنند و می‌زنیم، این روایتی که برای مغز ما مثل اکسیژن لازم است، چه هست و چه نیست؟ اگر با چیزی سروکار داشتیم، چطور تشخیص بدهیم و بگوییم روایت است یا روایت نیست یا حتی چقدر و در چه بخش‌هایی به روایت نزدیک است.

گمان کنم از فیلسوفان پست‌مدرن هیچ چیز بعید نباشد. فرض کنیم فردا یک فیلسوف نوظهور پست‌مدرن، در مصاحبه‌ای، همان‌طور که به گربه‌اش اشاره می‌کند، بگوید: «این گربه روایت من است از جهان دغدغه‌مند جامعۀ شخصی من». بپذیریم یا نه؟ اگر به اعتبار فیلسوف بودنش این را بپذیریم و مرعوب عنوان و شهرتش شویم، جا دارد از خودمان بپرسیم که چرا اگر همین حرف را از پیک‌موتوری‌ای که سفارشمان را در خانه آورده بود می‌شنیدیم، تقریباً تنها عکس‌العمل ممکنمان این بود که با گمانی نزدیک به یقین با خودمان بگوییم: «یارو رفته بود فضا».

اینکه بپرسند «روایت یعنی چه؟»، سؤال خوبی است؛ چون معلوم است که سؤال‌کننده فرض نکرده که «من خودم می‌دانم روایت یعنی چه». گاهی تلاش می‌کنم در یک جمله بگویم روایت چیست و شکست می‌خورم. آن جمله که می‌گویم این است: «روایت چیزی شبیه همان ’تعریف کردن‘ خودمان است».

اما همین‌که این جمله را می‌گویم، پشیمان می‌شوم؛ احتمال این خطا به ذهنم می‌رسد که طرف گمان کند دارم می‌گویم روایت یعنی اینکه یک تعریف (احتمالاً دقیق) از یک مفهوم یا شیء بدهی. نه، روایت این نیست؛ روایتْ فلسفه یا منطق نیست. بعد که می‌بینم جمله‌ام مبهم بوده است، فوری توی حرف خودم می‌پرم و خودم را تصحیح می‌کنم: «گاهی همین‌طور که حال‌واحوال می‌کنیم، به هم می‌گوییم خب، تعریف کن! منظورم این نوع از تعریف کردن است؛ یک ماجرایی را تعریف کردن».