کتاب گلگشت در شعر عثمانی

معرفی کتاب گلگشت در شعر عثمانی

کتاب گلگشت در شعر عثمانی، پژوهشی در باب بازتاب زبان و ادبیات فارسی بر شعر عثمانی است. شادی آیدین، با رویکردی تاریخی - ادبی و با استناد به نمونه‌های شعری، نقش واژه‌ها، مضامین و آرایه‌های ادبی فارسی را در سروده‌های شاعران ترکیِ دوره‌ی عثمانی بررسی کرده است. مطالعه‌ی این کتاب شما را با نفوذ ادبیات ایران در سروده‌های شاعران عثمانی در سده‌های نهم تا سیزدهم قمری آشنا می‌کند.

درباره‌ی کتاب گلگشت در شعر عثمانی

ادبیاتِ فارسی، در شعرِ عثمانی اثری عمیق بر جای گذاشت. این تاثیر از جنبه‌های مختلفی در کتاب گلگشت در شعر عثمانی بررسی شده است. شادی آیدین با نکته‌سنجی و گزینشِ هوشمندانه‌ی سروده‌های شاعرانِ دورانِ عثمانی، نفوذِ عمیقِ زبان و ادبیاتِ فارسی را بر ساختار، مضامین و آرایه‌های شعری به‌چالش کشیده است.

گزیده‌ای از سروده‌های شاعران سده‌ی نهم تا قرن سیزدهم قمری در کتاب گلگشت در شعر عثمانی قرار گرفته است. در این بازه‌ی زمانی، شاعران عثمانی به اوجِ الگوبرداری از ادبیاتِ فارسی دست یافتند. شاعران این دوره در کنار استفاده از واژه‌ها و اصطلاحات فارسی، مضامین عاشقانه، عرفانی و اخلاقی رایج در شعر فارسی را نیز با سبکی خاص و متناسب با ذائقه‌ی ترکی، بازآفرینی کردند.

کتاب گلگشت در شعر عثمانی، ساختاری منظم و پنج بخشی دارد. در هر بخش، شاعران خاص هر دوره معرفی شده‌اند. پس از معرفی کوتاهی درباره‌ی شاعر، ترجمه‌ی فارسی مطرح شده است. در ادامه، نسخه‌ی اصلی شعر قرار گرفته است. این ویژگی به شما مجال می‌دهد تا با تطبیقِ ترجمه و نسخه‌ی اصلی، تجلیِ زبانِ فارسی را در لابه‌لایِ ابیاتِ شاعرانِ عثمانی نظاره کنید.

قدم‌به‌قدم با شادی آیدین برای گلگشت در شعر عثمانی

احمد پاشا، نجاتی، عونی، سلطان جم و زینب خاتون، برخی از شعرهای سده‌ی نهم قمری هستند که گزیده‌ای از سروده‌هایشان در کتاب گلگشت در شعر عثمانی قرار دارد. لحن شاعران این دوران، ساده است و ترکیب‌های محلیِ نزدیک به ذائقه‌ی ترکی در این سروده‌ها وجود دارد.

بررسی این سروده‌ها در کتاب گلگشت در شعر عثمانی، بیانگر این نکته‌ی مهم است که شاعران عثمانی تا چه اندازه با منابع ادبیِ فارسی آشنایی داشته‌اند و چگونه این آشنایی زمینه‌ای برای سرودن شعرهای محلی و ماندگار فراهم کرده است. ادبیات فارسی در جهان‌بینی و ساختار ذهنیِ شاعران عثمانی ریشه دوانده بود. این نفوذ باعث شد تا عاشقانه‌ها، شعرهای عرفانی و مضامین اخلاقیِ سروده‌هایِ شاعران عثمانی برای چندین قرن از چشمه‌سار ادبیات فارسی سیراب شود.

از دیگر شاعران مطرح سده‌های دهم تا سیزدهم قمری می‌توان به فضولی بغدادی، یحیی بیگ، نائلی قدیم، شیخ غالب، عزت ملا و لیلا خانم اشاره کرد. مطالعه‌ی این سروده‌ها در کتاب گلگشت در شعر عثمانی، شما را با سبک‌های نوآورانه‌تر شاعران عثمانی آشنا می‌کند.

اگر شیفته‌ی تاریخ ادبیات، شعر کلاسیک یا پیوندهای فرهنگیِ ایران و ترکیه هستید، با خرید کتاب گلگشت در شعر عثمانی می‌توانید با شعرای عثمانی هم‌نشین شوید و ردِ پای زبان فارسی را در قلب شعر ترکی جست‌وجو نمایید. انتشارات علمی و فرهنگی با چاپ این کتاب از شادی آیدین، گامی ارزشمند در مسیر معرفی گوشه‌ای از پیوندهای ادبیِ ایران و عثمانی برداشته است.

