معرفی و دانلود کتاب استراتژی‌های تحلیل گفتمانی: فوکو، کوزلک، لاکلائو، لومان

معرفی کتاب استراتژی‌های تحلیل گفتمانی: فوکو، کوزلک، لاکلائو، لومان

کتاب استراتژی‌های تحلیل گفتمانی، منبعی ضروری برای آشنایی با شیوه‌ی سخن‌کاوی در بستر علوم نظری است. نیلز اندرسن، نویسنده‌ی این کتاب پرفروش در دانمارک، شیوه‌ی تبدیل مفاهیم انتزاعیِ آرای متفکرانی مانند فوکو و لومان را به ابزارهای عملی برای پژوهش، توضیح داده است. پس از مطالعه‌ی کتاب حاضر، نحوه‌ی تشخیص لایه‌های پنهانِ گفتمان‌های حاکم در مفاهیم جامعه‌شناسی و سیاسی را فرا می‌گیرید.

درباره‌ی کتاب استراتژی‌های تحلیل گفتمانی

کتاب استراتژی‌های تحلیل گفتمانی (Discursive analytical strategies: Understanding Foucault, Koselleck, Laclau, Luhmann)، اثری جامع برای آشنایی با راهبردهای گفتمان‌پژوهی در بستر علوم اجتماعی است. نیلز اندرسن (Niels Åkerstrøm Andersen)، با بررسی جنبه‌های سیاسی و اجتماعی نوشته‌های متفکران سرشناسی مانند فوکو، کوزلک، لاکلائو و لومان، راهبردهای جدیدی برای تحلیل گفتمانی مطرح کرده است.

واژه‌نامه‌ای برای توضیح مفاهیم جامعه‌شناسی را در ابتدای کتاب استراتژی‌های تحلیل گفتمانی مطالعه می‌کنید. در این بخش، تمامی اصطلاح‌ها و واژه‌های تخصصیِ به‌کاررفته با زبانی ساده توضیح داده شده‌اند. در ادامه، مقدمه‌ای با موضوع از روش تا استراتژی تحلیلی پیش روی شما قرار می‌گیرد. در این بخش توضیح داده شده که چرا امروزه در علوم اجتماعی، دیگر نمی‌توانیم با همان عینک‌های قدیمی به جهان نگاه کنیم. از نظر نویسنده، دنیا به قدری سریع در حال تغییر است که مفاهیم گذشته دیگر توانایی توضیح پدیده‌های جدید را ندارند. به همین دلیل، دانشمندان علوم اجتماعی به سمت ساخت‌گرایی متمایل شده‌اند تا به جای قضاوتِ عجولانه درباره‌ی اتفاقات، یک قدم به عقب برگردند و خودِ این مفاهیم را واکاوی کنند.

نیلز اندرسن معتقد است ما معمولاً پدیده‌های مدرن مانند اتحادیه‌ی اروپا یا پیشرفت‌های نوینِ پزشکی را با استانداردهای دنیایی می‌سنجیم که دیگر وجود ندارد. برای مثال، به جای این‌که صرفاً بپرسیم فلان تکنولوژی خوب است یا بد، باید کالبدشکافی کنیم که این ابزارهای جدید چگونه درک ما را از مفاهیمِ عمیقی مثل زندگی، مسئولیت و آزادی تغییر می‌دهند. در واقع، استراتژی پیشنهادی کتاب استراتژی‌های تحلیل گفتمانی این است که تاریخچه و نحوه‌یِ شکل‌گیریِ خودِ این دسته‌بندی‌های فکری را کالبدشکافی کنیم تا بفهمیم مفاهیمِ کهن چگونه در دنیای امروز دوباره تعریف می‌شوند یا معانی کاملاً جدیدی پیدا می‌کنند.

رویکرد نیلز اندرسن برای واکاوی راهبردهای تحلیل گفتمان

نیلز اندرسن از دیدگاه چهار متفکر برای معرفی تحلیل گفتمان بهره گرفته است. به باور نگارنده، فوکو درباره‌ی گفتمان بحث می‌کند؛ کوزلک به مفهوم‌پردازیِ مفاهیم می‌پردازد، لاکلائو، دلالت‌ها را واکاوی می‌کند و لومان به مشاهدات توجه دارد. نطقه‌نظرهای اشتراکیِ میان دیدگاه‌های این متفکران، باعث می‌شود تا مفاهیم کتاب حاضر را به‌عنوان یک چارچوب منسجم برای واکاوی پدیده‌های مدرن اجتماعی به کار گیرید.

در ادامه‌ی این کتاب فلسفه‌ی سیاسی، تحلیل گفتمان میشل فوکو را مطالعه می‌کنید. فوکو در باور عموم به‌عنوان یک ساختارگرا شناخته می‌شود؛ با این حال، نیلز اندرسن بر اساس تحقیقات شخصی، اندیشه‌های فوکو را در قالب یک پدیدارشناس، واکاوی کرده است. نوع رویکرد ساختارگرایان و پساساختارگرایان به پدیده‌ها در ادامه‌ی کتاب بررسی شده است.

