کتاب در آستانه فردا اثر ایوان تورگنیف (انتشارات علمی و فرهنگی)

کتاب در آستانه فردا سومین رمان ایوان تورگنیف، نویسنده‌ی روس، است که در آن داستانی عاشقانه با محوریت دختری به نام النا روایت می‌شود؛ دختری که در پی عشقی پرشور، کشور، خانواده و هر آنچه را دارد رها می‌کند تا سرنوشت خود را رقم بزند. این رمان عاشقانه با درون‌مایه‌ای فلسفی و زمینه‌ای تاریخی، وضعیت انسان‌ها را در دوران حکومت روسیه‌ی تزاری و در آستانه‌ی دگرگونی‌های بزرگ اجتماعی، به‌روشنی بازمی‌نماید.

درباره‌ی کتاب در آستانه فردا

جنگ، سرنوشت بسیاری از انسان‌ها را دگرگون کرده است و یلنا، شخصیت اصلی کتاب در آستانه فردا (Nakanune) نوشته‌ی ایوان تورگنیف (Ivan Turgenev)، نیز از این قاعده‌ی تلخ و پر از رنج مستثنا نیست. او خواستگاری محترم، زندگی اشرافی و خانواده‌اش را رها می‌کند تا در پی عشقی ممنوع برود. یلنا دل در گرو یک انقلابی بلغار به نام انصاراوف می‌گذارد، اما درست زمانی که به وصال او می‌رسد، جنگ کریمه آغاز می‌شود و تَرَکی عمیق بر این عشق پرشور می‌افتد.

کتاب در آستانه فردا به انتخاب‌های زندگی در آستانه‌ی تغییرات مهم تاریخی و اجتماعی می‌پردازد. مثل لحظه‌ای که انصاراوف تصمیم می‌گیرد برای دفاع از وطنش به بلغارستان برود و یلنا نیز به همراه او راهی می‌شود. یلنا، دختری جوان و آرمان‌خواه است که در میان محدودیت‌های خانواده و جامعه، در جست‌وجوی معنایی تازه برای زندگی خود است و آشنایی او با انصاراوف، انقلابی بلغاری، دریچه‌ای تازه به رویش می‌گشاید. ایوان تورگنیف در این رمان، عشق و تعهد را در بستر بحران‌های اجتماعی و تاریخی به هم پیوند می‌زند و نشان می‌دهد که یک انتخاب می‌تواند مسیر زندگی انسان را برای همیشه تغییر دهد.

تصویری نمادین از روسیه‌ی در حال تغییر

رمان در آستانه فردا را می‌توان تصویری نمادین از روسیه‌ای دانست که در میانه‌ی زوال نظم کهنه و شکل‌گیری افق‌های تازه ایستاده است. نویسنده‌ی این کتاب مانند بسیاری از نویسندگان هم‌عصر خود، در این اثر نیز به توصیف اشراف روبه‌افول روسیه و شکاف عمیق میان طبقات اجتماعی می‌پردازد و در ضمن آن، نقدی روشن بر وضعیت دهقانان در دوران روسیه تزاری مطرح می‌کند. از همین رو، این رمان فقط یک داستان عاشقانه نیست، بلکه بازتاب جامعه‌ای است که در آستانه‌ی تحولی تاریخی قرار گرفته و به همین دلیل، از مهم‌ترین کتاب‌های ایوان تورگنیف به شمار می‌آید.

در کتاب در آستانه فردا ایوان تورگنیف، این فضای متغیر تاریخی از خلال شخصیت‌ها و انتخاب‌هایشان جان می‌گیرد. یلنا نماینده‌ی نسل جوانی است که از سکون، بی‌هدفی و رخوت محیط اشرافی پیرامون خود به ستوه آمده، اما هنوز جایگاه خودش را در جهان به‌روشنی نمی‌شناسد. دلبستگی او به انصاراوف، انقلابی بلغاری، نشانه‌ی گرایش نسل تازه به آرمان‌گرایی، تعهد و کنش سیاسی است؛ همان چیزی که در آن سال‌ها در روسیه و اروپا رو به گسترش بود. نویسنده با ترسیم تقابل میان نسل مسن‌تر و محافظه‌کار با جوانان جست‌وجوگر، روسیه‌ای را نشان می‌دهد که دیگر نمی‌تواند در سکون گذشته باقی بماند.