کتاب گلگشت در شعر عثمانی برای شما مناسب است اگر

• به ادبیات تطبیقی و بررسی پیوندهای ادبیِ ایران و عثمانی، علاقه دارید.
• از خواندن شعر کلاسیک ترکی با رویکردی تاریخی تحلیلی لذت می‌برید.
• پژوهشگر یا دانشجوی ادبیات، تاریخ یا زبان‌های منطقه‌ای هستید.
• به دنبال منبعی معتبر و گزیده‌محور برای آشنایی با شاعران شاخص عثمانی در بازه‌ی زمانی سده‌ی نهم تا سیزدهم قمری می‌گردید.

در بخشی از کتاب گلگشت در شعر عثمانی می‌خوانیم

1. تا آه شررمانند ما چرخ زنان بر آسمان‌ها بالا رفت‌، دل قندیل سپهر از این آه شررمانند ما شروع به سوختن کرد

2. آن‌که آویخته زلف توست و با زلفت او را به دار کشیده‌ای کی پایش به زمین می‌رسد! وی در این حالت با ذوق و شوق و کمال رضایت جان خود را فدای معشوق می‌کند.

3. تو برخیزی و پایکوبی کنی و من سر تسلیم بر پیشگاهت فرود آورم و زلفت نیز هنگام رقص و پایکوبی تن سیمین تو را بارها و بارها در برگیرد.

4. مملکت دل با شام زلفت ویران و خراب شد. امیدوارم که کبوتر نامه‌رسان این خبر را پشت سر هم برای تو بیاورد تا بدین سبب دل تو را بر من نرم گرداند و تو را به ترحم‌ برانگیزاند.

5. آینه‌ها به امید این‌که جلوه‌ای از تو را ببینند جای به جای آویزان‌اند و همه جا آیینه‌بندان شده است و پشت سر هم به رهگذران نگاه می‌کنند به امید این‌که یکی از آن‌ها تو باشی‌.

6. اگر کویت کعبه آمال نبود شمس و قمر، روز و شب پیوسته به طواف آن مشغول نمی‌شدند و به کاری دیگر می‌پرداختند.

7. ای نجاتی‌، رواست که مطرب دربار پادشاه این شعر تر و شیرین را چند بار پشت سر هم بخواند و با آن رقص و پایکوبی کند.

فهرست مطالب کتاب

مقدمه
بخش اول: شعرای عثمانی قرن نهم قمری (پانزدهم میلادی‌)
شیخی (ف 834 ق / 1431 م‌)
احمد پاشا (ف 902 ق / 1496م‌)
نجاتی (ف 914 ق / 1509 م‌)
عونی (835 ق / 1432 م - 886 ق / 1481 م‌)
سلطان جم (864 ق / 1459 م - 900 ق / 1495م‌)
حمدالله حمدی (853 ق / 1449 م - 909 ق / 1503م‌)
زینب خاتون (878 ق / 1474 م‌)
بخش دوم: شعرای عثمانی قرن دهم قمری (شانزدهم میلادی‌)
باقی (ف 1008 ق / 1600 م‌)
فضولی بغدادی (ف 963 ق / 1556 م‌)
ذاتی (1471 م - 1546 م‌)
نوعی (1533 م - 1599 م‌)
یحیی بیگ (ف 1582 م‌)
محبّی (1494 م - 1566م‌)
بخش سوم: شعرای عثمانی قرن یازدهم قمری (هفدهم میلادی‌)
نابی (1642 م - 1712 م‌)
نفعی (980 ق / 1572 م - 1044 ق / 1635 م‌)
شیخ‌الاسلام یحیی (1561 م - 1644م‌)
نائلی قدیم (ف‌ 1666م‌)
بخش چهارم: شعرای عثمانی قرن دوازدهم قمری (هجدهم میلادی‌)
ندیم (1680 م - 1730 م‌)
شیخ غالب (1171 ق / 1757 م - 1213 ق / 1799 م‌)
راسخ (ف 1731 م‌)
بخش پنجم: شعرای عثمانی قرن سیزدهم قمری (نوزدهم میلادی‌)
عزّت ملا (1785م - 1829م‌)
واصف اندرونی (ف 1824 م‌)
لیلا خانم (ف 1847م‌)
منابع و مآخذ
1. منابع فارسی
2. منابع ترکی