بله
کتاب غبار بر ماه به قلم بیژن هنری کار، بازخوانی زندگی امیر پازواری، شاعر سده‌ی نهم مازندران است؛ شاعری که جایگاهش در ادبیات ایران چندان شناخته‌شده نیست، اما میراث او همچنان در مازندران زنده است. سنت «امیری‌خوانی» در واقع آواهای محلی و فولکلوری است که از دل اشعار او برآمده. نویسنده در این اثر، ضمن بررسی سرگذشت و افسانه‌های پیرامون این شاعر، نقبی به تاریخ آن دوران نیز می‌زند تا تصویری کامل از زمانه‌ی او ترسیم کند.
درباره‌ی کتاب غبار بر ماه
اهالی مازندران با سنت امیری‌خوانی یا همان آواز امیری بیگانه نیستند؛ نوعی موسیقی محلی که بر پایه‌ی اشعار امیر پازواری شکل گرفته است. بیژن هنری کار در کتاب غبار بر ماه، پرده از زندگی این شاعر قرن نهم مازندران برمی‌دارد. شاعری که با وجود ماندگاری آثارش در حافظه‌ی جمعی مردم و جاری بودن آن‌ها در کلام روزمره‌ی اهالی این خطه، در فضای رسمی و آکادمیک کشور کمتر شناخته‌شده است و ارجاعات اندکی به اشعارش می‌شود.
بیژن هنری کار تلاش کرده تا زندگینامه و سرنوشت امیر پازواری، همچون اشعارش شناخته شود. نویسنده با بررسی نسخه‌های خطی و اسناد تاریخی آن دوران، کوشیده است روایتی مستند از زندگی این شاعر مازندرانی بنویسد. این کتاب صرفاً یک زندگینامه نیست؛ بلکه در خلال روایت زندگی پازواری، شرایط سیاسی و اجتماعی آن دوره را نیز بررسی می‌کند تا خواننده تصویر روشن‌تری از بستری که شاعر در آن زیست می‌کرده، داشته باشد.
این اثر در دو بخش به معرفی امیر پازواری می‌پردازد. در بخش نخست، نویسنده به منابع و متون تاریخی مراجعه کرده است تا ردپای این شاعر را در اسناد گذشتگان پیدا کند. در بخشی دیگر، کتاب غبار بر ماه نشر چشمه به تحلیل دیوان اشعار امیر پازواری می‌پردازد. در این قسمت، سروده‌هایی مانند امیر و شرفشاه بررسی و رمزها و نمادهای به کار رفته در آن تحلیل می‌شوند. از این طریق مخاطب با جهان‌بینی این شاعر قدیمی نیز آشنا می‌شود و به آن پی می‌برد.
امیر پازواری و لایه‌هایی از ابهام و افسانه
امیر پازواری از شاعران مازندرانی است که به شیخ العجم و امیر مازندرانی شهرت دارد. شواهد تاریخی او را مرتبط با دربار صفوی می‌دانند. اشعار او که مضامین عاشقانه و عارفانه دارند، عمدتاً دوبیتی هستند. بیشتر این اشعار، با عبارت «امیر گِتِه» (به معنی امیر می‌گفت) آغاز می‌شود و اغلب در قالب پرسش و پاسخ‌های منظوم بیان می‌شوند؛ سبکی که باعث تداوم این آثار در سنت شفاهی مازندران شده است.
با این حال، هویت واقعی امیر پازواری در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. بسیاری از پژوهشگران معتقدند داستان‌های پیرامون زندگی او، ریشه در افسانه‌ها دارند و فاقد اسناد تاریخی معتبر هستند. همین موضوع باعث شده است که مرزبندی میان واقعیت و باورهای عامیانه دشوار باشد. در این میان، کتاب غبار بر ماه یکی از منابعی است که تلاش می‌کند با بررسی اسناد موجود، تصویری واقعی و مستند از این شاعر ارائه کند و پرده از ابهامات بردارد.
برای آگاهی از زندگی، زمانه و آثار امیر پازواری، این شاعر کمتر شناخته‌شده‌ی مازندرانی خرید کتاب غبار بر ماه و مطالعه‌ی آن را در اولویت قرار دهید. این زندگینامه به همت نشر چشمه منتشر و به بازار کتاب راه پیدا کرده است.
کتاب غبار بر ماه برای شما مناسب است اگر
- به خواندن کتاب‌های زندگینامه‌ای علاقه دارید.
- می‌خواهید تصویری شفاف و بدون ابهام از یکی از قدیمی‌ترین شاعران ایران پیدا کنید.
- به پژوهش‌های تاریخی و شناخت فرهنگ بومی و ادبیات شفاهی مازندران علاقه‌مند هستید.
در بخشی از کتاب غبار بر ماه: واکاوی احوال امیر پازواری از ورای شعر و تاریخ می‌خوانیم
به‌نظر مى‌آید که درونمایه و کشش ماجراى حکایت امیر و گوهر و نیز جنبه‌هاى زیبایى‌شناسانه و حکیمانه‌ى این اشعار، نزدیکى آن به زندگى واقعى مردم در هر دوره و قرارگیرى آن در قالب یکى از اصلى‌ترین و مهم‌ترین ارکان موسیقى مازندران که از شدت تأثیر بر آن نام امیرى را بر خود گرفت، مجموعه‌ى موجز و فشرده‌ى عواملى است که موجب شد این شعرها همراه مردم و زندگى‌هاشان در طولِ این تلاطمات تاریخى به پیش آید و مدام تازه شود. طاهرى شهاب مى‌گوید: «نُسَخ دیوان خطى او را کوه‌نشینان مازندران در شب‌هاى جشن تیرگان مانند دیوان حافظ مورد تفأل قرار داده و درخواست پاسخ حاجات از روح او به‌وسیله‌ى اشعارش مى‌نمایند.» پس این دیوان، با مردم مأنوس بوده و بر تاق خانه‌ها و در میان جان‌هاشان جا داشته است و مدام از نسلى به نسل دیگر کتابت مى‌شده است و واژه‌هاى آن به اقتضاى ضرورت و حتى‌المقدور نزدیک به معناى اصلى تغییر مى‌کرده است، اما جانمایه و اسکلت اصلى آن حفظ شده است. چنین کارى را مى‌توان در حوزه‌ى عینى به تعمیر و بازسازى بنایى قدیمى تعبیر کرد، مثلاً اگر در این بنا ساروج به‌کار رفته، با مصالحى از همان جنس یا شبیه آن، دوباره‌سازى‌اش کرده‌اند. منتها توانایى و حس و شعور این بازسازان، یکسان نبوده است و هر کس با دیدگاه و به فراخور توان خود این کار را انجام داده است. این است که روایات و ضبط‌هاى گوناگون از یک شعر دیده مى‌شود و تشخیص سَره و ناسَره را دشوار مى‌کند. اما به رغم همه‌ى این مشکلات و آسیب‌ها باز هم سیماى شاعر از پس پشت پرده‌هاى کهنه و نخ‌نماى شعرش پیداست. این‌همه نشانه‌ى وجود جوهرى انسانى و مردمى در شعرهاى اوست. مسیر زندگى او از چنان گذرگاه‌هاى دشوارى گذشته است که اولاً بسیار وسیع و گسترده بوده است و ثانیاً به دلیل همین گستردگى فضا و انگشت بر درد و حساسیت‌هاى آدمى‌زاد گذاشتن، این شعرها و درونمایه‌ى آن هنوز تازه و زنده و نامکرر است.