تاریخ مفاهیم رینهارت کوزلک، تحلیل گفتمان ارنستو لاکلائو، نظریه‌ی سیستم‌های نیکلاس لومان و مجموعه‌ی استراتژی‌های تحلیلی، مفاهیم دیگری است که در بخش‌های بعدی قرار گرفته. مطالعه‌ی این مفاهیم به شما کمک می‌کند تا نحوه‌ی استفاده‌ی هم‌زمانِ چندین لایه‌ی تحلیلی را فرا بگیرید و با دیدگاهی فراتر از توصیف‌های سطحی، ریشه‌های ساختاریِ پدیده‌های اجتماعی را واکاوی نمایید.

کتاب استراتژی‌های تحلیل گفتمانی را انتشارات شوند با برگردانِ محمدرضا غلامی شکار سرائی، چاپ و روانه‌ی بازار کرده است.

در نکوداشت کتاب استراتژی‌های تحلیل گفتمانی

• تجربه‌ای مجذوب‌کننده برای مطالعه. مقایسه‌ای ارزشمند میانِ استراتژی‌هایِ تحلیلیِ فوکو، کوزلک، لاکلائو و لومان، نوآوریِ نهفته‌ای به‌حساب می‌آید. آرای این متفکرین، عموماً در کنارِ هم قرار نمی‌گیرند. این کتاب بدون شک مورد توجه اساتید و دانشجویان قرار خواهد گرفت. (نورمن فیرکلاف، نظریه‌پرداز برجسته‌ی حوزه‌ی تحلیل گفتمان)

کتاب استراتژی‌های تحلیل گفتمانی برای شما مناسب است اگر

• در رشته‌های علوم سیاسی و روابط بین‌الملل تحصیل یا تدریس می‌کنید و به منبعی برای آشنایی با راهبردهای تحلیل گفتمان نیاز دارید.
• در رشته‌های جامعه‌شناسی درس می‌خوانید یا استاد این رشته‌ها هستید و می‌خواهید با استراتژی‌های تحلیل گفتمان آشنا شوید.
• فعال حوزه‌های سیاسی یا جامعه‌شناسی هستید و قصد کسب اطلاعات بیشتر درباره‌ی شیوه‌های سخن‌کاوی در بستر علوم نظری را دارید.

در بخشی از کتاب استراتژی‌های تحلیل گفتمانی: فوکو، کوزلک، لاکلائو، لومان می‌خوانیم

استراتژی تحلیلی صرفاً به مجموعه‌ای از قواعد روش‌شناختی محدود نمی‌شود، بلکه استراتژی‌ای است که به چگونگی برساخت مشاهدات دیگران - اعم از سازمان‌ها یا سیستم‌ها - توسط معرفت‌شناس می‌پردازد، به ‌گونه‌ای که این مشاهدات خود به ابژه‌ی مشاهده‌ی معرفت‌شناس تبدیل شوند. هدف این رویکرد، توصیف فضای مفهومی‌ای است که معرفت‌شناس بر مبنای آن، پدیده‌ها را صورت‌بندی و تبیین می‌کند.

از منظر معرفت‌شناسی، «دیدگاه» نه‌ تنها مشاهده‌ شده را برمی‌سازد، بلکه خودِ مشاهده‌کننده را نیز شکل می‌دهد. بنابراین، استراتژی تحلیلی به عنوان رویکردی روش‌شناختی، بر انتخاب آگاهانه و پیامدهای آن تأکید دارد. این استراتژی نشان می‌دهد که چگونه می‌توان انتخاب‌های متفاوتی انجام داد و به نتایج متمایزی در خصوص «ابژه‌ی نوظهور» دست یافت.

دلیل آن‌که معرفت‌شناسی عمدتاً به پرسش‌های «چگونه» محدود می‌شود و از پرسش‌های «چیست» یا «چرا» اجتناب می‌کند، این است که محقق را به عنوان یک ناظر «بی‌طرف» برمی‌سازد - کسی که از پیش هیچ فرضیه‌ای در مورد موضوع مورد مطالعه ندارد. با این ‌حال، برای شناسایی و مشاهده‌ی ابژه، داشتن نوعی پیش‌فرض ضروری است. این امر، شرط اساسی کار با استراتژی‌های تحلیلی محسوب می‌شود.

فهرست مطالب کتاب

سپاسگزاری
واژه‌نامه
مقدمه
1: تحلیل گفتمان میشل فوکو
2: تاریخ مفاهیم رینهارت کوزلک
3: تحلیل گفتمان ارنستو لاکلائو
4: نظریه‌ی سیستم‌های نیکلاس لومان
5: مجموعه استراتژی‌های تحلیلی
ارجاعات
ضمیمه‌ی الف
ضمیمه‌ی ب