کتاب شهر و جنسیت

کتاب شهر و جنسیت نوشته‌ی هلن جارویس، جاناتان کلاک و پاولا کانتور اثری مرجع و میان‌رشته‌ای است که با نگاهی نو، پیوند میان فضای شهری و جنسیت را از منظر نظری و تجربی واکاوی می‌کند. این کتاب با تکیه بر پژوهش‌های بین‌المللی و مطالعات موردی متنوع، نشان می‌دهد چگونه شهر و روابط جنسیتی به‌طور متقابل بر یکدیگر اثر می‌گذارند و چرا درک مسائل شهری، بدون توجه به تجربیات متفاوت زنان و مردان، کامل و دقیق نخواهد بود.

درباره‌ی کتاب شهر و جنسیت

کتاب شهر و جنسیت (Cities and Gender) اثر هلن جارویس (Helen Jarvis)، جاناتان کلاک (Jonathan Cloke) و پاولا کانتور (Paula Kantor) از مهم‌ترین آثار میان‌رشته‌ای در حوزه‌ی مطالعات شهری و مطالعات جنسیت است که با رویکردی انتقادی، رابطه‌ی متقابل شهر و جنسیت را در ابعاد اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و کالبدی بررسی می‌کند. نویسندگان با این پیش‌فرض آغاز می‌کنند که شهر فضایی اجتماعی است که هنجارها، روابط قدرت، نقش‌های جنسیتی و تجربه‌های روزمره در آن تولید، بازتولید و دگرگون می‌شوند.

هدف اصلی کتاب شهر و جنسیت هلن جارویس، ایجاد پیوندی نظام‌مند میان دو حوزه‌ی مطالعات شهری و مطالعات جنسیتی است؛ حوزه‌هایی که اگرچه هر یک به‌طور مستقل رشد یافته‌اند، اما ارتباط متقابل آن‌ها کمتر مورد توجه قرار گرفته است. نویسندگان با بهره‌گیری از نظریات فمینیستی، جغرافیای انسانی، جامعه‌شناسی شهری و مطالعات توسعه، نشان می‌دهند که تفاوت‌های جنسیتی چگونه در موضوعاتی همچون مسکن، حمل‌ونقل، اشتغال، مراقبت، فضاهای عمومی، مهاجرت، فقر شهری، برنامه‌ریزی شهری و حکمرانی بازتاب می‌یابد و چگونه سیاست‌ها و ساختارهای شهری می‌توانند این نابرابری‌ها را بازتولید کنند یا کاهش دهند.

ساختار و ویژگی‌های کتاب شهر و جنسیت

ساختار کتاب شهر و جنسیت ترجمه محمود شارع‌پور در سه بخش تنظیم شده است. بخش نخست با ارائه‌ی مبانی نظری، مفاهیمی چون جنسیت، شهر، قدرت، جهانی‌شدن و توسعه را واکاوی می‌کند و چارچوبی برای تحلیل انتقادی شهر ارائه می‌دهد. بخش دوم به رابطه‌ی جنسیت و محیط مصنوع می‌پردازد و موضوعاتی مانند زیرساخت‌های شهری، تحرک و جابه‌جایی، خانه، کار و شبکه‌های اجتماعی را از منظر تجربیات روزمره زنان و مردان بررسی می‌کند. بخش سوم نیز به بازنمایی و تنظیم شهر اختصاص دارد و نقش برنامه‌ریزی شهری، سیاست‌های رفاهی، معیشت، فقر، کنش جمعی و حکمرانی را در شکل‌گیری عدالت یا نابرابری جنسیتی تحلیل می‌کند.

آنچه به کتاب شهر و جنسیت انتشارات علمی و فرهنگی غنا و اعتبار بیشتری می‌بخشد، استفاده‌ی گسترده از مطالعات موردی در کشورهای توسعه‌یافته و درحال‌توسعه است. نویسندگان با مقایسه‌ی تجربیات شهری در نقاط مختلف جهان، ضمن آشکار کردن تفاوت‌های فرهنگی و اقتصادی، بر وابستگی‌های متقابل ناشی از جهانی‌شدن و توسعه ناموزون تأکید می‌کنند. همچنین، هر فصل با اهداف یادگیری، مفاهیم کلیدی، نمونه‌های تجربی، فعالیت‌های آموزشی و پیشنهادهایی برای مطالعه‌ی بیشتر همراه است و از این طریق، خواننده را به مشاهده‌ی انتقادی، تفکر بازتابی و بازاندیشی درباره‌ی تجربیات زیسته در فضاهای شهری متفاوت دعوت می‌کند.

خرید کتاب شهر و جنسیت انتخابی ارزشمند برای دانشجویان و پژوهشگران معماری، شهرسازی، جغرافیا، جامعه‌شناسی، مطالعات زنان و سیاست‌گذاری شهری است. این کتاب با ارائه‌ی چارچوبی میان‌رشته‌ای و انتقادی، خواننده را با ابعاد کمتر دیده‌شده زندگی شهری آشنا می‌سازد و نشان می‌دهد که تحقق شهرهای عادلانه، فراگیر و پایدار، بدون توجه به تفاوت‌ها و نابرابری‌های جنسیتی امکان‌پذیر نخواهد بود.