در آستانه فردا؛ یک روایت فشرده

کتاب در آستانه فردا انتشارات علمی و فرهنگی، رمانی نسبتاً کوتاه است که در سی‌وپنج فصل کوتاه روایت می‌شود. ایوان تورگنیف در این اثر، به‌جای تکیه بر حادثه‌های پرشمار، روایت را با تمرکز بر گفت‌وگوها پیش می‌برد؛ به‌گونه‌ای که بسیاری از کشمکش‌ها، تردیدها و دگرگونی‌های شخصیت‌ها در خلال حرف‌هایشان آشکار می‌شود. این شیوه، هم ریتم داستان را زنده نگه می‌دارد و هم مخاطب را بی‌واسطه به ذهن و احساس شخصیت‌ها نزدیک می‌کند.

در عین حال، کتاب در آستانه فردا فقط یک داستان عاشقانه نیست، بلکه رمانی کلاسیک با لایه‌هایی فلسفی و اجتماعی است. در پسِ رابطه‌ی عاطفی یلنا و انصاراوف، پرسش‌هایی درباره‌ی معنای زندگی، اراده، تعهد و امکان تغییر اجتماعی مطرح می‌شود؛ پرسش‌هایی که به فضای فکری زمانه‌ی نویسنده پیوند دارند. همین ترکیب داستان عاشقانه در کنار مضامین فلسفی و فرم منسجم است که این رمان را در میان کتاب‌های تورگنیف به اثری خواندنی و ماندگار تبدیل می‌کند.

اگر از طرفداران رمان‌های کلاسیک هستید و می‌خواهید یک رمان عاشقانه با حال و هوای روسیه‌ی تزاری بخوانید، خرید کتاب در آستانه فردا برای مطالعه در دسترس شما قرار دارد. این رمان را محمدهادی شفیعی ها به فارسی برگردانده و انتشارات علمی و فرهنگی آن را منتشر کرده است.

اقتباس‌های سینمایی و فرهنگی از کتاب در آستانه فردا

• فیلم در آستانه فردا به کارگردانی ولادیمیر پتروف محصول مشترک شوروی و بلغارستان به سال 1959
• فیلم تلویزیونی دوقسمتی On the Eve با اقتباس از رمان در آستانه فردا به کارگردانی نیکولای ماشچنکو به سال 1985
• اجرای نمایش The Lover به کاگردانی الیزابت اگلاف در تئاتر Baltimore's Center Stage به سال 1996

کتاب در آستانه فردا برای شما مناسب است اگر

• به رمان‌های کلاسیک روسی با حال‌وهوایی عاشقانه و با پس‌زمینه‌ی اجتماعی و تاریخی علاقه دارید.
• دوست دارید در کنار یک داستان عاطفی، با شخصیت‌هایی چندلایه و انتخاب‌های سرنوشت‌ساز روبه‌رو شوید.
• می‌خواهید رمانی کوتاه اما تاثیرگذار بخوانید که سرنوشت انسان را در مواجهه با تغییرات زندگی نمایش می‌دهد.

در بخشی از کتاب در آستانه فردا می‌خوانیم

... گردش دیروز را تا ابد فراموش نخواهم کرد، چه تأثیرات تازۀ موحش و عجیبی! از این‌که آن مرد غول‌پیکر را گرفت و مثل توپ توی آب پرت کرد نترسیدم، بلکه از خود او ترسیدم. و به‌‍علاوه چه قیافۀ مخوف و تقریباً سبعانه‌ای به خود گرفت! با چه لحنی گفت: «غرق نمی‌شود!»، همین امر بود که مرا کاملاً دگرگون کرد. معلوم می‌شود او را نشناخته بودم، و بعداً هم چقدر ناراحت شدم وقتی که همه می‌خندیدند من هم خندیدم، زیرا احساس می‌کردم که خجالت می‌کشد، از من خجالت می‌کشد. این مطلب را درون کالسکه، در تاریکی، وقتی سعی داشتم به صورتش نگاه کنم و از او می‌ترسیدم به من گفت. بله، با او نمی‌شود شوخی کرد. می‌تواند از آدم دفاع کند، اما این بغض، این لب‌های لرزان، این زهری که در چشمان او پیدا شد برای چه بود؟ یا شاید نمی‌شود جز این باشد؟ مگر نمی‌شود آدم مرد باشد، ولی ملایم و نرم هم باشد؟ چند روز پیش به من گفت: «زندگی کار خشنی است». من این حرف را برای آندری پتروویچ تکرار کردم او با د هم‌عقیده نبود. حق با کدام یک از آن‌هاست؟ و آن روز چطور آغاز شد! چقدر خوشم می‌آمد پهلوبه‌پهلوی او راه بروم، حتی اگر حرف هم نزنیم... در هر صورت از این اتفاقی که رخ داد خیلی خوشحالم. معلوم است می‌بایستی هم این طور بشود.

... باز احساس ناراحتی می‌کنم... حالم چندان خوب نیست.