نکوداشت‌های کتاب شهر و جنسیت

• این کتاب با پیوند دادن مباحث مربوط به کشورهای جنوب جهانی با پژوهش‌های شهری متمرکز بر اروپا و ایالات متحده، سهمی ارزشمند در توسعه مطالعات شهری و مطالعات جنسیت دارد. نویسندگان با این رویکرد، شکاف‌هایی را که مانع درک تداوم‌ها و پیوندهای مهم در مقیاس جهانی می‌شوند، از میان برمی‌دارند و تصویری جامع‌تر از شهر و جنسیت ارائه می‌کنند. (پروفسور جسیکا سوئل، دانشگاه بوستون، آمریکا)
• کتاب شهر و جنسیت با ارائه تحلیلی قوم‌نگارانه و دقیق نشان می‌دهد که روابط قدرت مبتنی بر جنسیت چگونه در ساختار شهرها و زندگی روزمره بازتاب می‌یابد. سرانجام کتابی در دسترس، روشن و عمیق منتشر شده است که با موفقیت تحلیل شهری و تحلیل جنسیتی را در هم می‌آمیزد. (دایان پرونز، مدرسه اقتصاد لندن، بریتانیا)

کتاب شهر و جنسیت برای شما مناسب است اگر

• دانشجوی معماری، شهرسازی، جغرافیا، جامعه‌شناسی یا مطالعات زنان هستید و به دنبال درک عمیق‌تر رابطه‌ی شهر و جنسیت می‌گردید.
• پژوهشگر یا مدرس حوزه مطالعات شهری و جنسیت هستید و به یک منبع نظری و میان‌رشته‌ای معتبر نیاز دارید.
• برنامه‌ریز شهری، سیاست‌گذار یا فعال اجتماعی هستید و می‌خواهید عدالت جنسیتی را در طراحی، مدیریت و سیاست‌گذاری شهری مدنظر قرار دهید.
• به دنبال کتابی تحلیلی با مطالعات موردی بین‌المللی و رویکردی انتقادی برای شناخت تجربه‌ی زنان و مردان در شهرهای جهان هستید.

در بخشی از کتاب شهر و جنسیت می‌خوانیم

کاملاً بدیهی است که امروزه در اقتصاد پیشرفته نئولیبرالی از خانه انتظار می‌رود که چیزی بیشتر از سرپناه، حریم خصوصی و مکان نمایش منزلت باشد. برای مثال، دولت‌های مختلف در بریتانیا و امریکا همگی از موضوع خرید خانه و صاحبخانه شدن حمایت کرده‌اند و همین امر از لحاظ فرهنگی سبب شده تا افراد و خانواده‌ها انباری از ثروت را در خانه خود به وجود آورند تا در زمان مشقت و دشواری از آن استفاده کنند یا در هنگام سالخوردگی صندوق مالی آنها باشد یا از آن برای تأمین هزینه تحصیلات فرزندان استفاده کنند. این نکته عموماً درست است که صاحبخانه بودن امر مطلوبی است و برای حدود 70 درصد خانوارهای انگلیسی بیان‌کننده شیوه مطلوب تصدی خانه است. در امریکا، فارست و موری (1995) متوجه شدند که تا حد زیادی خرید خانه نوعی سرمایه‌گذاری عقلانی محسوب می‌شود و مترادف با ساختن آن است و وجهه اجتماعی زیادی دارد. آنها معتقدند که «مفهوم ملک خصوصی به اندازه باور به حقوق فردی مفهومی اساسی و بنیادین است» (فارست و موری، 1995: 87).

البته بحران مالی سال‌های 2008 و 2009 نشان داد که مشکلات اساسی در نظام رفاهی مبتنی بر مسکن و ریسک خصوصی‌شده وجود دارد. باور به اینکه خانه بیان‌کننده نوعی سرمایه‌گذاری منعطف است، همانند توهم دستگاه تحویل پول نقد سبب شده اقدام زیادی برای مشکل قرض گرفتن با ریسک بالا و دارایی منفی صورت نگیرد. می‌توان بانک‌ها را مسئول دانست، درحالی‌که تغییر در هزینه‌های عمومی مربوط به رفاه و اقتصاد مبتنی بر بازار سبب شده تا خانوارها بیشتر به خرج کردن بپردازند تا پس‌انداز کردن سرمایه اصلی خود یعنی خانه. درنتیجه، توهم وجود تحرک اجتماعی به خاطر صاحبخانه شدن مقارن شده است با اینکه تعداد بی‌سابقه‌ای از خانوارها در بریتانیا و امریکا دچار بدهی شده‌اند (اداره مسکن و توسعه شهری امریکا، 2004).